Wpisz się do Księgi Gości
Poczytaj wpisy
Agnieszka Krysiak ( shout@free.polbox.pl )
USTAWA z dnia 21 sierpnia 1997 o ochronie zwierząt
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1. Zwierzę, jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą.
Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę.
2. W sprawach nie uregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy
dotyczące rzeczy.
3. Organy administracji publicznej podejmują działania na rzecz ochrony zwierząt,
współdziałając w tym zakresie z odpowiednimi instytucjami i organizacjami krajowymi i
międzynarodowymi.
Art. 2.
Ustawa reguluje postępowanie ze zwierzętami:
1) domowymi,
2) gospodarskimi,
3) wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych i specjalnych,
4) używanymi do doświadczeń,
5) utrzymywanymi w ogrodach zoologicznych,
6) wolno żyjącymi (dzikimi),
7) obcymi faunie rodzimej.
Art. 3.
W celu realizacji przepisów ustawy właściwe organy administracji rządowej i samorządu
terytorialnego współdziałają z samorządem lekarsko-weterynaryjnym, Państwową
Inspekcją Weterynaryjną oraz z innymi instytucjami i organizacjami
społecznymi, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
Art. 4.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) doświadczeniu na zwierzęciu - rozumie się przez to wykorzystanie zwierzęcia do
celów naukowych lub dydaktycznych, mogące u niego spowodować uszkodzenia ciała lub
inne zaburzenia zdrowotne, w tym
ból, cierpienie, lęk, z wyjątkiem znakowania zwierząt,
2) humanitarnym traktowaniu zwierząt - rozumie się przez to traktowanie uwzględniające
potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę,
3) konieczności bezzwłocznego uśmiercenia - rozumie się przez to obiektywny stan
rzeczy stwierdzony, w miarę możliwości, przez lekarza weterynarii, polegający na tym,
że zwierzę może dalej żyć jedynie cierpiąc i znosząc ból, a moralnym obowiązkiem
człowieka staje się skrócenie cierpień zwierzęcia,
4) menażerii objazdowej - rozumie się przez to podmiot gospodarczy prowadzący
działalność w zakresie organizowania obwoźnych wystaw zwierząt,
5) metodach alternatywnych w zakresie przeprowadzania doświadczeń - rozumie się przez
to nowoczesne metody badawcze, nie wymagające przeprowadzania doświadczeń na żywym
zwierzęciu,
6) ogłuszaniu zwierzęcia - rozumie się przez to metodę profesjonalnego całkowitego
wyłączenia świadomości zwierzęcia, trwającego aż do jego śmierci,
7) okrutnych metodach w chowie i hodowli zwierząt - rozumie się przez to działania lub
zaniechania człowieka prowadzące w sposób oczywisty do zmian patologicznych w
organizmie zwierzęcia (somatycznych lub
psychicznych), zwłaszcza w postaci skutków znoszenia dotkliwego bólu, przymuszania do
określonego zachowania się (uległości) głodem, pragnieniem, działaniem prądu
elektrycznego (z wyjątkiem używania pastuchów elektrycznych, treserów oraz urządzeń
elektrycznych służących do przepędu zwierząt) bądź innymi zabiegami tego rodzaju, w
szczególności karmienie i pojenie zwierząt przemocą,
8) okrutnym traktowaniu - rozumie się przez to wymienione w ustawie przypadki znęcania
się nad zwierzętami oraz inne postępowanie właściciela bądź innej osoby,
prowadzące do skutków porównywalnych ze skutkami znęcania się,
9) pielęgnacji - rozumie się przez to wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem a
zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i
niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w
którym najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka,
10) przeciążaniu zwierząt - rozumie się przez to zmuszanie do nadmiernego wysiłku
energetycznego, nie odpowiadającego możliwościom kondycyjnym zwierzęcia ze względu na
jego stan fizyczny i zdrowotny,
11) rażącym zaniedbaniu - rozumie się przez to drastyczne odstępstwo od określonych w
ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania
zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nie leczonej choroby, w niewłaściwym
pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie,
12) szczególnym okrucieństwie zabijającego zwierzę - rozumie się przez to
przedsiębranie przez sprawcę działań charakteryzujących się drastycznością form i
metod zadawania śmierci, a zwłaszcza zadawanie śmierci w sposób wyszukany lub powolny,
obliczony z premedytacją na zwiększenie rozmiaru cierpień i czasu ich trwania,
13) ubojni - rozumie się przez to każdy zakład pozostający pod państwową kontrolą
sanitarną i weterynaryjną, przeznaczony do wykonywania uboju zwierząt,
14) uwięzi - rozumie się przez to wszelkie urządzenia mechaniczne krępujące swobodę
ruchów zwierzęcia, w zakresie możliwości przemieszczania się ponad ustalony zakres,
jak też niektóre urządzenia do kierowania ruchami zwierzęcia w sposób zamierzony
przez człowieka,
15) właściwych warunkach bytowania - rozumie się przez to zapewnienie zwierzęciu
możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku,
16) zwierzętach bezdomnych - rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie,
które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma
możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale
dotąd pozostawały,
17) zwierzętach domowych - rozumie się przez to zwierzęta tradycyjnie przebywające
wraz z człowiekiem w jego domu lub innym odpowiednim pomieszczeniu, utrzymywane przez
człowieka w charakterze jego towarzysza,
18) zwierzętach gospodarskich - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane w celach
hodowlanych i produkcyjnych,
19) zwierzętach laboratoryjnych - rozumie się przez to zwierzęta utrzymywane specjalnie
w celu wykorzystania w doświadczeniach naukowych, w szczególności myszy, szczury,
świnki morskie, chomiki syryjskie (złote), króliki, psy, koty, przepiórki, w miejscach
zatwierdzonych lub zarejestrowanych przez odpowiedni organ władzy,
20) zwierzętach wykorzystywanych do celów specjalnych - rozumie się przez to
zwierzęta, których profesjonalna tresura oraz używanie odbywa się na podstawie
odrębnych przepisów, regulujących szczegółowe zasady działania jednostek Polskich
Sił Zbrojnych, Policji, Straży Granicznej i innych formacji podległych Ministrowi Spraw
Wewnętrznych i Administracji, służb kontroli celnej, ratownictwa oraz regulujących
zasady szkolenia i wykorzystania psów - przewodników osób ociemniałych.
Art. 5.
Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania.
Art. 6.
1. Nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest
zabronione.
2. Przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome
dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności:
1) umyślne zranienie lub okaleczenie zwierzęcia, nie stanowiące dozwolonego prawem
zabiegu lub doświadczenia na zwierzęciu,
2) doświadczenia na zwierzętach powodujące cierpienie, przeprowadzone z naruszeniem
przepisów ustawy,
3) umyślne używanie do pracy lub w celach sportowych albo rozrywkowych zwierząt
chorych, w tym rannych lub kulawych, albo zmuszanie ich do czynności mogących
spowodować ból,
4) bicie zwierząt przedmiotami twardymi i ostrymi lub zaopatrzonymi w urządzenia
obliczone na sprawianie specjalnego bólu, bicie po głowie, dolnej części brzucha,
dolnych częściach kończyn,
5) przeciążanie zwierząt pociągowych i jucznych ładunkami w oczywisty sposób nie
odpowiadającymi ich sile i kondycji lub stanowi dróg lub zmuszanie takich zwierząt do
zbyt szybkiego biegu,
6) transport zwierząt, w tym zwierząt hodowlanych, rzeźnych i przewożonych na
targowiska, przenoszenie lub przepędzanie zwierząt w sposób powodujący ich zbędne
cierpienie i stres,
7) używanie uprzęży, pęt, stelaży, więzów lub innych urządzeń zmuszających
zwierzę do przebywania w nienaturalnej pozycji, powodujących zbędny ból, uszkodzenia
ciała albo śmierć,
8) dokonywanie na zwierzętach zabiegów i operacji chirurgicznych przez osoby nie
posiadające wymaganych uprawnień bądź niezgodnie z zasadami sztuki
lekarsko-weterynaryjnej, bez zachowania koniecznej ostrożności i oględności oraz w
sposób sprawiający ból, któremu można było zapobiec,
9) złośliwe straszenie lub drażnienie zwierząt,
10) utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w
stanie rażącego niechlujstwa oraz w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających
im zachowanie naturalnej pozycji,
11) porzucanie zwierzęcia, a w szczególności psa lub kota przez właściciela bądź
przez inną osobę, pod której opieką zwierzę pozostaje,
12) stosowanie okrutnych metod w chowie i hodowli zwierząt,
13) przeprowadzanie na zwierzętach testów środków higienicznych i kosmetycznych
powodujących cierpienie, jeżeli znane są odpowiednie metody alternatywne.
Art. 7.
1. Zwierzę, które jest rażąco zaniedbywane lub okrutnie traktowane, może być
odebrane, czasowo lub na stałe, właścicielowi{ }bądź innej utrzymującej je osobie,
na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) podjętej
z urzędu lub na wniosek organu Policji, lekarza weterynarii, albo inspektora Towarzystwa
Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważnionego przedstawiciela innej organizacji
społecznej o podobnym statutowym celu działania i przekazane do schroniska dla zwierząt
albo pod opiekę innej osoby lub instytucji.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1, podlega natychmiastowemu wykonaniu.
3. W przypadkach nie cierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u
dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu, policjant, a także
inspektor Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub upoważniony przedstawiciel
innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu działania może odebrać mu
zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem
podjęcia przez ten organ decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.
4. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i
koniecznego leczenia zwierzęcia, obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub
opiekuna.
5. Do należności z tytułu kosztów określonych w ust. 4, stosuje się przepisy o
postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
6. Jeżeli zwierzę zostało odebrane z powodu rażącego zaniedbywania go lub okrutnego
traktowania przez właściciela lub przez inną osobę za przyzwoleniem właściciela, z
dniem uprawomocnienia się decyzji o odebraniu, wygasa
jego prawo własności do tego zwierzęcia i staje się ono własnością gminy. W takim
przypadku wójt (burmistrz, prezydent miasta) rozporządza zwierzęciem stosownie do
okoliczności, w szczególności oddaje je do schroniska, sprzedaje lub nieodpłatnie
przekazuje na własność odpowiedniej osobie albo instytucji.
Art. 8.
1. Programy nauczania i wychowania szkolnego we wszystkich typach szkół powinny
uwzględniać problematykę ochrony zwierząt oraz tworzenie szkolnych organizacji
przyjaciół zwierząt.
2. Minister Edukacji Narodowej, w porozumieniu z Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów
Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej ustala
podstawy programowe nauczania w zakresie problematyki, o której mowa w ust. 1.
3. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jest obowiązany do przygotowania
programu zmierzającego do upowszechniania znajomości przepisów ustawy wśród
rolników.
4. Wojewodowie są obowiązani realizować program, o którym mowa w ust. 3, poprzez
ośrodki doradztwa rolniczego.
Rozdział 2
Zwierzęta domowe
Art. 9.
1. Kto utrzymuje zwierzę domowe ma obowiązek zapewnić mu pomieszczenie chroniące je
przed zimnem, upałami i opadami atmosferycznymi, z dostępem do światła dziennego,
umożliwiające swobodną zmianę pozycji ciała, odpowiednią karmę i stały dostęp do
wody.
2. Uwięź, na której jest trzymane zwierzę, nie może powodować u niego urazów ani
cierpień oraz musi mu zapewnić możliwość niezbędnego ruchu.
Art. 10.
1. Utrzymywanie psa rasy uznawanej za agresywną wymaga zezwolenia właściwego organu
gminy.
2. Wykaz ras psów, o których mowa w ust. 1, oraz warunki wydawania zezwoleń określi, w
drodze rozporządzenia, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po zasięgnięciu
opinii Związku Kynologicznego w Polsce.
Art. 11.
1. Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie, należy do zadań
własnych gmin.
2. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w porozumieniu z Ministrem Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, zasady
i warunki wyłapywania bezdomnych zwierząt.
3. Wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z nimi
może odbywać się wyłącznie na mocy uchwały właściwej rady gminy, podjętej po
uzgodnieniu z państwowym lekarzem weterynarii działającym na podstawie odrębnych
przepisów oraz po zasięgnięciu opinii upoważnionego przedstawiciela Towarzystwa Opieki
nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji społecznej o podobnym statutowym celu
działania.
4. Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne o
podobnym statutowym celu działania, mogą zapewniać bezdomnym zwierzętom opiekę i w
tym celu prowadzić schroniska dla zwierząt, w porozumieniu z właściwymi organami
samorządu terytorialnego.
Rozdział 3
Zwierzęta gospodarskie
Art. 12.
1. Kto utrzymuje zwierzęta gospodarskie jest obowiązany do zapewnienia im opieki i
właściwych warunków bytowania.
2. Warunki chowu i hodowli zwierząt nie mogą powodować urazów i uszkodzeń ciała lub
innych cierpień.
3. Zabrania się podawania zwierzętom w karmie hormonów wzrostu.
4. Zabrania się tuczu gęsi i kaczek na stłuszczone wątroby.
5. Obsada zwierząt ponad ustalone normy powierzchni dla danego gatunku, wieku i stanu
fizjologicznego jest zabroniona.
6. Zabrania się importu zwierząt i produktów zwierzęcych uzyskanych w wyniku chowu lub
hodowli z naruszeniem przepisów niniejszej ustawy.
7. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich.
Art. 13.
1. Wprowadzenie dotychczas nie stosowanej technologii chowu zwierząt wymaga
uzyskania zezwolenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, stwierdzającego, że
spełnia ona wymogi określone ustawą.
2. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14.
1. Sposób i warunki używania zwierząt do pracy nie mogą stwarzać
nieuzasadnionego zagrożenia dla ich życia i zdrowia, ani zadawać im cierpienia.
2. Zabrania się w szczególności:
1) przeciążania zwierząt,
2) używania do pracy zwierząt chorych lub niedożywionych,
3) używania uprzęży, wędzideł, rzędów wierzchowych, juków, podków, pojazdów lub
narzędzi mogących, ze względu na zły stan techniczny lub niewłaściwą konstrukcję,
spowodować obrażenia ciała lub śmierć zwierzęcia,
4) używania do popędzania zwierząt przedmiotów lub narzędzi, które mogą spowodować
okaleczenie zwierzęcia,
5) zmuszania do wyczerpującego kłusu lub galopu zwierząt ciągnących ładunek,
6) używania do zrywki drewna koni poniżej piątego roku życia.
3. Osoba wykorzystująca zwierzęta do pracy, ma obowiązek zapewnić im, w ciągu każdej
doby, wypoczynek dla regeneracji sił, właściwy dla danego gatunku.
Rozdział 4
Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych,
widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych
Art. 15.
1. Warunki występów, treningów i tresury oraz metody postępowania ze
zwierzętami wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych
i specjalnych, nie mogą zagrażać ich życiu i zdrowiu ani powodować cierpienia.
2. Warunki występów zwierząt, o których mowa w ust. 1, muszą być określone w
scenariuszu lub odpowiednim programie, zatwierdzonym przez osobę posiadającą
odpowiednie kwalifikacje.
3. Zabrania się stosowania wobec zwierząt farmakologicznych i mechanicznych metod i
środków dopingujących.
4. Zwierzęta, o których mowa w ust. 1, powinny mieć zapewniony właściwy wypoczynek.
Zabrania się w szczególności wykorzystywania tych zwierząt bezpośrednio po
transporcie, bez regeneracji wypoczynkowo-ruchowej.
5. Zwierzętom, o których mowa w ust. 1, należy zapewnić opiekę
lekarsko-weterynaryjną.
6. Minister Kultury i Sztuki w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, sposób i tryb przyznawania uprawnień
osobom odpowiedzialnym za przestrzeganie warunków,
o których mowa w ust. 2.
Art. 16.
Zabrania się wykorzystywania zwierząt w widowiskach i sportach noszących
znamiona okrucieństwa, w szczególności zabrania się organizowania walk z udziałem
byków, psów, kogutów.
Art. 17.
1. Do tresury i pokazów dla celów widowiskowo-rozrywkowych mogą być
wykorzystywane tylko zwierzęta urodzone i wychowane w niewoli i tylko takie, którym
mogą być zapewnione warunki egzystencji, stosowne do potrzebdanego gatunku.
2. Tresura zwierząt dla celów widowiskowo-rozrywkowych i obronnych może być prowadzona
tylko przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje zawodowe, w sposób nie
powodujący cierpienia zwierzęcia.
3. Nie wolno prowadzić tresury zwierząt wyłącznie w celu zwiększenia ich
agresywności.
4. Zabrania się zmuszania zwierząt do wykonywania czynności, które powodują ból lub
są sprzeczne z ich naturą.
5. Zabrania się działalności menażerii objazdowych.
6. Zabrania się propagowania lub upowszechniania drastycznych scen zabijania, zadawania
cierpienia lub innej przemocy, ze strony człowieka, której ofiarami są zwierzęta,
chyba że sceny te mają na celu napiętnowanie okrutnego zachowania wobec zwierząt.
7. Do zwierząt, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 9.
8. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia,
szczegółowe warunki utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt wykorzystywanych do
celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych.
9. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia, tryb
i szczegółowe warunki nadawania uprawnień osobom, o których mowa w ust. 2.
Art. 18.
1. Zwierzęta wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych,
sportowych i specjalnych mogą być przetrzymywane, hodowane i prezentowane jedynie w
stadninach, cyrkach lub bazach cyrkowych oraz w miejscach przeznaczonych dla zwierząt
wykorzystywanych do celów specjalnych, pod nadzorem państwowej służby weterynaryjnej.
2. Przetrzymywanie, hodowla lub prezentacja zwierząt, o których mowa w ust. 1, musi być
wykonywana w sposób gwarantujący bezpieczeństwo ludzi i zwierząt.
Rozdział 5
Zwierzęta w ogrodach zoologicznych
Art. 19.
1. W ogrodach zoologicznych utrzymuje się tylko zwierzęta urodzone i wychowane
w niewoli, a inne zwierzęta jedynie wtedy, gdy wymaga tego dobroosobnika, populacji lub
gatunku oraz cele dydaktyczne.
2. Do ogrodów zoologicznych sprowadza się tylko te zwierzęta, którym ogród
zoologiczny może zapewnić warunki egzystencji, stosowne do potrzeb danegogatunku.
3. Nie należy doprowadzać do rozmnażania zwierząt, których potomstwu nie zapewni się
właściwej egzystencji.
4. Utworzenie nowego ogrodu zoologicznego wymaga uzyskania zezwolenia Ministra Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
Art. 20.
Zabrania się utrzymywania i hodowli poza ogrodami zoologicznymi i właściwymi
placówkami naukowymi oraz cyrkami, zwierząt drapieżnych i jadowitych groźnych dla
życia ludzi bądź zwierząt.
Rozdział 6
Zwierzęta wolno żyjące (dzikie)
Art. 21.
Zwierzęta wolno żyjące stanowią dobro ogólnonarodowe i powinny mieć
zapewnionewarunki rozwoju i swobodnego bytu, z wyjątkiem tych, o których mowa w art. 23
ust. 1.
Art. 22.
1. Zabrania się wchodzenia w posiadanie zwierząt wolno żyjących (dzikich) w
celu:
1) preparowania zwłok zwierzęcych,
2) tworzenia kolekcji
- bez zezwolenia Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa określi, w drodze
rozporządzenia, zasady pozyskiwania zwierząt przez preparatorów i kolekcjonerów,zasady
ich kontrolowania oraz warunki, sposób i tryb wydawaniazezwolenia, o którym mowa w ust.
1.
Art. 23.
1. Zwierzęta, które stanowią zagrożenie dla życia, zdrowia lub gospodarki
człowieka, mogą być zwalczane.
2. Ministrowie: Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, Zdrowia i Opieki Społecznej oraz
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, po zasięgnięciu opinii
Państwowej Rady Ochrony Przyrody, Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz
Polskiego Związku Łowieckiego, określą, w drodze rozporządzenia, warunki, czas i
sposoby zwalczania zwierząt, o których mowa w ust. 1.
Rozdział 7
Transport zwierząt
Art. 24.
1. Transport zwierząt, odbywa się środkami do tego celu przystosowanymi i jest
prowadzony w odpowiednich warunkach, a w szczególności:
1) zwierzęta muszą być prawidłowo ulokowane, a używane uwięzi nie mogą im
krępować leżenia i wstawania w czasie transportu,
2) podłogi pojazdów używanych do transportu powinny mieć odpowiednią nawierzchnię,
zapewniającą przyczepność kończyn oraz umożliwiającą utrzymanie higieny,
3) środki transportu zwierząt powinny spełniać warunki utrzymania odpowiedniej
temperatury, wentylacji, przestrzeni oraz naturalnej pozycji,
4) w trakcie dłuższego transportu zwierzęta muszą mieć zapewnioną odpowiednio
często wodę i karmę oraz odpoczynek,
5) zwierzętom chorym lub rannym zapewnia się niezwłocznie pomoc weterynaryjną,
6) zwierzęta wwożone do kraju oraz wywożone za granicę muszą być wiezione
najkrótszą drogą i bez zbędnych postojów, a ich odprawa graniczna odbywa się poza
kolejnością.
2. Zabrania się:
1) transportu zwierząt w okresie okołoporodowym oraz młodych zwierząt oddzielonych od
matek, niezdolnych do przyjmowania stałych pokarmów,
2) przeładunku zwierząt bez odpowiedniego zabezpieczenia.
3. Zwierzęta padłe oraz zwierzęta nie nadające się do dalszego transportu muszą być
usunięte na pierwszym postoju.
4. Odpowiedzialność za nieprzestrzeganie zasad i warunków wykonywania transportu,
określonych w ust. 1-3, ponosi przewoźnik.
5. Minister Transportu i Gospodarki Morskiej w porozumieniu z Ministrem Rolnictwa i
Gospodarki Żywnościowej oraz Ministrem Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i
Leśnictwa określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i warunki transportu
zwierząt oraz maksymalny czas transportu dla danego gatunku i przedziału wiekowego
zwierząt oraz sposób postępowania ze zwierzętami chorymi oraz padłymi.
Art. 25.
Prowadzący pojazd mechaniczny, który potrącił zwierzę, obowiązany jest, w
miarę możliwości, do zapewnienia mu stosownej pomocy lub zawiadomienia jednej ze
służb, o których mowa w art. 33 ust. 3.
Art. 26.
1. Zabrania się przetrzymywania, obrotu oraz przewożenia przez granicę
państwa, bez wymaganego zezwolenia, zwierząt, ich części i produktów pochodnych,
podlegających ograniczeniom na podstawie umów międzynarodowych,których Rzeczpospolita
Polska jest stroną.
2. Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa ustala, w drodze
rozporządzenia, wykaz zwierząt, których przetrzymywanie, obrót i przewożenie podlega
ograniczeniom oraz określi warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w
ust. 1.
Rozdział 8
Zabiegi na zwierzętach
Art. 27.
1. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne na zwierzętach są dopuszczalne dla ratowania
ich życia lub zdrowia oraz dla koniecznego ograniczenia populacji i mogą być
przeprowadzane wyłącznie przez osoby uprawnione.
2. Zabiegi lekarsko-weterynaryjne i zootechniczne wykonywane na zwierzętachlub inne
zabiegi wynikające z technologii produkcji, bądź związanych z nią schorzeń, mogą
być wykonywane wyłącznie przez osoby uprawnione, z zachowaniem koniecznej ostrożności
i oględności, by ograniczyć cierpieniei stres zwierząt.
3. Zabiegi powodujące ból wykonuje się w znieczuleniu ogólnym albo miejscowym, z
wyjątkiem tych zabiegów, które według zasad sztuki weterynaryjnej wykonuje się bez
znieczulenia.
Rozdział 9
Procedury doświadczalne z użyciem zwierząt
Art. 28.
1. Doświadczenia i testy na zwierzętach są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są
konieczne do badań naukowych, dydaktyki w szkołach wyższych lub ochrony zdrowia ludzi
bądź zwierząt, jeżeli celów tych nie można osiągnąć w inny sposób z powodu braku
odpowiednich metod alternatywnych. Osoba, która ma przeprowadzać doświadczenia i testy
na zwierzętach ma obowiązek korzystać z międzynarodowej informacji w danej dziedzinie
nauki, by wyeliminować powtarzalność doświadczeń, jeżeli nie są one konieczne.
2. W celu opiniowania doświadczeń i testów, o których mowa w ust. 1, tworzy się
Krajową Komisję Etyczną do Spraw Doświadczeń na Zwierzętach, zwaną dalej
"Krajową Komisją Etyczną" oraz lokalne, w szczególności międzyuczelniane
lub uczelniane, komisje etyczne do spraw doświadczeń na zwierzętach, zwane dalej
"lokalnymi komisjami etycznymi".
3. Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych powołuje Krajową Komisję Etyczną,
liczącą 15 członków, w skład której wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych,
medycznych, weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji
pozarządowych, których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
4. Krajowa Komisja Etyczna powołuje lokalne komisje etyczne, liczące od 5 do 15
członków, w skład których wchodzą przedstawiciele nauk biologicznych, medycznych,
weterynaryjnych, humanistycznych oraz przedstawiciele organizacji pozarządowych, których
statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.
5. Krajowa Komisja Etyczna ustala ogólne zasady funkcjonowania lokalnych komisji
etycznych i wydawania przez nie opinii o dopuszczalności przeprowadzania doświadczeń i
testów na zwierzętach oraz rozpatruje odwołania od opinii lokalnych komisji etycznych.
Zezwolenie na prowadzenie badań wydaje kierownik placówki upoważnionej do
przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach, o której mowa w ust. 8, biorąc
pod uwagę w szczególności opinię odpowiedniej komisji etycznej.
6. W obradach Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych nie mogą
uczestniczyć z prawem głosu osoby, których dotyczy wydawana opinia.
7. Zabrania się przeprowadzania doświadczeń i testów na zwierzętach bez uprzedniego
uzyskania pozytywnej opinii lokalnej komisji etycznej.
8. Doświadczenia i testy na zwierzętach mogą być przeprowadzane wyłącznie w
wyznaczonych placówkach naukowych szkół wyższych, instytutach naukowo-badawczych,
jednostkach Polskiej Akademii Nauk, urzędowych laboratoriach weterynaryjnych oraz
placówkach produkujących leki i biopreparaty, przez osoby posiadające odpowiednie
kwalifikacje oraz indywidualne zezwolenie wydane przez kierownika właściwej placówki
naukowej.
9. Procedura doświadczeń i testów przeprowadzanych na zwierzętach musi być zgodna z
opinią lokalnej komisji etycznej, o której mowa w ust. 7 i podlega kontroli.
Art. 29.
1. Do doświadczeń i testów należy używać zwierząt umożliwiających
uzyskanie celu naukowego lub diagnostycznego, głównie pochodzących z hodowli, o
których mowa w ust. 2.
2. Hodowlę zwierząt laboratoryjnych można prowadzić po uzyskaniu zezwolenia Ministra
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
3. Zwierzęta przetrzymywane w zwierzętarniach muszą mieć zagwarantowane odpowiednie
dla gatunku warunki utrzymania, możliwość ruchu, dostateczne zaopatrzenie w karmę i
wodę oraz opiekę zapewniającą dobre samopoczucie i zdrowie.
4. Minister Edukacji Narodowej oraz Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w
porozumieniu z ministrami nadzorującymi placówki, o których mowa w art. 28 ust. 8
określą, w drodze rozporządzenia, warunki jakim powinny odpowiadać hodowle zwierząt
laboratoryjnych oraz warunki, tryb i sposób wydawania zezwolenia, o którym mowa w ust.
2.
Art. 30.
1. Doświadczenia powodujące ból lub inne cierpienie należy przeprowadzać w
znieczuleniu ogólnym albo miejscowym i tylko raz na tym samym zwierzęciu, chyba że
natura doświadczenia wymaga jego powtórzenia. Tylko w wyjątkowych przypadkach, gdy
dobro nauki tego wymaga, można dokonać doświadczenia bez znieczulenia.
2. Doświadczenia i prace badawcze, o których mowa w ust. 1, wymagają każdorazowej
zgody właściwej lokalnej komisji etycznej.
3. Zwierzę o wyższym rozwoju czynności psychicznych poddane doświadczeniu, zdolne do
życia, powinno być leczone i przekazane w miejsce umożliwiające mu dalszą
egzystencję.
4. Zwierzę poddane doświadczeniu, w wyniku którego nastąpiła rozległa interwencja
chirurgiczna, a natura doświadczenia nie wymaga utrzymania go przy życiu i poddania
leczeniu, uśmierca się przed przebudzeniem z narkozy.
Art. 31.
Zabrania się:
1) pozbawiania zwierząt używanych do doświadczeń zdolności wydawania głosu,
2) przeprowadzania na zwierzętach testów środków kosmetycznych oraz testów środków
higienicznych, jeżeli dostępne są metody alternatywne,
3) przeprowadzania dla celów dydaktycznych doświadczeń na zwierzętach, powodujących
ich zbędne cierpienie, jeżeli cel ten można osiągnąć w inny sposób.
Art. 32.
Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określi:
1) wykaz placówek naukowych uprawnionych do przeprowadzania doświadczeń na
zwierzętach,
2) szczegółowe zasady powoływania, organizację, działalność oraz finansowanie
Krajowej Komisji Etycznej oraz lokalnych komisji etycznych, o których mowa w art. 28 ust.
3 i 4,
3) warunki oraz tryb wydawania i cofania uprawnień do wykonywania doświadczeń na
zwierzętach oraz kwalifikacje osób kierujących doświadczeniami,
4) szczegółowe warunki przeprowadzania doświadczeń na zwierzętach oraz sposób i tryb
ich kontrolowania,
5) sposób prowadzenia rejestru zwierząt laboratoryjnych oraz dokumentacji doświadczeń
na tych zwierzętach,
6) warunki bytowe w hodowlach zwierząt laboratoryjnych i zwierzętarniach.
Rozdział 10
Uśmiercanie zwierząt
Art. 33.
1. Uśmiercanie zwierząt może być uzasadnione wyłącznie:
1) potrzebą gospodarczą,
2) względami humanitarnymi,
3) koniecznością sanitarną,
4) nadmierną agresywnością, powodującą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub
życia ludzkiego,
5) potrzebami nauki, z zastrzeżeniem przepisów rozdziału 9.
2. Jeżli zachodzą przyczyny, o których mowa w ust. 1 pkt 2-5, zwierzę może być
uśmiercone za zgodą właściciela, a w braku jego zgody, na podstawie orzeczenia lekarza
weterynarii. Ustalenie właściciela i uzyskanie jego zgody nie dotyczy zwierząt chorych
na choroby zwalczane z urzędu.
3. W przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w celu zakończenia cierpień
zwierzęcia, potrzebę jego uśmiercenia stwierdza lekarz weterynarii, inspektor
Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce lub innej organizacji o podobnym statutowym
celu działania, funkcjonariusz Policji, straży miejskiej lub gminnej, Straży
Granicznej, pracownik Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik
Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży
Rybackiej.
4. W sytuacji, o której mowa w ust. 3, dopuszczalne jest użycie broni palnej przez
osobę uprawnioną.
Art. 34.
1. Zwierzę kręgowe w ubojni może zostać uśmiercone tylko po uprzednim
pozbawieniu świadomości przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje.
2. Pomieszczenie poczekalni przedubojowej powinno być izolowane akustycznie i oddzielone
przegrodą od pomieszczenia przeznaczonego do pozbawiania świadomości. Podobnie powinno
być oddzielone pomieszczenie przeznaczone do pozbawiania świadomości od pomieszczeń, w
których dokonuje się wykrwawiania oraz dalszych czynności obróbki poubojowej.
3. W uboju domowym zwierzęta kopytne mogą być uśmiercane tylko po uprzednim ich
pozbawieniu świadomości przez przyuczonego ubojowca.
4. Zabrania się:
1) uśmiercania zwierząt w okresie okołoporodowym, z wyjątkiem potrzeb badań
naukowych,
2) uśmiercania zwierząt kręgowych przy udziale dzieci lub w ich obecności,
3) wytrzewiania (patroszenia), oparzania, zdejmowania skóry, wędzenia i oddzielania
części zwierząt stałocieplnych, przed ustaniem odruchów oddechowych i mięśniowych.
5. Wymogów określonych w ust. 1 i 3 nie stosuje się przy poddawaniu zwierząt
szczególnym sposobom uboju przewidzianym przez obrządki religijne.
6. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia,
kwalifikacje osób uprawnionych do zawodowego uboju, dopuszczalne metody uśmiercania
zwierząt stosownie do gatunku oraz organy uprawnione do kontroli działalności osób,
które zawodowo trudnią się ubojem zwierząt lub dokonują uboju w ramach działalności
hodowlanej bądź gospodarczej.
Rozdział 11
Przepisy karne
Art. 35.
1. Kto zabija zwierzę z naruszeniem przepisów art. 6 ust. 1, art. 33 lub art.
34 ust. 1-4 albo znęca się nad nim w sposób określony w art. 6 ust. 2, podlega karze
pozbawienia wolności do roku, ograniczenia wolności albogrzywny.
2. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1, działa ze szczególnym okrucieństwem,
podlega karze pozbawienia wolności do lat 2, ograniczenia wolności albo grzywny.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1, sąd może orzec przepadek
zwierzęcia, a w razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd orzeka
przepadek zwierzęcia - jeżeli sprawca jest jego właścicielem.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec wobec
sprawcy zakaz wykonywania określonego zawodu, prowadzenia określonej działalności lub
wykonywania czynności wymagających zezwolenia, które są związane z wykorzystywaniem
zwierząt lub oddziaływaniem na nie, a także może orzec przepadek narzędzi lub
przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa oraz przedmiotów pochodzących z
przestępstwa.
5. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 1 lub 2, sąd może orzec
nawiązkę w wysokości od 25 zł do 2.500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad
Zwierzętami w Polsce albo na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez
sąd.
Art. 36.
1. Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 20, podlega karze pozbawienia
wolności do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
2. Kto narusza zakaz, o którym mowa w art. 26 ust. 1, podlega karze pozbawienia wolności
do roku, ograniczenia wolności albo grzywny.
3. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec:
1) przepadek narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia przestępstwa oraz
przedmiotów pochodzących z przestępstwa,
2) przepadek albo odesłanie zwierzęcia do państwa eksportującego na koszt
właściciela.
4. W razie skazania za przestępstwo określone w ust. 2, sąd może orzec nawiązkę w
wysokości od 25 zł do 2.500 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce
albo na inny cel związany z ochroną zwierząt, wskazany przez sąd.
Art. 37.
1. Kto narusza nakazy albo zakazy określone w art. 9, art. 12 ust. 1-6, art. 13
ust. 1, art. 14, art. 15 ust. 1-5, art. 16, art. 17 ust. 1-7, art. 18, art. 19, art. 22
ust. 1, art. 24 ust. 1-3, art. 25, art. 27, art. 28 ust. 1 i 7-9, art. 29 ust. 1-3, art.
30 i w art. 31, podlega karze aresztu albo grzywny.
2. Usiłowanie, podżeganie i pomocnictwo do czynu określonego w ust. 1, jest karalne.
3. W razie ukarania za wykroczenie, o którym mowa w ust. 1, można orzec przepadek
narzędzi lub przedmiotów służących do popełnienia wykroczenia oraz przedmiotów z
niego pochodzących, jak również można orzec przepadek zwierzęcia.
4. W razie popełnienia wykroczenia, o którym mowa w ust. 1, można orzec nawiązkę w
wysokości do 1 000 zł na rzecz Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce albo na inny
cel związany z ochroną zwierząt.
Art. 38.
Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w porozumieniu z Ministrem Ochrony
Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w
drodze rozporządzenia, tryb i zasady wykonania orzeczenia o przepadku zwierzęcia.
Art. 39.
1. W sprawach o przestępstwa, określone w art. 35 ust. 1 i 2, jeżeli nie
działa pokrzywdzony, prawa pokrzywdzonego może wykonywać Towarzystwo Opieki nad
Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne, których statutowym celem
działania jest ochrona zwierząt.
2. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, organizacje społeczne, których
statutowym celem jest ochrona zwierząt, uprawnione do działania, określonego w ust. 1.
Art. 40.
Towarzystwo Opieki nad Zwierzętami w Polsce oraz inne organizacje społeczne,
których statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, mogą współdziałać z
właściwymi instytucjami państwowymi i samorządowymi w ujawnianiu oraz ściganiu
przestępstw i wykroczeń określonych w ustawie.
Rozdział 12
Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe
Art. 41.
W ustawie z dnia 25 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. Nr 12, poz. 114, z 1981
r. Nr 24, poz. 124, z 1982 r. Nr 16, poz. 125, z 1983 r. Nr 6, poz. 35 i Nr 44, poz. 203,
z 1984 r. Nr 54, poz. 275, z 1985 r. Nr 14, poz. 60 i Nr 23, poz. 100, z 1986 r. Nr 39,
poz. 193, z 1988 r. Nr 20, poz. 135 i Nr 41, poz. 324, z 1989 r. Nr 34, poz. 180, z 1990
r. Nr 51, poz. 297, Nr 72, poz. 422 i Nr 86, poz. 504, z 1991 r. Nr 75, poz. 332 i Nr 91,
poz. 408, z 1992 r. Nr 24, poz. 101, z 1994 r. Nr 123, poz. 600 oraz z 1995 r. Nr 6, poz.
29 i Nr 60, poz. 310) skreśla się art. 62.
Art. 42.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych do ustawy, nie dłużej jednak niż
przez okres 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie, stosuje się odpowiednio przepisy
dotychczasowe, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą.
Art. 43.
Traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o
ochronie zwierząt (Dz.U. z 1932 r. Nr 42, poz. 417, z 1969 r. Nr 13, poz. 95 i z 1971 r.
Nr 12, poz. 115).
Art. 44.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia, z tym że przepis
art. 12 ust. 4 oraz art. 34 ust. 3 w zakresie wykonywania uboju przez przyuczonego
ubojowca wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 1999 r.
PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ.
