1. jednego z 105 Toshiyori-kabu
2. zgody własciciela obecnej stajni
3. conajmniej 2 uczniów
4. zgody organizacji sumo

Życie w stajni

  W porównaniu do standardu życia w Japonii, stajnia sumo to pozostałość systemu feudalnego. W sumo mało jest czasu wolnego - codziennie zawodnicy rywalizują o prestiż i sławę. Dzień zaczyna się wcześnie rano, gdy zawodnicy niższych rang ćwiczą, gotują obiad i sprzątają. Wyżsi rangą sumocy wstają później, ćwiczą około 4 godzin dziennie. Oyakata lub senior uczy młodszych walki na ringu.
Gdy nadchodzi czas obiadu, posiłki odbiera pierw Oyakata, później seniorzy i juniorzy. Mimo iż jedzenia jest dość dla wszystkich, jest to doskonała motywacja do pracy i ćwiczeń. Po sytym obiedzie nadchodzi czas na drzemkę - to dlatego zawodnicy sa tacy opaśli. Dopiero po kolacji jest trochę wolnego. Zapaśnicy spacerują, chodzą do kina lub do baru na drinka. Żonaci odwiedzają swe rodziny mieszkające niedaleko stajni.

Banzuke - ranking zawodniczy

  W każdej dywizji sumo, zawodnicy są podzieleni na wschód i zachód. Zawodnik wschodu posiada swego odpowiednika po stronie zachodniej, choć wschód jest postrzegany za nieznacznie silniejszy. Na przykład: w randze Maegashira jest 30 sumoków, od #1 na wschodzie, do #15 na zachodzie.

Yokozuna                              \
==========                             |
Ozeki           \                      |
----------       |                     |- Makuuchi lub Maku-no-uchi
Sekiwake         |- Sanyaku            |
Komusubi        /                      |
----------                             |
Maegashira                            /
==========
Juryo (Jumai-me) "ju" = dziesięć, "ryo" dawna moneta 
                  wypłatą było 10 ryo
==========
Maku-Shita  (Below Maku)
San-dan-me  (Third Rank)            "san" = trzy
Jo-Ni-dan   (Second from the start) "ni" = dwa
Jo-no-Kuchi (Entering to start)     "kuchi" = usta
==========
    |--------- wszystkie rang powyżej mają imiona
	           wypisane na Banzuke	
==========
Ichi-ban Shusse 
Ni-ban Shusse   
----------
Mae-zumo        |-- Początkujący zawodnicy

Yokozuna i Ozeki

  Yokozuna to najwyższa ranga sumo.
Kiedy zawodnik ma dodatni bilans w turniejach (8 lub wiecej zwycięstw) awansuje do rangi Sekiwake. Kiedy ma 10 lub więcej zwycięstw, ma szansę na wygranie turnieju i pokona Yokozunę, organizacja sumo awansuje go do rangi Ozeki. Aby stracić tytuł Ozeki, zawodnik musi osiągnąć dwa Make-koshi w dwóch kolejnych turniejach. Do powrotu wystarczy wygrać 10 spotkań w następnym turnieju. Jeśli się to nie uda, zawodnik musi ponownie walczyć o tytuł Ozeki.
  Gdy Ozeki wygrywa turniej lub zajmuje 2 lub 3 miejsce, może dostać promocję do rangi Yokozuna. Musi wygrać conajmniej 38 walk w trzech kolejnych turniejach (w sumie 45 walk). Ponadto bierze się pod uwagę charakter zawodnika i jego ogólną postawę - nie każdy może zostać wyróżniony.

Dywizja Makuuchi

  Awans do rangi Sekiwake jest prosty, wystarczy wygrywać więcej niż się przegrywa. Wygrana to awans, przegrana to spadek. Podobnie, wynik 2-13 oznacza dla zawodnika rangi Komusubi spadek na koniec Makuuchi i niebezpieczeństwo znalezienia się w Juryo.

Dywizja Juryo

  Różnica pomiędzy górą Makushita i dolnym Juryo jest ogromna. Dla większości rikishi awans do Juryo zostaje najgłębiej w pamięci; dla niektórych nawet bardziej niż zostanie Ozeki. To jak piekło i niebo.
Podstawową zaletą dla zawodnika jest Tsukebite. Yokozuna na przykład ma czterech Tsukebite, sekitori ma dwóch lub trzech. Obecnie jest około 26 zawodników w Juryo i 40 w Makuuchi.

Niższe dywizje

  Bycie sekitori to znaczy mieć tsukebite, oitcho mage (specjalną fryzurę), Kesho-mawashi, kolorowe mawashi do walk, sagari (ozdoby zwisające z mawashi), sezonowe kimono. Sekitori siada pierwszy do posiłków i jest obsługiwany przez innych. Posiada własny pokój i bierze udział w dohyo-iri. Jeśli nie masz tych przywilejów, jesteś tsukebito - zwykła fryzura, szare mawashi. Musisz robić zakupy i gotować pod okiem Okamisan (żona Oyakaty). Jesz ostatni.
Minimalne wymagania dla zawodnika to 170 cm i 75 kg. (ja już się nadaję :))

Pensje zawodnicze

  System wypłat został ustanowiony w 1957 roku, ale tylko sekitori rikishi otrzymują pensje. W styczniu `96 wynosiły:

	Yokozuna   2 107 000 jenów
	Ozeki      1 753 000
	Sekiwake   1 264 000
	Maegashira   977 000
        Juryo        773 000

Zawodnicy niższych rang nie otrzymują pieniędzy. Wyjątkiem jest turniej, gdzie gdzie za przystąpienie dostaje się:

        Makushita   120 000 yen
        Sandanme     85 000
        Jonidan      75 000
        Jonokuchi    70 000

Za wygranie turnieju:

        Makuuchi        750 000 yen
        Juryo           550 000
        Makushita       250 000
        Sandanme        100 000
        Jonidan         100 000
        Jonokuchi        50 000

A tutaj angielski text o kopertach wręczanych zwycięzcy walki.

Walki sumo

  Walki odbywają się od godzin rannych do 18.00 Pozycja zawodnika w banzuke zależy od każdej walki. Przez pół dnia, przy prawie pustej widowni, walczą zawodnicy niższych rang. Około 15.00 zapalają się światła i nastaje oczekiwanie namisubi-no-ichiban.
Rano rozdawany jest plan walk na następny dzień turnieju. Wielu zawodników nie wytrzymuje tej presji i ciągle myśli o następnej walce. Z reguły póżniej ją przegrywa.

Turnieje

Każdy turniej odbywa się w drugą niedzielę miesiąca. Wyjątkiem jest tutaj Nagoya basho - pierwsza niedziela miesiąca.

• Styczeń - Hatsu basho
  Miejsce - Ryogoku Kokugikan, Tokio
• Marzec - Haru Basho
  Miejsce - Osaka City Gymnasium, Osaka
• Maj - Natsu Basho
  Miejsce - Ryogoku Kokugikan, Tokio
• Lipiec - Nagoya Basho
  Miejsce - Aichi Prefectural Gymnasiium, Nagoya
• Wrzesień - Aki Basho
  Miejsce - Ryogoku Kokugikan, Tokio
• Listopad - Kyushu Basho
  Miejsce - Fukuoka International Center, Fukuoka

Ring

  Nawet miejsce walki sumo jest interesujące. Podłoże to sprasowana glina z Arakida, prefektura Ibaragi. Po środku zakopane są m.in.: orzeszki torreya, ryż, sól. Kapłan Shinto błogosławi ring i od tego czasu traktowany jest jako "święta ziemia". Żadna kobieta nie może wejść na ring.
A oto diagram ASCII:

           _=================góra 570 cm==================_
          /                                                \
         /      [===]           [===]           [===]       \wysokość 
        /      stopień         stopień         stopień       \34-60 cm
        -----------------------dół 670 cm---------------------

Planowanie walki

  Zawodnik walczy najczęściej z zapaśnikami o podobnej randze i umiejętnościach. W pierwszym dniu turnieju spotykają się rikishi ze wschodu i zachodu (np. W-Ozeki i E-Ozeki). Yokozuna walczy z Komusubi. Jeśli zawodnik z niższej rangi osiąga dobry wynik, będzie miał coraz silniejszych przeciwników.
Każdego ranka zawodnik ma w głowie dwie rzeczy - dzisiejszą i jutrzejszą walkę.

System playoff

  Jeżeli dwóch lub więcej rikishi kończy turniej z takim samym wynikiem, potrzeba dogrywki. Nie ważne ilu rikishi będzie w dogrywce, zwycięzca musi pokonać wszystkich pozostałych.
Jeżeli jest dwóch, organizuje się dodatkową walkę i jej zwycięzca otrzymuje yusho.
Jeśli jest trzech zawodników, losują oni papierki, na których jest napisane: Higashi (wschód), Nishi (zachód) lub koło. "Wschodni" i "zachodni" walczą ze sobą a zwycięzca walczy z tym, który wylosował koło. Trwa to do momentu, aż jeden z rikishi odniesie zwycięstwo nad pozostałymi.

Kontuzja

  Jeżeli zapaśnik odniesie kontuzję podczas turnieju, wszystkie jego pozostałe walki są zapisywane jako porażki. Kiedy nadchodzi data kolejnego turnieju i zawodnik wciąż nie może walczyć, ma prawo odstąpić od tego turnieju. Mozna opuścić tylko jeden turnirniej bez poniesienia konsekwencji.

Nagrody

  Gdy zawodnik rangi Maegashira pokona Yokozunę, otrzymuje nagrodę Kin-boshi (złota gwiazda)
Każdy zawodnik poniżej rangi Ozeki, który uzyska kachi-koshi, może otrzymać jedną z trzech nagród. Nagrody mogą być podzielone pomiędzy dwóch lub trzech rikishi, albo wogóle nie przyznane. Są to:

• Shukun-sho - nagroda Znakomity Występ - kiedy zawodnik niższej rangi pokona Yokozunę lub gdy wygra turniej.
  
• Kanto-sho - nagroda Waleczny Duch - jeśli rikishi wykazuje się wolą walki i wigorem
  
• Gino-sho - nagroda za Technikę - niekonwencjonalne techniki walki

Najważniejsze techniki

  Dwie najczęściej stosowane techniki walki to Yorikiri i Oshidashi. Spośród 300 walk w dywizji Makuuchi, 94 były rozstrzygnięte przez Yorikiri a 48 przez Oshidashi.
Yorikiri - to wypchnięcie przeciwnika z ringu; stosuje się chwyt za mawashi i wypycha się dzięki swojej masie poza ring.
Oshidashi - to też wypchnięcie poza ring, ale bez trzymania mawashi przeciwnika.

A tutaj opis 48 technik w sumo (wersja angielska).

Wyjątki i zakazane taktyki.

  Isamiashi ma miejsce, gdy atakujący zawodnik przez nieuwagę wyjdzie poza ring.
Koshikudake to nagła utrara balansu przez zawodnika.
W sumo, automatyczną przegraną jest:

• atak zamkniętą pięścią
  
• chwyt za włosy
  
• atak na oczy
  
• uderzenie z dwóch stron naraz w uszy
  
• chwytanie pionowej części mawashi :)
  
• chwytanie za gardło
  
• kopanie w pierś lub brzuch
  
• gdy rozwiąże sie mawashi danego zawodnika :)

Książki o sumo

Cuyler, P. L.
Sumo: from rite to sport / by P. L. Cuyler.
New York : Weatherhill, 1979.
1st ed.
207 p. : ill. ; 24 cm.
Includes index.

Gutman, Bill.
Sumo wrestling / Bill Gutman.
Minneapolis : Capstone Press, c1995.
48 p. : col. ill. ; 23 cm.
Describes the ancient Japanese art and sport of sumo including the rules, preparation, techniques, and importance to the wrestler. Includes a glossary of terms.
ISBN: 156065273X

Sargeant, J. A., 1903-
Sumo: the sport and the tradition.
Rutland, Vt., C. E. Tuttle Co. [1959]
96 p. illus. 24 cm.

Kenrick, Douglas M.
The book of sumo; sport, spectacle, and ritual [by] Doug Kenrick.
New York, Walker/Weatherhill [i.e. J. Weatherhill; distributed by Walker, 1969]
[1st ed.]
xii, 171 p. illus. 24 cm.

Takamiyama, Daigoro, 1944-
Takamiyama; the world of Sumo, with John Wheeler; photographs by D. Turner Givens.
[Tokyo, New York] Kodansha International [1973]
171 p. illus. 27 cm.
ISBN: 0870111957

Buckingham, Dorothea N.
The essential guide to sumo / Dorothea N. Buckingham.
Honolulu, Hawaii : Bress Press, c1994.
vii, 263 p. : ill. ; 23 cm.
Includes cross-referenced and defined Japanese and English terms.

Benjamin, David.
The joy of sumo : a fan's guide / David Benjamin ; illustrations by Greg Holfeld.
Rutland, Vt. : C.E. Tuttle Co., 1991.

Newton, Clyde & Toff, Gerald J.
Dynamic sumo / text by Clyde Newton ; photography by Gerald J. Toff.
Tokyo ; New York : Kodansha International, 1994.

Sandoz, Philip.
Sumo showdown : the Hawaiian challenge / Philip Sandoz.
Rutland, Vt. : C.E. Tuttle, 1992.

Kakuma, Tsutomu. translated by Deborah Iwabuchi
Sumo Watching (edited by S.W.A.)
Tokyo; Yohan Publications Inc., 1993

Sumo w internecie

Sumoweb!

Bandey`s site

Shiroikuma`s Page

Nihon Sumo Kyokai

McCarth sumo Page

Dan's Daily Sumo Results

Dean Roberts' Sumo Page

Grand Sumo Official Home Page

Jam Jam Sumo

Jerry Yang's Sumo Information Page

Lynn Matsuoka's Sumo Paintings and Drawings on the Web

Noriko Oshima's Sumo Page!

STARSports - Sumo Information Station

SUMO

Sugimoto's Personal Sumo Page

Sumo information

Sumo Baho

Sumo Images and Information

Sumo Information

Sumo Ukiyo-e Web Gallery

Sumo World Home Page

Sumo

TOTORO'S SUMO SITE!

Słynni zawodnicy i trenerzy

  Jednym z wielkich zawodników sumo był Yokozuna Chiyonofuji (pseudonim "Wilk"). Był pierwszym, który wygrał 1000 walk i 31 turniejów.
Taiho (teraz Taiho Oyakata) był i jest niesamowicie popularny w Japonii. Do niego należy rekord wygranej serii walk. Jego córka jest żoną Takatoriki.
Futagoyama Oyakata jest jednym z najpotężniejszych ludzi w sumo. W jego stajni jest 10 z 70 profesjonalnych zawodników. Futagoyama jest ojcem Takanohany i Wakanohany (obaj Yokozuna).

Obecni faworyci

  Obecnie jest trzech Yokozuna. Akebono to zawodnik urodzony na Hawajach Jego ulubiony styl walki to oshi-zumo - kiedy wypycha przeciwnika, nic nie może go zatrzymać.
  Pozostałymi Yokozuna są bracia Takanohana i Wakanohana. Naprawdę nazywają się Koji i Masaru Hanada. Aż do czasu awansu na Ozeki, walczyli pod imionami Takahanada i Wakahanada. Oboje są młodzi i bardzo dobrze walczą. Kyushu basho w 1995 roku przeszło do historii jako pierwszy playoff pomiędzy braćmi. Wygrał Wakanohana.
   Popularnymi zawodnikami są też sympatyczny Ozeki Musashimaru - również pochodzi z Hawajów; Takanonami to wysoki Ozeki, z twarzą uśmiechniętego Buddy.
  Rikishi z imionami zaczynającymi się od Koto (Kotonishiki, Kotonowaka, Kotobeppu i Kotoinazuma) reprezentują stajnię Sadogatake.
  Daishi traci włosy. Jeśli z powodu łysiny zawodnik nie może zrobić specjalnej fryzury, musi opuścić sumo.
  Najlżejszymi w sumo są Mainoumi, Terao, Kyokudozan i Tomonohana. Bycie mniejszym nie zawsze oznacza mniejsze szanse o czym przekonał się nieraz wielki Konishiki
  Mitoizumi zawsze sypie wielkie ilości soli na ring. Jest showmanem, podobnie jak Asanowaka, który prawie tańczy przed walką. Obaj ubierają kolorowe mawashi i wykazują się wielką wolą walki.
  Kaio znany jest ze swej wielkiej siły - potrafi zgnieść jabłko w prawej ręce. Tosanoumi bywa określany jako pogromca Yokozuny - podczas Kyushu basho (95) w ciągu trzech dni pokonał obydwu Yokozuna!

Poradnik dla fana

  Dwa słówka - hidari i migi oznaczają lewo i prawo. Więc jeżeli usłyszysz, że Takanohana wygrał przez hidari-yotsu, będzie to znaczyło chwyt lewą ręką za pas.
Na końcu każdej walki usłyszysz sędziego ogłaszającego technikę zwycięstwa, imię wygranego i słowa "no kachi". Wsłuchaj się i zawsze będziesz wiedział(a), kto wygrał walkę.
  Pamiętaj, że co trzecia wygrana następuje po Yorikiri. Jeśli zawodnik puszcza pas przeciwnika i wypycha go rękami za ring, jest to Oshidashi. Chwyt jedną ręką i przerzut przez biodro to Uwatenage.
Ćwicz swoją wymowę. "Rikishi" to dwie sylaby, a "-nishiki" w Kotonishiki nie więcej niż dwie.
Jeśli powiesz "Kotonishiki to jest rikishi" i naliczysz więcej niż 10 sylab, pomyśl jak skrócić to do 7.