słowniczek

aphelium
punkt orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego (planety, komety itp.), najbardziej oddalony od Słońca.

apogeum
punkt orbity okołoziemskiej ciała niebieskiego (Księżyca, sztucznego satelity), najbardziej oddalony od Ziemi.

atmosfera
gazowa powłoka planety, Księżyca lub zewnętrznej warstwy gwiazdy; posiadają ją wszystkie planety z wyjątkiem Merkurego; na ogół są nieprzezroczyste dla promieniowania widzialnego (z wyjątkiem Ziemi i Marsa) i całkowicie przesłaniają stałą powierzchnię planety; do atmosfery gwiazdy zalicza się warstwy leżące nad fotosferą, często też fotosferę.

chromosfera
warstwa atmosfery Słońca grubości ok. 15000 km, położona ponad fotosferą a poniżej korony, widoczna podczas całkowitych zaćmień Słońca jako czerwona otoczka tarczy słonecznej.

ekliptyka
wielkie koło na sferze niebieskiej, wzdłuż którego obserwuje się pozorny ruch Słońca, będący odbiciem ruchu rocznego Ziemi dookoła Słońca.

fotosfera
powierzchniowa warstwa gwiazdy wysyłająca przeważającą część obserwowanej energii promienistej gwiazdy.

granule
niewielkie jasne obszary na powierzchni Słońca pojawiające się i znikające w czasie rzędu minut; przeciętna średnica granuli to ok. 1500 km.

gwiazdy
obiekty astronomiczne, do których należy m.in. Słońce; kule gazowe o masach nie przekraczających kilkudziesięciu mas Słońca i przynajmniej przez część swojej ewolucji świecących w wyniku reakcji termojądrowych (przede wszystkim przemiany wodoru w hel) zachodzących w ich wnętrzach.

komety
drobne ciała niebieskie poruszające się w Układzie Słonecznym po orbitach na ogół o dużych mimośrodach; masy ich są znacznie mniejsze od mas planet; obserwowalne w czasie ich zbliżania do Słońca, zwykle składają się z jądra oraz gazowo-pyłowej otoczki, robudowującej się w zawierającą jądro głowę komety i w rozległy warkocz.

korona słoneczna
najbardziej zewnętrzna część atmosfery Słońca, rozciągająca się ponad chromosferą od odległości powyżej 10 promieni Słońca (tj. powyżej 7 ˇ 106 km); widoczna przy zaćmieniu Słońca.

meteory
ciała niebieskie, pyłki lub bryły o niewielkich rozmiarach (ud ułamka mm do kilku m), obiegające Słońce po orbitach eliptycznych; wpadając do atmosfery ziemskiej rozżarzają się co daje efekt spadającej gwiazdy.

orbita
droga, po której porusza się pod wpływem wzajemnego przyciągania jedno ciało względem drugiego ciała, np. planeta wokół Słońca, satelita względem planety, gwiazda względem drugiej gwiazdy, elektron wokół jądra atomowego w modelu Bohra.

perygeum
punkt orbity okołoziemskiej ciała niebieskiego (Księżyca, sztucznego satelity) najbliższy Ziemi.

peryhelium
punkt orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego (planety, komety itp.) najbliższy Słońca; punkt przysłoneczny.

planetoidy (asteroidy, planetki)
ciała niebieskie wchodzące w skład Układu Słonecznego, bryły skalne o średnicy do kilkuset km, poruszające się po orbitach na ogół zwartych między orbitami Marsa i Jowisza.

planety
ciała niebieskie o średnicach większych niż 1000 km, obiegające gwiazdę i nie mające własnych źródeł energii promienistej, widoczne dzięki oświetlaniu ich promieniowaniem gwiazdy.

precesja
jednostajny ruch osi wirującego ciała sztywnego pod wpływem momentu sił zewnętrznych o kierunku innym niż kierunek osi obrotu; np. precesja osi Ziemi wywołana wspólnym działaniem na nią Słońca i Księżyca (oś Ziemi opisuje w przestrzeni stożek w ciągu 25770 lat).

protuberancje (wyskoki słoneczne)
duże, jasne obłoki gazów wyrzucane na dziesiątki i setki tysięcy kilometrów ponad chromosferę i spływające następnie ku jej powierzchni.

satelita
ciało niebieskie obiegające planetę; nazwą satelita określa się też mniejszy ze składników podwójnego układu gwiazd lub galaktyk.

wiatr słoneczny
strumień materii wypływającej w sposób ciągły z korony słonecznej we wszystkich kierunkach w przestrzeń międzyplanetarną; w pobliżu Ziemi prędkość wiatru słonecznego wynosi kilkaset km/s; w ciągu 1 s ze Słońca wypływa ok. 5 mln ton materii.