Konserwacja znalezisk

CZYSZCZENIE I KONSERWACJA

ZNALEZISK

Jak już ktoś narobił sobie kłopotów i coś niechcący znalazł, to najczęściej staje przed poważnym problemem:
"jak to wyczyścić ?!".
Czasami problem jest na tyle poważny, że dopóki się go nie rozwiąże, to właściwie nie wiadomo co się znalazło (szczególnie w przypadku monet).
Dlatego myślę, że pewne podstawy i kompendium wiedzy z tej dziedziny nikomu nie zaszkodzi. Proponuję zacząć od żelaza (w sumie chyba najczęstsze znalezisko) a poza tym :
"...idź złoto do złota, my Polacy w żelazie się kochamy".
Na początek możemy założyć, że oczyszczanie rozpoczynamy (bez względu na materiał znaleziska) od delikatnego usunięcia piasku i ziemi oraz przepłukania wodą. Nie powinno to uczynić większej szkody (chyba że znaleźliśmy papier albo wapno niegaszone ;) ) a pozwoli nam zidentyfikować materię, z którą mamy do czynienia.
Na tym etapie, niestety kończą się czynności proste i dalej należy postępować inaczej dla każdego z metali (a jest ich sporo : żelazo, miedź, brąz, mosiądz, aluminium, nikiel, srebro, złoto itd.).

ŻELAZO
W przypadku monet i drobnych przedmiotów korozję można usunąć w 10 % roztworze kwasu cytrynowego lub w 5 % roztworze kwasu siarkowego. Rdzę można także usunąć zwilżając wodą utlenioną i wypalając nad palnikiem gazowym.
Inną metodą dobrą także dla większych przedmiotów jest met. elektrochemiczna:
do szklanego naczynia wsypujemy opiłki aluminiowe i na takiej warstwie kładziemy konserwowany przedmiot.
Następnie napełniamy naczynie roztworem o składzie:
80 g chlorku sodu NaCl
80 cm3 10% octu spożywczego
woda do objętości 1 dm3
Kąpiel trwa 2 do 6 dni, po czym możemy usunąć szczotką spulchnione resztki korozji, płuczemy wodą, gotujemy w wodzie destylowanej, suszymy i konserwujemy roztworem wosku.
Inną skuteczną i szybką metodą jest użycie odrdzewiacza "Fosol" (dostępnego w sklepach) i szczotki drucianej. I to by było na tyle (na początek oczywiście).

NIKIEL
Czyszczenie przez kąpiel w 8-10% roztworze amoniaku.

MIEDŹ
Należy uważać by w procesie czyszczenia nie usunąć patyny (nie mylić ze śniedzią). Można to osiągnąć przez nagrzanie monety nad palnikiem gazowym (rozkłada węglan miedzi) a następnie szczotkowanie twardą włosiową szczotką. Czyszczenie przez kąpiel w 10% roztworze kwasu mrówkowego lub cytrynowego. (od 5min do godziny, może usunąć także patynę)

BRĄZ (miedź + cyna) lub (miedź + cyna + cynk)
Podobnie jak miedź (palnik + szczotka włosiowa)

MOSIĄDZ (miedź + cynk)
Podobnie jak miedź (palnik + szczotka włosiowa)
Poniżej obiekt przed i po przeprowadzonej konserwacji

ALUMINIUM I CYNA
Czyszczenie przez kąpiel w 5% roztworze kwasu cytrynowego lub 50% amoniaku. (kilka minut)

SREBRO
Należy uważać by w procesie czyszczenia nie usunąć patyny (nie mylić ze śniedzią). W przypadku monet trzeba zwrócić uwagę na fakt, że niestety rzadko były bite z czystego srebra. "Srebrne monety" to najczęściej stop srebra i miedzi lub cyny, cynku i ołowiu. Czyszczenie przez kąpiel w 8 % roztworze amoniaku. Jak po każdym czyszczeniu chemicznym konieczne jest dokładne płukanie wodą.

Liczę na aktywną współpracę w tworzeniu tej strony i wymianę doświadczeń.
Postaram się zaprezentować tu wszystkie sposoby konserwacji i czyszczenia znalezisk (domowe, profesjonalne, niekonwencjonalne - podobno coca-cola świetnie usuwa rdzę?!) .
Wszystkich zainteresowanych poruszaną tematyką oraz osoby zamierzające podzielić się ze mną swoimi opiniami, wiedzą i doświadczeniem, zapraszam do korespondencji.
Dariusz Kowalik