6 etapów malowania modelu czołgu

Do tej pory bawiliśmy się aerografem, czego wynikiem powinien być całkiem ładnie i czysto wyglądający model. Niektórzy uważają, że to wystarczy i w tym momencie uważają model za skończony. Niektórzy, ale nie my. My teraz zepsujemy całe to wrażenie i z ładnie, czysto wyglądającego modelu zrobimy brzydszy i brudniejszy model. Co ważniejsze, od tego momentu będziemy w większości posługiwać się pędzlem.

Jest to prosty, lecz frustrujący etap. Polega on w zasadzie na pomalowaniu całego modelu brudnym rozpuszczalnikiem. NIE ROZCIEŃCZONĄ FARBĄ, ALE ROZPUSZCZALNIKIEM ZAGESZCZONYM ODROBIN FARBY (~9:1). Najlepsze do tego celu są farby olejne, których używają artyści i rozpuszczalnik taki sam jak do farb Humbrol. Potrzebne są w zasadzie tylko trzy kolory - czarny, burnt sienna i raw umber.

Ja maluję podwozie mieszanką raw umber/czarny a nadwozie burnt sienna/czarny. Stopień zagęszczenia rozpuszczalnika najlepiej próbować na kawałku białego papieru. Prawidłowo zagęszczony rozpuszczalnik powinien dawać tylko "brudną, półprzeźroczystą" smugę, a nie malować papier.

I pamiętajcie, lepiej mniej farby niż więcej. Pamiętajcie również, że w lotnym rozpuszczalniku, takim jak do farb Humbrol, pigment opada bardzo szybko. Przed każdym pociągnięciem pędzlem trzeba więc ten brudny rozpuszczalnik zamieszać. I nie należy "zalewać" modelu rozpuszczalnikiem tak jak to niektórzy polecają. Jednorazowo nanosić tylko tyle, aby cała powierzchnia była równomiernie wilgotna, ale bez "kałuż" w zakamarkach. Po  nałożeniu rozpuszczalnika trzeba odczekać a następnie zacząć "suszyć" powierzchnię przez delikatne dotykanie (nie pocieranie!) szmatką, która nie zostawia kłaczków (ja do tego celu używam kawałków tetrowej pieluchy). Suszyć należy tylko wyeksponowane powierzchnie a nie zakamarki. Efektem tego frustrującego zabiegu powinny być ciemne "cienie" w tych właśnie zakamarkach jak również zespolenie kolorystyczne pomiędzy kolorem podstawowym i jaśniejszym kolorem używanym do cieniowania w Etapie III. Jest to etap pozornie prosty, ale frustrujący, bo malować trzeba kawałkami tak, aby zdążyć z suszeniem zanim rozpuszczalnik sam wyschnie.

Jeżeli rozpuszczalnik wysycha sam, lub jeśli jest go za dużo w zakamarkach, to efektem tego są brzydkie zacieki bardzo trudne do usunięcia. Dlatego znowu przestroga: lepiej mniej niż za dużo. Po tym etapie trzeba dać modelowi dobrze wyschnąć (conajmniej 24 godziny) i jest on gotowy do najważniejszego etapu - malowania "na sucho". Po angielsku ten etap tak się właśnie nazywa - drybrushing.

Etap ten polega na pomalowaniu pędzlem modelu, który z takim trudem traktowaliśmy aerografem. I to nie jeden raz. Etap ten bowiem składa się z kilku podetapów, z których każdy polega na pomalowaniu całego, lub części, modelu na sucho innym kolorem.

Zanim opiszę technikę tego malowania, kilka słów na temat przyborów. Pierwsza żelazna zasada to dobry pędzel. Pędzle używane do suchego malowania powinny być wykonane z sierści czerwonego sobola (niestety są one dość drogie i szybko się zużywają). Pędzel ma być płaski, rozmiary w zależności od podetapu i wielkości modelu, od No.4 do No.8. Ja do tego etapu używam wyłącznie farb marki Humbrol. Dobre pędzle, farby i ręcznik papierowy to właściwie wszystko czego potrzeba aby wykonać dobry model. Aha, no i może jeszcze trochę praktyki.

Najpierw opiszę technikę tego malowania, a potem podam przykład sekwencji kolorystycznej podetapów. Zaczynamy więc od wybrania pigmentu z pojemniczka farby (jak najmniej rozpuszczalnika). Nabieramy pigment pędzlem który musi być absolutnie suchy, nie można używać pędzla bezpośrednio po myciu go rozpuszczalnikiem) i pocieramy pędzel o ręcznik papierowy, aż pozostawi on tylko cień koloru na powierzchni. Takim pędzlem lekko pocieramy model poczynając od kantów i wystających części. Im bardziej suchy pędzel tym mocniej możemy pocierać i możemy przenieść się na większe, płaskie powierzchnie. Pocieramy w różnych kierunkach kręcąc jednocześnie pędzlem. Na dużych płaskich powierzchniach i na okrągłych profilach (lufa) "dziobiemy" pędzlem raczej niż pocieramy. Staramy się to robić tak aby duże powierzchnie były najjaśniejsze w centralnej części i ciemniały w kierunku brzegów (linie połączeń lub krawędzie).  Powyższe czynności powinny dać w efekcie cień koloru używanego w danym podetapie na tle będącym rezultatem poprzedniego etapu. Pierwszą zasadą tego etapu jest umiar. Drugą zasada, aby przejście między jaśniejszym a ciemniejszym odcieniem było płynne. Lepiej powtórzyć pocieranie danego fragmentu niż nałożyc jednorazowo warstwę, która całkowicie przesłoni "tło". Tym bardziej, że oprócz pierwszego etapu będą to progresywnie jaśniejsze kolory, które jeśli będą naniesione prawidłowo, wydobędą i podkreślą każdy detal modelu i jego trójwymiarowość.

Sekwencja kolorystyczna jest następująca:

1. Humbrol No.29 (dark earth). Tak tak,  niezależnie od koloru podstawowego, należy cały model najpierw pomalować na sucho tym kolorem.
2. No.29 + 34, tylko podwozie i trochę przód/tył tam gdzie najwięcej osadza się kurz i brud.
3. Kolor używany do cieniowania (rozjaśniania) aerografem w Etapie II. Na przykład, jeżeli model ma być "panzer grey", będzie to No. 64 (light grey). Całe nadwozie i zewnętrzne powierzchnie kół.
4. Kolor jak w punkcie 3 ale zmieszany 1:1 z Humbrol No.94. Całe nadwozie, zwłaszcza poziome powierzchnie i górne fragmenty powierzchni pionowych, ale już bez kół.
5. Kolor jak w punkcie 4 z dodatkiem białego. Tylko krawędzie i wystające detale (nity, śruby, zawiasy).
6. No.94. Bardzo lekko cały model łącznie z kołami.

Mimo tego co ktoś wam może mówić, czy co możecie wyczytać w literaturze modelarskiej, nie należy rozjaśniać koloru "podstawowego" samym białym, ani tym bardziej kończyć malowanie na sucho samym białym (model wygląda wtedy baaardzo nienaturalnie). Intensywne malowanie na sucho może prowadzić do tego, że powierzchnia modelu staje się jak wypolerowana i nie zbiera już pigmentu z pędzla. W takim przypadku trzeba przerwać i pokryć cały model, lub jego fragment, medium matowym aby powierzchnia odzyskała szorstkość, a tym samym zdolność zbierania pigmentu.

Ten etap to już sama przyjemność. Trzeba tylko pamiętać i stosować się do pewnych reguł. Najpierw więc wymienię te reguły, a potem zajmiemy się praktyczną stroną malowania głównych detali. Reguły wynikają z zasady, że elementy składowe modelu (sam pojazd, wyposażenie, gąsienice) powinny stanowić kolorystycznie harmonijną całość. Czego nie daje na przykład nieskazitelnie srebrna lopata lub nieskazitelnie czarne opony przyklejone do już wykończonego modelu. Tak więc:

1. Należy przyklejać drobne detale (np. narzędzia) do pojazdu PRZED malowaniem. Wyjątek mogą stanowić tylko te detale, do których rzeczywiście nie można się będzie dostać po przyklejeniu. Pozwala to na osiągnięcie wspomnianej harmonii dzieki temu, że na przykład uchwyty przechodzą dokładnie przez te same etapy malowania co reszta pojazdu. Ekstremiści w tym względzie posuwają się do tego, że zaczynają malować model dopiero po przyklejeniu na stałe kół i gąsienic (!). Ja zawsze maluję gąsienice osobno i łamię powyższą regułę malując koła również osobno. To podejście jednak już parę razy potwierdziło powyższą regułę, kiedy to koła "nie pasowały" odcieniem do nadwozia i musiałem je przemalowywać. Mimo to, ciągle uważam, że koła powinno malować się osobno gdyż to ułatwia malowanie "lewej" strony i bandaży gumowych. Należy natomiast zdecydowanie przytwierdzić kola na stałe przed cieniowaniem na sucho. Oczywiście w zależności od modelu, może zaistnieć konieczność jego malowania w podzespołach przez wszystkie etapy.
2. NIGDY nie należy pozostawiać detali pomalowanych jednolitym kolorem, tak jak wspomniana wyżej łopata lub opony. Jedyny wyjątek stanowią tutaj części "drewniane". Koloryt i struktura naturalnego drewna jest niemożliwa do odtworzenia przy pomocy farb. Można więc pomalować cześci drewniane jednolitym kolorem (jakiś odcień brązu) i dać sobie spokój. Wyjątek stanowią elementy drewniane broni, które prezentują się dobrze pomalowane na brązowo w odcieniu "burnt sienna". Ja jeżeli chcę żeby coś wyglądało jak zrobione z drewna (np. niemieckie bloki pod podnośniki) to po prostu duplikuję tę część używając profili z drewna balsa i cieniuję je bardzo rozcieńczoną farbą.

1. Gąsienice - Podkład Humbrol No.173+33 lub 29+33. Potem malowanie na sucho No.29 i w końcu metalizowanie mieszanką No.11 z farbą olejną raw umber.
2. Opony, bandaże gumowe - Podkład No. 29+33 lub 33 "przełamane" 64. Potem na sucho bardzo lekko samym 33 jeżeli to ma być czysta opona, lub 29+64 w różnych proporcjach jeżeli brudna.
3. Tłumiki - Podkład No.173 i malowanie na sucho No.82.
4. Elementy metalowe (narzędzia, broń) - Podkład No.33 z dodatkiem 64 (bardzo ciemny szary) i potem metalizowanie mieszanka jak wyżej.
5. Elementy skórzane - Używane były dwa rodzaje skóry - czarna i brązowa. W obu przypadkach podkład No.33 przełamany 29. Czarna skóra - malowanie na sucho szara farba olejna. Brązowa skóra - malowanie na sucho farba olejna burnt sienna. Farby olejne dają ten "skórzany" połysk, więc należy dodawać te elementy już po końcowym pokryciu modelu medium matowym.
6. Lampy - Najpierw wiercę zagłębienia, tak jak w prawdziwej lampie. Wnętrze maluję No.34 z odrobinką 65. Następnie w zagłębienie wpuszczam kroplę kleju epoxy. Problem polega na tym, że nie znalazłem jeszcze epoxy, które by nie żółkło z czasem.
7. Okopcenie wylotu lufy i rury wydechowej - Do tego celu używam wyłącznie startego artystycznego węgla drzewnego.

Opracował: Bogusław Olech