Dzieci i psy: zdrowy rozsądek przede wszystkim

Artykuł ten, pierwotnie opublikowany w Dog Owner's Guide, otrzymał nagrodę Maxwell award roku 1993 od Dog Writer's Association of America za najlepszy artykuł w prasie kynologicznej.

Pytanie: Chciałabym kupić średniego lub dużego psa, ale mam pewne obawy. Słyszałam już tyle opowieści o dzieciach pogryzionych przez psy. Skąd mogę wiedzieć, czy moim dzieciom nic się nie stanie?

Odpowiedź: Rzeczywiście istnieją powody do niepokoju. Statystyki wykazują, że najwięcej pogryzień z poważnymi ranami odnoszą dzieci poniżej piątego roku życia a zadające je psy są średniej lub dużej wielkości. Dziecko najczęściej przynajmniej zna psa, albo nawet jest on członkiem jego rodziny.

Aby zrozumieć jak dochodzi do tych pogryzień, co je wywołuje i jak im zapobiec, potrzebna jest pewna doza edukacji co do natury psa oraz natury małych dzieci.

Swoją psychikę pies najpierw dziedziczy, potem modyfikują ją wydarzenia w jego życiu oraz odpowiednie szkolenie. Niektóre rasy i pewne linie hodowlane są bardziej przyjazne, tolerancyjne i podatne na szkolenie, ponieważ po to właśnie je wyhodowano. Odpowiedzialny hodowca dobiera osobniki do hodowli mądrze kładąc nacisk na dobrą psychikę. Hodowcy bez wystarczającej znajomości zachowania psa mogą nie rozumieć czym jest poprawny temperament, a przez to używać do hodowli nieodpowiednich psów.

Pewni hodowcy bez skrupułów i świadomie rozmnażają psy z nieodpowiednią psychiką. Istnieją psy, które tak, jak niektórzy ludzie, mają zaburzenia umysłowe lub też choroba czy defekt fizyczny wpływa na ich zachowanie. Podstawowy temperament psa, instynkty oraz szkolenie mają największy wpływ na to, jak pies reaguje na otaczający go świat i jaki jest jego próg tolerancji.

Niewiele pogryzień zdarza się bez prowokacji - jednakże owa prowokacja może istnieć jedynie w umyśle psa! Należy zdać sobie sprawę z tego, że pies to nie człowiek w futrzanym kostiumie. Pies nie myśli tak jak my. Patrzy na świat z innej perspektywy. Większość jego działania opiera się na instynkcie. Pies reaguje na daną sytuację według tego, co podpowiada mu jego instynkt, chyba, że instynkt ten jest tłumiony przez stałe szkolenie i socjalizację, którą otrzymuje od właściciela w ciągu życia.

Oto jeden z popularnych scenariuszy pogryzienia: małe dziecko widzi ślicznego pieska i chce go pogłaskać. Pies nie życzy sobie być głaskany. Pierwszą instynktowną reakcją psa jest okazanie swej niechęci poprzez ostrzeżenie - warczenie. Warknięcie oznacza, że jeśli ostrzeżenie zostanie zlekceważone, nastąpi coś gorszego.

Rodzaj i ilość ostrzeżeń może być różna. Wiele psów, mając do czynienia z dzieckiem, po prostu odejdzie. Wycofanie się psa można także rozumieć jako ostrzeżenie. Jeśli dziecko będzie nadal próbowało pogłaskać psa, nastąpi poważniejsze ostrzeżenie, zazwyczaj warknięcie. Niektóre ostrzeżenia są subtelniejsze - na przykład zesztywnienie ciała. Niewiele psów gryzie bez uprzedniego ostrzeżenia.

Dzieci (i niektórzy dorośli) nie potrafią rozpoznać ostrzeżenia, gdy się pojawia. Małe dziecko (poniżej sześciu lat) nie wie, co oznacza warczenie. Co osobie dorosłej może wydawać się oczywiste, niekoniecznie jest zrozumiałe dla dziecka. Dziecko dalej głaska psa lub idzie za nim, chociaż pies jasno mu powiedział, co się stanie jeśli nie przestanie tego robić.

Pies instynktownie wytycza wokół siebie niewidzialną granicę: 'walka/ucieczka'. Wielkość tej granicy zależy od jego pewności siebie i poziomu tolerancji. Pies bojaźliwy rezerwuje sobie większą przestrzeń od pewniejszego. Kiedy ktoś, kogo pies odbiera jako zagrożenie lub nieprzyjemność przekracza tę granicę, pies ma do wyboru dwa wyjścia: może uciec albo się bronić. Jeśli uzna, że nie może uciec - będzie walczył, bez względu na to, jak bardzo się boi. Niektóre psy wybierają walkę raczej niż ucieczkę.

Dziecko, które zwierzę głaska czy przytula, już poważnie naruszyło granicę ucieczki/walki, weszło w strefę bezpieczeństwa psa. Jeżeli pies próbował odejść, lub wydał ostrzeżenie bez odpowiedzi ze strony dziecka, to (w swoim umyśle) nie ma innego wyjścia - jak tylko gryźć. Jest to normalna, instynktowna reakcja - dla psa. Reaguje na to, co odbiera jako groźbę i czyni to, co nakazuję mu robić instynkt. Pamiętaj, że pies nie myśli w ten sam sposób, co człowiek. Niewinny ruch dziecka, głaskanie, może w oczach psa stanowić prowokację wystarczającą do ugryzienia .

Istnieją też inne okoliczności, które mogą sprowokować psa do ugryzienia dziecka. Biegające, bawiące się i krzyczące dzieci uruchomić mogą u niektórych psów instynktowną reakcję typu drapieżnik-ofiara. Dziecki, które mocują się i przepychają z psem, nieświadomie zachęcają go do zrobienia użytku z zębów. Dla psa ten rodzaj zabawy równa się zabawie z rodzeństwem z miotu czy innymi psami, kiedy to użycie zębów jest dozwolone. Przestraszenie śpiącego psa lub głaskanie, gdy je, również prowadzić może do ugryzienia.

Co można zrobić, żeby zapobiec pogryzieniu dziecka? Uważam, że, po pierwsze, niezbędne jest zdać sobie sprawę z tego, że prawie każdy pies w pewnych okolicznościach może ugryźć. Po drugie, pies pozostanie psem, zwierzęciem, którego zachowanie niepodobne jest ludzkiemu i nie można go w 100% przewidzieć, bez względu na to, jaki jest miły i posłuszny.

Nauka posłuszeństwa i socjalizacja to bezwzględna konieczność dla psa, który będzie spędzał czas z dziećmi. Pamiętaj, że pies będzie się zachowywał instynktownie dopóki nie przejdzie odpowiedniego szkolenia, które musi być regularnie ćwiczone. Psa trzeba nauczyć być posłusznym w każdych warunkach, jakkolwiek by nie były rozpraszające. Tak, jak reakcja na komendę 'chodź tu' może kiedyś uratować psu życie, tak natychmiastowe wykonanie rozkazu 'zostaw!' może oszczędzić dziecku poważnych ran.

Dziecko musi się nauczyć jak się właściwie zachowywać przy innych ludziach. Tak samo należy je nauczyć właściwych manier i szacunku dla zwierząt. Musi się nauczyć, które zabawy są odpowiednie, jak dotykać właściwie psa, jak interpretować jego język ciała i kiedy nie należy mu przeszkadzać. Kiedy będzie już wystarczająco duże, by to zrozumieć, powinno się je wciągnąć w proces szkolenia psa. Powinno się nauczyć wydawać psy komendy i je egzekwować.

Nadzór dorosłych jest zawsze niezbędny! Nigdy, przenigdy nie należy pozostawiać małych dzieci z jakimkolwiek psem, bez względu na to, jak godny zaufania pies okazał się być do tej pory. Odpowiedzialna osoba dorosła musi się znajdować w pobliżu, by móc zapobiec wszelkim zachowaniom agresywnym ze strony psa i powstrzymać dziecko przed wystawieniem się na niebezpieczeństwo. Nie wystarczy powiedzieć maluchowi, żeby trzymało się z dala od psa! Pamiętaj, że dziecko nie jest w stanie stwierdzić, że oto znajduje się w niebezpieczeństwie. To dorosły ma je chronić przed psem, tak samo psa przed dzieckiem. Jeszcze raz podkreślam, że opieka osoby dorosłej jest absolutnie konieczna! Jeżeli nie możesz być na miejscu i nadzorować cokolwiek mogłoby się zdarzyć, lub masz jakiekolwiek wątpliwości co do zachowania psa w obecności dziecka, należy zwierząka usunąć z zasięgu malucha.

Chyba wszyscy by się zgodzili, że ładnie by było, gdyby nasze dzieci mogłyby dorastać razem z psem. Dzieci i psy są cudowne, to prawie tradycja. Jeśli zastanawiasz się nad kupnem psa dla dzieci, lub już go posiadasz, oto kilka wskazówek: rozważ odłożenie momentu nabycia psa, zwłaszcza dużego, do czasu, gdy dzieci skończą przynajmniej sześć lat.

Nie śpiesz się. Odrób zadanie domowe. Poznaj różnice między rasami i wybierz najlepszą dla twojego trybu życia oraz doświadczenia.
Bądź uczciwy co do ilości czasu i pracy, którą jesteś gotowy zainwestować w psa. Jeśli nie masz czasu wychować i właściwie wyszkolić psa, nie kupuj go.
Nabądź psa od odpowiedzialnego hodowcy, cieszącego się dobrą opinią, który kładzie nacisk na właściwą psychikę i zdrowie i produkuje psy doskonałe pod tymi właśnie względami. Wybierz hodowcę doświadczonego , który zechce cię prowadzić i doradzać na temat opieki i szkolenia podczas życia psa.
Ucz i socjalizuj swojego psa! Szukaj pomocy, jeśli pojawią się problemy. Nie oszukuj się twierdzeniem, że pies 'wyrośnie' z tego albo, że problem sam zniknie.
Naucz swoje dzieci odpowiedniego, bezpiecznego zachowania oraz szacunku w stosunku do zwierząt.
Jeśli dzieci są zbyt małe, by zrozumieć sytuację, to ty swoją obecnością masz je nadzorować i chronić przed potencjalną krzywdą. Nie ryzykuj. Jeśli nie możesz się znaleźć na miejscu osobiście, by rozwiązać problemy, albo jeśli nie możesz zapanować nad psem lub dzieckiem - usuń psa z otoczenia.
Pamiętaj, że to, co pies toleruje ze strony twojego dziecka, niekoniecznie musi tolerować ze strony kogoś innego. Musisz przedsięwziąć dodatkowe środki ostrożności podczas odwiedzin obcych dzieci i upewnić się, że przestrzegają one ustalonych przez ciebie podstawowych zasad.
Nigdy w życiu nie zostawiaj dziecka samego z jakimkolwiek psem, bez względu na to, jak nieszkodliwie ów pies wygląda.

Dzieci i psy razem to coś przewspaniałego - o ile dorośli kierują się zdrowym rozsądkiem a bezpieczeństwo jest priorytetem.

Tłumaczenie Agnieszka Krysiak

Wszystkie prawa zastrzeżone 1997

Dog Owner's Guide

Agnieszka Krysiak ( shout@free.polbox.pl )

Ta strona znajduje sie na serwerze Polbox On-Line Service
http://free.polbox.pl - bezplatne konta pocztowe oraz strony WWW