Zasady działania pistoletów samopowtarzalnych

Podstawowa zasada działania pistoletów samopowtarzalnych jest taka sama. Dzięki wykorzystaniu energii gazów prochowych lub energii odrzutu, powstałych podczas wystrzału, następuje wyrzucenie łuski i wprowadzenie następnego naboju z magazynka. W większości pistoletów samopowtarzalnych podczas cyklu ładowania następuje ponowne napięcie urządzenia uderzeniowego. Istnieją jednak pistolety nie wyposażone w funkcję samonapinania.

Zamek swobodny

Zasada działania oparta na odrzucie zamka swobodnego wykorzystywana jest przeważnie w pistoletach małej mocy kalibru 9 mm i mniejszych. Zamek swobodny utrzymuje nabój w komorze nabojowej korzystając z siły sprężyny powrotnej i swojej masy. Podczas wystrzału sprężyna powrotna wraz z siłą bezwładności zamka utrzymują go w pozycji zamkniętej dopóki pocisk nie pokona większej części lufy lub jej nie opuści. Wówczas pod wpływem siły odrzutu zamek przesuwa się do tyłu i pazurem wyciągu wyciąga łuskę na zewnątrz komory nabojowej do momentu oparcia jej o wyrzutnik, który wyrzuci ją przez okienko na zewnątrz. W trakcie ruchu powrotnego zamka pod wpływem sprężyny powrotnej zamek wyciąga z magazynka kolejny nabój i wprowadza go do komory nabojowej. Pistolet jest gotowy do następnego strzału.

Z zamka swobodnego nie korzysta się w pistoletach samopowtarzalnych o większym kalibrze, ponieważ wymagałoby to zastosowania mocniejszej sprężyny powrotnej lub znacznego zwiększenia masy zamka, aby podczas oddania strzału nie doszło do przedwczesnego otwarcia zamka. System ten z powodzeniem stosuje się w pistoletach maszynowych, których masa nie jest, aż tak istotna.

Zamek ryglowany

Przy zastosowaniu silnej amunicji zasada oparta na zamku swobodnym zastąpiona zostaje inną zasadą gwarantującą pewne zaryglowanie broni dopóki pocisk nie opuści lufy. W tym celu stosuje się system opóźnienia otwarcia zamka opatentowany w roku 1897 przez Johna Mosesa Browninga i rozwijanego później przez wielu innych konstruktorów. Generalnie jednak system ten pozostał prawie nie zmieniony do dnia dzisiejszego i jest stosowany (z drobnymi modyfikacjami) w najnowszych pistoletach.

W skrajnym przednim położeniu zamka lufa jest dociskana do góry przez obrotowy łącznik, a znajdujące się na górnej płaszczyźnie lufy rygle zapadają do wycięć ryglujących znajdujących się w korpusie zamka. Podczas wystrzału lufa z zamkiem są połączone. Podczas wystrzału, występujący odrzut powoduje, że lufa i zamek cofają się początkowo razem do tyłu. Ruch zamka do tyłu w sytuacji gdy przez łącznik pod lufą przechodzi oś zatrzasku zamkowego, powoduje ściągnięcie przez łącznik lufy ku dołowi i jej przekoszenie względem zamka. Powoduje to wysunięcie rygli z wycięć ryglujących zamka i odryglowanie broni. Zamek przesuwa się dalej do tyłu wyciągając łuskę i przy ruchu powrotnym wprowadza następny nabój do komory nabojowej. W pierwotnej konstrukcji Browninga stosowano dwa łączniki, po jednym na każdym końcu lufy, lecz później konstrukcję uproszczono, stosując tylko jeden łącznik. Po wielu późniejszych modyfikacjach po śmierci Browninga łącznik został wyeliminowany i zastąpiony ukośnym występem (potocznie zwanym brodą). W innych powszechnie stosowanych systemach do ryglowania zamka używa się wahliwego rygla, jak np. w broni firmy Walther, Beretta. Zasada jednak wciąż pozostaje podobna.

ODPROWADZANIE GAZÓW PROCHOWYCH

System ten jest dosyć rzadko stosowany w pistoletach, częściej zaś występuje w karabinach i karabinkach. Obecnie znam tylko dwa pistolety, które działają na tej zasadzie. Są to: Desert Eagle oraz Wildey. Oba pistolety należą do jednych z najmocniejszych produkowanych seryjnie pistoletów samopowtarzalnych świata.

W pistoletach działających na zasadzie odprowadzania gazów prochowych, zamek ryglowany jest przez obrotowy rygiel, którego ząbki zapadają do rowków znajdujących się w ścianach komory nabojowej. Odbierane podczas wystrzału bezpośrednio z lufy lub z komory nabojowej gazy prochowe wywierają nacisk na tłok gazowy, który połączony jest za pomocą nośnika rygla. W momencie wystrzału zamek pozostaje zaryglowany do chwili, gdy nie osłabnie ciśnienie gazów prochowych w komorze, a siła, którą oddziałuje tłok na zamek nie spowoduje zwolnienia rygla i zakończenia ruchu zamka.