Zamek swobodny

Zamek spuszczony z zaczepu spustowego, pod wpływem sprężyny powrotno-uderzeniowej posuwa się do przodu, wprowadzając nabój do komory nabojowej lufy. Iglica połączona z zamkiem nakłuwa swym grotem spłonkę naboju. Następuje wystrzał. Pod wpływem siły ciśnienia gazów prochowych pocisk przesuwa się do przodu, a zamek do tyłu. Odrzut zamka odbywa się z prędkością mniejszą niż prędkość pocisku w stosunku odwrotnie proporcjonalnym do wielkości ich mas. Po wyrzuceniu łuski następuje ponowne wprowadzenie naboju do komory nabojowej i kolejny wystrzał, jeżeli strzelający nie zakończy działania automatyki zatrzymując zamek na zaczepie spustowym.

Na rysunku powyżej znajduje się właściwy dla tego typu broni schemat układu automatyki: 1-lufa, 2-zamek, 3- sprężyna powrotno-uderzeniowa, 4-komora zamkowa.

Zamki stosowane w tym typie automatyki nazywają się zamkami swobodnymi.

Największą zaletą tego typu automatyki jest niezwykła prostota broni. Ujemną cechą jest stosunkowo duży ciężar zamka, wpływający na ciężar całej broni, silne uderzenie zamka o komorę zamkową w położeniu przednim l tylnym oraz pogorszenie się własności balistycznych broni wskutek zmiany objętości spalania się gazów prochowych, powodowanej ruchem zamka do tyłu w okresie wystrzału.

W celu chociaż częściowego usunięcia wymienionych cech ujemnych zastosowano w pracy broni z zamkiem swobodnym zjawisko wyrzutu, polegające na tym, że zbicie spłonki odbywa się jeszcze w okresie ruchu zamka do przodu, a gazy prochowe, działając na dno łuski, początkowo hamują ruch zamka do przodu i dopiero po zatrzymaniu odrzucają go do tyłu. W taki sposób, nie zmieniając zasadniczego schematu automatyki, można teoretycznie czterokrotnie, a praktycznie trzykrotnie zmniejszyć ciężar zamka swobodnego, a przez to osiągnąć mniejszy ciężar broni oraz osłabić uderzenie zamka o komorę zamkową.