Wpisz się do Księgi Gości
Poczytaj wpisy
Tłumaczenie Agnieszka Krysiak
Wszystkie prawa zastrzeżone 1998
Copyright 1997 by Canis Major Publications - used with permission
Agnieszka Krysiak ( shout@free.polbox.pl )
Chosen articles from Dog Owner's Guide
Norma Bennett Woolf
Zęby
Ojej, jakie masz wielkie zęby...
Wprowadzenie
Kły do chwytania i przebijania, siekacze do nadgryzania, przedtrzonowce do oddzierania i trzonowce do kruszenia kości -- chociaż nasz rodzinny pupil jest o wiele bardziej cywilizowany od swoich dzikich kuzynów, nadal ma ten sam sprzęt służący do jedzenia, pielęgnacji, powitań i obrony.
Tak jak i ludzie, psy mają dwa zestawy zębów w swoim życiu. 28 zębów mlecznych wyrzynają się między trzecima szóstym tygodniem życia. Szczenięta nie muszą dużo przeżuwać, więc nie mają przedtrzonowców. Mleczaki zaczynają wypadać około czwartego miesiąca i są zatępowane zębami stałymi. Chociaż istnieją pewne różnice między rasami, większość dorosłych psów ma 42 zęby, przy czym przedtrzonowce pokazują się jako ostatnie, około szóstego lub siódmego miesiąca.
Kolejność zmiany zębów jest następująca: najpierw siekacze, potem kły, i wreszcie trzonowce. Okres zmiany zębów jest frustrujący. Szczeniak zamyka pyszczek na wszystkim czego dosięgnie - od części twojego ciała do tenisówek za 60zł - próbując sobie ulżyć. Ząbkowaniu towarzyszyc może ślinienie, drażliwość i zmiany w apetycie.
Boomer ma sześć siekaczy w górnej szczęce i sześć w dolnej (żuchwie). Używa ich do odgryzania kawałeczków mięsa od kości i do pielęgnacji siębie samego i innych psów. Wzajemna pielęgnacja jest zachowaniem powitalnym i wzmacniającym więzi wśród psów tworzących hierarchię stadną. Psy dominujące i uległe pielęgnują się nawzajem lecz zabiegi i kolejność jest ściśle określona. Pies dominujący może żądać pielęgnacji od kogoś lub może sam kogoś zacząć pielęgnować kiedy tylko ma na to ochotę. Pies stojący niżej w hierarchii musi czekać, aż zostanie poproszony lub jakis pies się do niego zbliży. Właściciele dwóch lub więcej psów mogą się dużo nauczyć obserwując ich sesje pielęgnacyjne.
Zęby psa są przerażające. Wywołują w umyśle obrazy rozwścieczonych dzikich zwierząt i prowadzą do lęku przed łagodnymi psami, którym często zdarza się pokazywać zęby. Wilki używają kłów do chwytania i rozdzierania ofiary, psy używają ich do trzymania przedmiotów w pysku i obrony w razie konieczności.
Cztery przedtrzonowce po każdej stronie szczęki górnej i dolnej, za kłami. Są to zęby działające jak sekator, stosowane do oddzierania większych kawałów mięsa z ciała ofiary. Pomimo, że już nie muszą polować, by przeżyć, psy nadal jedzą tak jak wilki - chwytając mięso przedtrzonowcami i odrywając je od kości.
Psy używają przedtrzonowców do żucia kawałków skóry, kosci i innego pokarmu, które im dajemy raczej do zucia niż do zjedzenia w całości. Trzymają pokarm przednimi łapami i przekrzywiając pysk, chwytają go tymi mocnymi, ostrymi zębami.
Szczęka górna ma po dwa trzonowce z każdej strony, żuchwa ma po trzy. Są to zęby kruszące, którymi wilki rozłupują kości karibu, a psy rozdrabniają co większe psie ciasteczka.
Tak jak i ludzie, psy mogą mieć problemy z zębami - od przetrwałych zębów mlecznych i nieprawidłowego zgryzu do próchnicy. Ponieważ zdrowa jama ustna to zdrowe zęby - właściciel powinien regularnie sprawdzać psu zęby, podawać suchy pokarm, dawać mu kości i zabawki do gryzienia, a także psie sucharki tak, by Boomer mógł ćwiczyć szczęki.
Korzenie zębów mlecznych powinny zostać wchłonięte podczas wyrzynania się zębów stałych, lecz jeśli absorpcja ta jest opóźniona, mleczaki nie ustępują nowym zębom. Przetrwały ząb mleczny spowodować może nieprawidłowy zgryz, który później prowadzić może do wystąpienia innych problemów. Jeżeli ząb mleczny nie chce wypaść sam, należy go usunąć.
Zgryz
Zgryz to sposób, w jaki ułożone są zęby przy zamkniętych szczękach. Wzorce większości ras wymagają "zgryzu nożycowego", w którym to siekacze szczęki górnej lekko zachodzą i dotykają siekaczy żuchwy. taki układ zapobiega szybkiemu zużyciu siekaczy i pomoga utrzymywać prawidłowe ustawienie zębów.
Zgryz cęgowy polega na tym, że dolne i górne siekacze spotykają się krawędziami. Zgryz ten jest dopuszczalny, lecz nie idealny.
Tyłozgryz i przodozgryz to pospolity problem. Tyłozgryz występuje, gdy górna szczęka jest dłuższa od żuchwy, przez co zęby są w większym odstępie i się nie dotykają. Kiedy przy takim zgryzie w żuchwie pojawiają się zęby stałe, mogą one kaleczyć miękką tkankę podniebienia tak, że czasami konieczne jest usunięcie niektórych zębow.
Przodozgryz występuje w przypadku, gdy to żuchwa jest dłuższa. Chociaż w zasadzie jest to wada, niektore rasy mają naturalny przodozgryz np. boksery, buldogi i boston terriery.
U większości ras tyło- i przodozgryz są zakazane na ringu wystawowym. Hodowcy starają się eliminować psy z wadami zgryzu, aby szczenięta dziedziczyly poprawne ułożenie zębów i kształt szczęk. Szczenięta wykazujące powyższe wady sprzedaje się tylko w charakterze psów do towarzystwa, nigdy jako psy wystawowe czy hodowlane.
W przyrodzie wilk lub kojot z tyłozgryzem lub przodozgryzem miałby kłopoty z zabijaniem zwierzyny i jedzeniem. I chociaż psy nie muszą zabijać swojego pozywienia, to osobnik z mocno posuniętym wadliwym zgryzem również będzie miał kłopoty z jedzeniem, a także z np. aportowaniem.
Próchnica
Psy w zasadzie nie mają dziur w zębach, jednak u Boomera mogą pojawić się problemy z zebami, jeśli jego dieta zawiera miękkie pożywienie pozostawiające resztki w zagłębieniach u nasady zębów. Owe resztki prowadzić mogą do powstawania infekcji, które osłabiają dziąsła i powodować ich obsuwanie. Takie infekcje wywyołują nieprzyjemny zapach z pyska, który powinien stanowić wskazówkę, że czas odwiedzić weterynarza. Jeśli pozostawi się sprawę własnemu biegowi, rezultatem może być utrata zębów.
Kamień nazębny, osad soli wapnia, narasta na zębach w okolicach, gdzie występuje twarda woda. Nagromadzenie kamienia prowadzić może do schorzeń dziąseł i, ostatecznie, to utraty zębów.
Przyrost warstwy kamienia nazębnego zwiększa się z wiekiem. Można go usunąć poprzez przecieranie trzyprocentowym roztworem nadtlenku wodoru lub słabym, jednoprocentowym roztworem chlorowodoru. Daleko posunięty kamień nazębny wymaga uśpienia psa i usuwania za pomocą narzędzi dentystycznych.
Właściciel może zapobiec lub złagodzić choroby dziąseł karmiąc psa suchym pokarmem, podając mu twarde suchary szorujące zęby, podając miękki pokarm w minimalnych ilościach, zapewniając zabawki do gryzienia, zrobione z twardej gumy lub plastiku, oraz czyszcząc mu zęby kilka razy na tydzień. Podczas mycia zębów należy używać sody oczyszczonej lub specjalnej pasty do zębów dla psów, nie zwykłej dla ludzi.
Otwórz buzię...
Zębów psa można się przestraszyć, jednak nie wolno pozwolić Boomerowi, by zaczął sobie wyobrażać, że może nimi kontrolować ludzi. I tak jak rządzisz tym, co twój pies robi, powinieneś tak samo być w stanie panować nad tym, jak używa zębów.
Szczenię powinno nauczyć się otwierać pyszczek na komendę, tak być mógł ocenić wygląd dziąseł i zębów, wyjąć ciało obce, sprawdzić, czy nie ma zranień czy guzów, podać lek lub witaminy. A ponieważ szczeniakowi ząbki służą jako podstawowe narzędzie do badania otoczenia, witania członków stada i testowania miejsca w hierarchii, i ponieważ szczenięta chwytają zębami różne rzeczy, by ulżyć sobie w trakcie wymiany zębów - konieczna jest wczesna nauka hamowania odruchu gryzienia.
Szczenięta nie cierpią kiedy cos im się majstruje przy pyszczku - wobec czego trzeba zastosować pewną strategię. jeżeli piesek łapie cię za jakąś część ciał - krzyknij "Ałaaaa!". Nie wydzieraj ręki, bo ostre ząbki podrapią skórę. Nie wrzeszcz na niego, po prosku, 'zaskomlij' z bólu - co nie jest zbyt trudne, ponieważ zęby szczenięcia są ostre. Kiedy puści, daj mu zabawkę, którą mu wolno gryźć, potrząsać i niepokoić.
Jeżeli próbuje znowu ugryźć, potrząśnij nim lekko za skórę na grzbiecie. Nie podnoś go i nie potrząsaj jak szmatą - zrób to delikatnie.
Jeżeli wciąż chce cię gryźć w rękę lub kostkę, lub łapać za nogawkę - koniec zabawy - zanieś go na jego miejsce, żeby się uspokoił.
Nie pozwalaj gryzącemu szczeniakowi bawić się z dziećmi bez nadzoru i nie pozwalaj dzieciom machać rękoma, zabawkami czy łakociami machać przed nosem psa, co go zachęca do szczypania i gryzienia.
Nie zostawiaj jedzenia w misce. Po pierwsze, utrudni to naukę zachowywania czystości w domu. Po drugie, stały dostęp do jedzenia powoduje, że szczeniak nie kojarzy ciebie jako 'dostawcę pożywienia'.
Aby przyzwyczaić szczeniaka do zajmowania się jego pyszczkiem, zacznij od podnoszenia mu warg i oglądania zębów. powtarzaj to dwa - trzy razy w tygodniu i za każdym razem nagradzaj.
Aby zbadać pyszczek szczeniaka prawą ręką od góry obejmij pyszczek tak, by kciuk znajdował się na wardze tuż za kłem. Lewą ręką przytrzymaj pieska. Powiedz mu 'Otwórz buzię', wsuń kciuk do pyszczka i podnieś sczękę. Powtarzaj to dwa - trzy razy w tygodniu i za każdym udanym razem go nagradzaj.
Jeżeli potrafisz bez lęku i obawy zajmować się pyskiem Boomera, z łatwością podasz mu lekarstwo przepisane przez weterynarza i wyjmiesz wszystko z buzi. Możesz go tez nauczyć puszczać to co trzyma w pysku: najpierw mu to wyjmując, a potem zachęcając by sam ci to oddał.
Chociaż psy w zasadzie nie słyszą zewu natury wzywającego ich do polowania i zabijania, to jednak mają zęby przystosowane do chwytania, rwania i kruszenia, tak samo jak instynkt, który mówi im jak je użyć do obrony, do zachowywania więxi społecznych, żucia. Właściciel, który rozumie psie zachowanie, może nauczyć swoje psy korzystać z zębów w sposób dopuszczalny w stadzie psio-ludzkim, przy równoczesnym pilnowaniu zdrowia owych zębów. Korzyści dalece przewyższają zdenerwowanie podczas uczenia rozbrykanego szczeniaka, żeby trzymał się z zębami z daleka od palców, mebli i żeby otwierał buzię na żądanie.
