
aphelium
punkt
orbity okołosłonecznej ciała niebieskiego (planety, komety itp.),
najbardziej oddalony od Słońca.
apogeum
punkt orbity okołoziemskiej ciała
niebieskiego (Księżyca, sztucznego satelity), najbardziej oddalony od
Ziemi.
atmosfera
gazowa powłoka
planety, Księżyca lub zewnętrznej warstwy gwiazdy; posiadają ją wszystkie
planety z wyjątkiem Merkurego; na ogół są nieprzezroczyste dla
promieniowania widzialnego (z wyjątkiem Ziemi i Marsa) i całkowicie
przesłaniają stałą powierzchnię planety; do atmosfery gwiazdy zalicza się
warstwy leżące nad fotosferą, często też fotosferę.
chromosfera
warstwa atmosfery Słońca grubości ok.
15000 km, położona ponad fotosferą a poniżej korony, widoczna podczas
całkowitych zaćmień Słońca jako czerwona otoczka tarczy słonecznej.
ekliptyka
wielkie koło na sferze
niebieskiej, wzdłuż którego obserwuje się pozorny ruch Słońca, będący
odbiciem ruchu rocznego Ziemi dookoła Słońca.
fotosfera
powierzchniowa warstwa gwiazdy
wysyłająca przeważającą część obserwowanej energii promienistej
gwiazdy.
granule
niewielkie jasne
obszary na powierzchni Słońca pojawiające się i znikające w czasie rzędu
minut; przeciętna średnica granuli to ok. 1500 km.
gwiazdy
obiekty astronomiczne, do których należy
m.in. Słońce; kule gazowe o masach nie przekraczających kilkudziesięciu mas
Słońca i przynajmniej przez część swojej ewolucji świecących w wyniku
reakcji termojądrowych (przede wszystkim przemiany wodoru w hel)
zachodzących w ich wnętrzach.
komety
drobne ciała niebieskie poruszające się w Układzie Słonecznym po orbitach na
ogół o dużych mimośrodach; masy ich są znacznie mniejsze od mas planet;
obserwowalne w czasie ich zbliżania do Słońca, zwykle składają się z jądra
oraz gazowo-pyłowej otoczki, robudowującej się w zawierającą jądro głowę
komety i w rozległy warkocz.
korona
słoneczna
najbardziej zewnętrzna część atmosfery Słońca,
rozciągająca się ponad chromosferą od odległości powyżej 10 promieni Słońca
(tj. powyżej 7 ˇ 106 km); widoczna przy zaćmieniu Słońca.
meteory
ciała niebieskie, pyłki lub bryły
o niewielkich rozmiarach (ud ułamka mm do kilku m), obiegające Słońce po
orbitach eliptycznych; wpadając do atmosfery ziemskiej rozżarzają się co
daje efekt spadającej gwiazdy.
orbita
droga, po której porusza się pod wpływem
wzajemnego przyciągania jedno ciało względem drugiego ciała, np. planeta
wokół Słońca, satelita względem planety, gwiazda względem drugiej gwiazdy,
elektron wokół jądra atomowego w modelu Bohra.
perygeum
punkt orbity okołoziemskiej ciała
niebieskiego (Księżyca, sztucznego satelity) najbliższy Ziemi.
peryhelium
punkt orbity okołosłonecznej ciała
niebieskiego (planety, komety itp.) najbliższy Słońca; punkt
przysłoneczny.
planetoidy (asteroidy,
planetki)
ciała niebieskie wchodzące w skład Układu Słonecznego,
bryły skalne o średnicy do kilkuset km, poruszające się po orbitach na ogół
zwartych między orbitami Marsa i Jowisza.
planety
ciała niebieskie o średnicach większych
niż 1000 km, obiegające gwiazdę i nie mające własnych źródeł energii
promienistej, widoczne dzięki oświetlaniu ich promieniowaniem
gwiazdy.
precesja
jednostajny ruch
osi wirującego ciała sztywnego pod wpływem momentu sił zewnętrznych o kierunku
innym niż kierunek osi obrotu; np. precesja osi Ziemi wywołana wspólnym
działaniem na nią Słońca i Księżyca (oś Ziemi opisuje w przestrzeni stożek
w ciągu 25770 lat).
protuberancje (wyskoki
słoneczne)
duże, jasne obłoki gazów wyrzucane na dziesiątki
i setki tysięcy kilometrów ponad chromosferę i spływające następnie ku jej
powierzchni.
satelita
ciało
niebieskie obiegające planetę; nazwą satelita określa się też mniejszy ze
składników podwójnego układu gwiazd lub galaktyk.
wiatr słoneczny
strumień materii wypływającej
w sposób ciągły z korony słonecznej we wszystkich kierunkach w przestrzeń
międzyplanetarną; w pobliżu Ziemi prędkość wiatru słonecznego wynosi
kilkaset km/s; w ciągu 1 s ze Słońca wypływa ok. 5 mln ton
materii.