Wpisz się do Księgi Gości
Poczytaj wpisy

Tłumaczenie Agnieszka Krysiak

Wszystkie prawa zastrzeżone 1998

Dog Owner's Guide

Copyright 1997 by Canis Major Publications - used with permission

Agnieszka Krysiak ( shout@free.polbox.pl )

Norma Bennett Woolf

Nauka posłuszeństwa

Dobre maniery - idziemy na szkolenie

• Wprowadzenie
• Techniki szkolenia i sprzęt
• Jak wybrać odpowiedniego instruktora i kurs
• Nie daj się nabrać
• Najpierw kilka definicji
• A teraz parę wskazówek
• Pytania, ktore należy zadać instruktorowi
• Przyjrzyj się zajęciom
• Kiedy będziesz się przyglądał - zwróć uwagę na...
• Jeszcze parę rzeczy, o których trzeba pamiętać
• Cel

Wprowadzenie

"Kradnie ze stołu"
"Nie chce przyjść, kiedy ją wołam."
"Całkiem nam zniszczył dywan w gościnnym".
"Cały czas ujada, aż sąsiedzi się skarżą".
"To wspaniały pies, ale żeby tylko nie..."

Mnóstwo psów ma złe maniery a ich właściciele nie mają pojęcia, w jaki sposób można by ich tego oduczyć. Tak więc ludzie ci często wrzeszczą na biedną Misty, albo walą Bustera gazetą czy otwarta dłonią po grzbiecie. Czasami, co gorsze, w przypadku gdy Rambo sam się jakoś nie wychowa, to kończy zamkniety w pokoju lub zagrodzie z tyłu domu, wiodąc samotne życie albo też jego właściciele wywożą go do schroniska, bo 'juz nie możemy sobie z nim poradzić'.

Szkolenie z łatwością zapobiegłoby wielu z tych problemów, a może ono pomóc pozbyć się niepożądanych zachowań, które już sie pojawiły. Wiele ludzi sądzi, że szkolenie to coś, co robi się z psem, żeby zaczął wykonywać na rozkaz jakieś sztuczki. Będziemy bliżej definicji szkolenia, gdy odwrócimy te slowa: szkolenie to uczenie psa bycia poslusznym, wykonywania wszystkiego, co się mu każe. Obejmuje szeroki zakres lekcji - wlączając w to sztuczki, dobre maniery, zachowanie na wystawie psow i prezentację swoich umiejętności. Psy szukające narkotyków, psy pomocnicy osób niepełnosprawnych, psy zaprzęgowe, psy polujące - wszystkie one mają opanowane w najwyższym stopniu posłuszeństwo. Wyszkolono je, by słuchały niezwykłego zestawu poleceń, które zwiększają ich wartość jako pomocników człowieka.

Szkolenie byłoby betką, gdyby psy mówily tym samym językiem, co ludzie. Niestety, jest zupełnie inaczej. Psy mają swoje własne nastawienie do zycia, swój własny język - a mówią głosem i ciałem - oraz swój własny rozum. Mogą być uparte, dominujące, uległe lub bojaźliwe - a są to cechy, które powodują, że być może trudno je będzie wyszkolić.

Techniki szkolenia i sprzęt

Szkolić można w domu, na kursie lub z prywatnym instruktorem. Szkolenie wymaga cierpliwości, obroży, smyczy, poczucia humoru, cierpliwości i zrozumienia psiego zachowania. Owo zrozumienie pochodzić może z jednej bądź większej ilości wspanialych książek o szkoleniu psów towarzyszących lub też od instruktora albo tresera.

W szkoleniu psa bardzo ważna jest konsekwencja. Jeśli, na przykład, Ruffiemu można było wczoraj siedzieć na kanapie a dzisiaj nakrzyczano na niego, że sie przysiadl do cioci Florci - to pies poczuje się zagubiony w sytuacji. Lepiej nauczyć go 'wskakuj' i 'zejdź' - tak, by wchodzil na kanapę tylko wtedy, gdy mu się tak każe. Jeśli mama mówi, że Spot dostaje tylko psie jedzenie i psie smakołyki, a dzieci karmią go przy stole, to szybko nauczy się żebrać i w końcu będzie kradl ze stołu pomimo maminych wysiłków. I kiedy urządzi sobie ucztę z pieczeni, znajdzie sie w niełasce za coś, czego wlaściwie go 'nauczono'.

Szkolenie powinno być dobrą zabawą. Każda lekcja powinna być wypełniona zabawą, pochwałami i głaskaniem. Buster ma się cieszyć na każdą lekcję, tak samo jak sie cieszy na każdy spacer. Każde ćwiczenie powinno mieć zastosowanie w domu. Pies powinien nauczyć się siadać na rozkaz i siadać za każdym wyjściem z domu, przed wejściem lub wyjściem z samochodu, zanim dostanie obiad lub przysmak, zanim pogłaska go ktoś obcy lub gość. Siedzący pies nie wytrąci ci miski z ręki, nie smyrnie przez uchylone drzwi, nie wyskoczy z samochodu zanim przypniesz smycz, i tak dalej.

Pies powinien nauczyć się warować, aby nie żebral przy stole i nie naprzykrzał się dzieciom w zabawie i zeby spokojnie leżał w samochodzie, itp. Powinien nauczyć się stać spokojnie do czesania i badania u weterynarza. Powinien nauczyć się chodzić na smyczy bez ciągnięcia, pozwalać oglądać swoje łapy, uszy i zęby; przychodzić na zawołanie, zawsze i wszędzie.

Dorzuć do tego parę zabawnych sztuczek i rozwiązuj problemy w momencie, gdy się pojawią a będziesz miał dobrze wychowanego zwierzaka.

Jak wybrać odpowiedniego instruktora i kurs

Większość ludzi nie wie, jak szkolić własnego psa, zwłaszcza jeśli jego osobowość i nastawienie do życia różni sie od ich własnego. A z większością  psów zawsze jest jakiś problem podczas szkolenia. Niektóre nie reagują na czułości i słowne zachęty, inne zabija stanowczość w głosie. Niektóre są dominujące i wymagają siły mięśni oraz siły woli, inne z radością będą chciały zadowolić swojego pana. Niektóre są bystre i szybkie, inne, no cóż, uczą się powoli.

Również nie wszyscy instruktorzy rozumieją te różnice. Oto co się przydarzyło pewnemu szczeniakowi podczas szkolenia:

Szczeniak szarpnął się na smyczy w kierunku innego psa, warcząc groźnie.
Instruktor uderzył mocno psa po pysku.
Szczeniak zawarczal i rzucil się na następnego psa, a instruktor uderzyl go znowu.
Usprawiedliwienie? Jeśli twoj pies rzuci sie na kogoś, możesz wylądować na kolegium. Szczeniak z tego zdarzenia to 'angst-beisser' - bojaźliwy pies, którego łatwo sprowokować do ataku. Właściwe postępowanie z takim psem nie ma nic wspólnego z biciem po pysku.

Podczas szkolenia nigdy nie ma powodu, żeby bić psa. Uderzenie psa po pysku --jego twarzy-- nie jest równoważne daniu lania niegrzeczniemu dziecku.

Nie daj się nabrać.

Niestety, nie istnieje żadne zarządzenie, że instruktorzy z rozmaitych szkółek muszą wiedzieć cokolwiek na temat uczenia psa dobrych manier, tak więc każdy może wynająć kawałek ziemi, wydrukować ulotki i twierdzić, że jest instruktorem szkolenia psów.

Jeśli będziesz szukał szkolenia, gdzie pomogą ci nauczyć Rovera przychodzić na rozkaz, nie przeszkadzać przy jedzeniu i nie skakać po dzieciach i cioci Soni - mamy dla ciebie kilka porad.

Najpierw kilka definicji:

Instruktor:
   Osoba uprawniona do nauczenia cię jak szkolić własnego psa. Instruktor pracuje z ludźmi, ludzie pracują ze swoimi psami.

Treser:
   Osoba, która uczy twojego psa być posłusznym, a potem uczy ciebie jak sprawić, by pies cię słuchał.

Obroża szkoleniowa
   Jakakolwiek obroża na szyi psa, która daje właścicielowi nad nim kontrolę. Najprostsza to pasek zapinany na sprzączkę. Najpopularniejszy jest jest łańcuszek, czyli dławik. Coraz bardziej popularna staje się kolczatka, obroża wyglądająca na narzędzie tortur, która w rzeczywistości jednak powoduje o wiele mniejszy ból i jeśli sie ją właściwie zastosuje, daje doskonałe wyniki u rozbrykanych psów. Dopuszczalny jest też nowy rodzaj obroży - tzw. kantar, obejmujący całą głowę psa. Działa on w ten sposób, że właściciel kontroluje psa poprzez nacisk na głowę psa a nie tylko na szyję. Dopuszczalna jako ostatnia deska ratunku - 'albo to albo uśpienie' - jest obroża elektryczna.

Smycz:
   Kawałek  paska skórzanego lub ze sztucznego tworzywa, przyczepiony do obroży psa. Smycze zrobione z łańcucha lub cienkiego sznurka są niewygodne i można od nich dostać pęcherzy, w przypadku, gdy pies mocno ciągnie.

A teraz parę wskazówek

Zastanów się czy bardziej pasują ci zajęcia grupowe czy indywidualne.

Popytaj weterynarza, hodowcę swojego psa, ludzi w schronisku lub w sklepie zoologicznym o polecane przez nich szkolenia.

Przyjdź poprzyglądać się przynajmniej dwu lub trzem zajęciom i instruktorom zanim podejmiesz decyzję.

Pierwszą i podstawową zasadą jest przeprowadzenie rozmowy z potencjalnym instruktorem zanim się ostatecznie zdecydujesz na to,  gdzie będziesz szkolił psa.

Pytania, ktore należy zadać instruktorowi

'Jakie ma pan referencje/doświadczenie w szkoleniu?' Niektórzy instruktorzy są zrzeszeni w różych klubach. Niektórzy biorą udział w zawodach posłuszeństwa i obrony i być może uzyskali ze swoimi psami wiele tytułów. Jednakże umiejętność szkolenia psa do zdobywania tytułów, psa 'sportowego', niekoniecznie musi oznaczać równie dobrą umiejętność służenia właścicielom pomocą w tym, jak oduczyć Sissy żebrania przy stole lub zniechęcić Rambo do okazywania swej dominacji.

'Jak pan uczy siadu?' Odpowiedź powinna zawierać opis jakiejkolwiek techniki, która zachęca psa do przyjęcia tej pozycji - nie może to być zmuszanie psa przez naciskanie zadu.

'Jak pan uczy psa warowac?' I znowu - obojętnie jaki sposób, który pomaga psu przyjąć daną pozycję. Niedopuszczalne jest naciskanie kłębu.

'Jakie wyposażenie pan poleca?' Instruktor powinien być otwarty i dopuszczać twoje osobiste przyzwyczajenia, jak również brać pod uwagę potrzeby psa. Właściwa odpowiedź to mniej więcej coś takiego: 'Zazwyczaj wolimy (rodzaj obroży) ale zobaczymy czy będzie to potrzebne, gdy przyjdzie pan/pani z psem'.

'Czy szkolenie kończy się egzaminem?' Egzamin na psa towarzyszącego jest oceną potencjału i umiejętności psa.

'Co pan sądzi o rottweilerach, dobermanach, pinczerach, akitach, chow chowach, terierach, chartach czy jakiejkolwiek innej rasie, której przyczepiono etykietkę upartej lub agresywnej?' Prawidłowa odpowiedź brzmi: "Rasa ta może być trudna z następujących powodów, ale jeśli będzie pan konsekwentny i wytrwały w szkoleniu, i jeśli postara się pan zrozumieć psychikę psa, może się panu udać". Znajomość temperamentu danego psa czy rasy nigdy nie powinno kończyć się na: "To (agresywana, głupia, uparta, bojaźliwa, itede itepe) rasa. Powinien pan się pozbyć tego psa i kupić coś innego".

Instruktor, na którym można polegać, nigdy nie odrzuci psa danej rasy lub też mieszańca, bo jest nienauczalny lub agresywny. Jeśli dobry instruktor woli nie zajmować się jakąś konkretną rasą, powinien cię skierować gdzieś indziej, lecz jeśli oczernia twoją rasę - natychmiast skreśl go z listy.

Przyjrzyj się zajęciom

Kiedy już odrzucisz tych, którzy źle odpowiedzieli na twoje pytania, zaplanuj sobie wycieczkę obserwacyjną na szkolenie, które cię interesuje. Jeśli posiadasz szczeniaka lub młodego pieska i nie wiesz nic lub bardzo mało na temat szkolenia - wybierz się na szkolenie podstawowe - na psa towarzyszącego lub do psiego przedszkola. Obserwacja grupy zaawansowanej nie da ci dobrego wyobrażenia o stosowanych przez szkoleniowców technikach szkolenia czy rozwiązywaniu pojawiających się problemów. Obejrzyj sobie pracę instruktora, u którego będziesz szkolić Kropkę, ponieważ umiejętności szkoleniowców potrafią się znacznie od siebie różnić.

Kiedy będziesz się przyglądał - zwróć uwagę na:

Oznaki, że instruktor rzeczywiście lubi psy i ludzi. Poznać to można między innymi po tym, czy ma on chęć poświęcić w razie konieczności trochę czasu na indywidualne podejście do kursantów, np. w przypadku psów bardzo bojaźliwych lub zbyt śmiałych, nieśmiałych  właścicieli, rozhukanych zwierzaków itd.

Dobre, proste rady i polecenia. Psie przedszkole powinno zapewnić właścicielowi informacje na temat typowych kłopotów ze szczeniętami, tzn. przyuczania do załatwiania się na dworze, zwalczania pcheł, gryzienia różnych przedmiotów, szczenięcych umiejętności uczenia się oraz sposobów na przywiązanie psa do siebie i sprawienia, byśmy byli w centrum jego uwagi. Szkolenie podstawowe powinno zapewnić wiadomości na temat postępowania w razie pojawienia się kłopotów.

Sposób uczenia psa siadania na rozkaz. Dopuszczalna jest każda metoda, która zachęca psa do siedzenia a po wykonaniu zadania przez psa zaleca dużą dawkę pochwał. Niektórzy instruktorzy stosują pokarm lub zabawki trzymane nad głową psa, by go skłonić do posadzenia zadu na ziemi. Inni 'huśtają' psa - naciskąc jednocześnie na pierś psa i tylne łapy psa, zaraz nad stawem skokowym. Na nieszczęście niektórzy zmuszają psa do wykonania siadu poprzez stanowczy nacisk na zad psa tuż za ogonem.

Sposoby karcenia. Żadnego psa nie wolno karcić zanim nie jest się pewnym, że zrozumiał polecenie. Z tej reguły wypływa wniosek, że każdemu psu należy dać szansę zrozumienia, czego od niego chcemy. Tak więc nie spodziewaj się, że pies będzie wykonywał polecenie bez pewnej pomocy z twojej strony, dopóki sam nie zacznie siadać na dźwięk słowa 'siad'. I dopóki sam nie zacznie się kłaść na rozkaz, nie oczekuj, że zrobi to bez pomocy.

Postępy szkolenia. Nie spodziewaj się cudów - każdy kolejny krok wymaga czasu. Pies, który rozumie polecenie 'siad', może być gotowy, ale wcale nie musi, na przyswojenie sobie znaczenia rozkazu 'siad - zostań'. Jeśli instruktor nada zbyt szybkie tempo, jeśli pozwoli właścicielom zbyt szybko oczekiwać od swoich psów zbyt wiele, to zauważysz, że będą się mnożyły błędy, przypadki karcenia oraz pojawi się poczucie bezcelowości i bezsilności zarówno po stronie właścicieli jak i psów.

Technika uczenia komendy 'zostań' powinna wyglądać w przybliżeniu  następująco: każ Aresowi usiąść przy nodze. Powiedz: 'Zo-o-o-o-stań' i okręć się na lewej nodze tak, by stanąć przed psem na tyle blisko, by jego nos znajdował się paręnaście centymetrów od twojej nogi. Trzymaj smycz w dłoni, lekko naprężoną nad głową psa po to, by nie podnosił zadu z ziemi. Policz do 10, okręć sie z powrotem do poprzedniej pozycji, powiedz 'Dobry piesek' i pochwal go.

Kiedy już pies potrafi pozostać minutę w pozycji nos-twoje kolana, możesz cofnąć się o pół metra, potem o metr. Jeśli się poruszy, podejdź bliżej. Nie dawaj psu możliwości złamania polecenia. Jeśli instruktor zbyt szybko pozwoli kursantom odejść za daleko od psów i jego metodą uczenia psa tej komendy będą ciągłe korekty i karcenie - postępy będą nikłe, psy nie będą wiedziały o co chodzi a właściciele będą rozczarowani.

Oznaki, że instruktor rozróżnia typy osobowości psów. Istnieją psy nieśmiałe i pewne siebie, bojaźliwe i agresywne, uległe i dominanty. Dobry instruktor przejawia chęć i umiejętność dopasowywania swoich metod szkolenia do zróżnicowanych charakterów i temperamentów zwierząt. Bojaźliwy pies, karcony siłowo stanie się jeszcze bardziej bojaźliwy. Pies dominant, karcony zbyt łagodnie przejmie władzę w każdym związku.

Jeszcze parę rzeczy, o których trzeba pamiętać

Nie rób ze swoim psem niczego, co wydaje ci się niewłaściwe. Jeśli nie podobają ci się metody używane na danym szkoleniu - znajdź inną szkołę. Większość instruktorów wie, że psy rządzą się zasadami hierarchii dominacyjnej, że ten system przenoszą na swoją ludzką rodzinę i że czlowiek musi być osobnikiem dominującym, gdyż inaczej to pies będzie w domu wszystkich ustawiał. Niektórzy instruktorzy pomagają właścicielom rozpoznawać zachowania swojego psa, uczą jak dominować w drużynie i jak używać pewnej ilości dyscypliny, by osiągnąć cel szkolenia. Inni uczą właścicieli szkolić poprzez zastraszenie. Jeszcze inni przesadzają z psią psychologią i w momencie kryzysowym wyjaśniają zawiłości umysłu zwierzaka, zamiast opracować plan jak usunąć lub obejść problematyczne zachowanie.

Nie spodziewaj się historii jak z telenoweli. Jest wysoce nieprawdopodobne, że problemy Fido uda się rozwiązać raz na zawsze w trakcie 8-10 tygodniowego kursu.

Płacisz - miej coś z tego. Zadawaj pytania, pracuj w domu, czytaj polecane materiały i wciągnij do współpracy całą rodzinę. W końcu Murzyn to pies całej rodziny.

Nie zabieraj szczeniaka na zajęcia dopóki nie zostanie na wszystko zaszczepiony. Weterynarz może kazać ci trzymać pieska w domu aż ukończy 16-18 tydzień życia. Posłuchaj go, mimo że instruktor ze szkolenia twierdzić będzie, że szczeniak potrzebuje socjalizacji w psim przedszkolu.  Socjalizacja jest bardzo ważna, lecz nie jest ważniejsza od unikania styczności ze smiertelnie groźnymi  chorobami typu parwowiroza lub nosówka.

Jeśli to możliwe, porozmawiaj z właścicielami, którzy szkolili swoje psy właśnie na tym szkoleniu. Być może jedna czy dwie opinie nie dadzą ci pełnego obrazu szkółki - to jednak pomogą ci zadać odpowiednie pytania przed uiszczeniem opłaty za kurs.

Strzeż się każdego, kto stawia diagnozę 'problemów' twojego psa i oferuje rozwiązanie bez przeprowadzenia szczegółowego wywiadu i obserwacji ciebie i twojego psa. Przykładowo niektórzy instruktorzy zakładają, że wszystkie duże psy potrzebują kolczatki. Inni przekonani są, że wszystkie problemy wynikają z tego, że właściciel nie potrafi zdominować swojego psa i że dominacja i krzyczenie są ze sobą nierozerwalnie związane.

Cel

Celem szkolenia jest wytworzenie bliskiego związku między zwierzęciem a jego rodziną przy czym ma to sprawiać wszystkim zainteresowanym przyjemność. Zajęcia szkolenia powinny być zabawą, powinny dostarczać informacji i służyć pomocą. Gdy brak któregoś z tych składników, jeśli instruktor karci psa bijąc go, jeśli robi cokolwiek, co wydaje ci się z zasady wątpliwe, pytaj 'Dlaczego?' i jesli odpowiedź cię nie satysfakcjonuje, zrezygnuj z kursu. Wytrzymywanie do końca na takim szkoleniu tylko dlatego, że za nie zapłaciłeś, może wyrządzić ogromne szkody w twoim psio-czlowieczym związku.