Słońce, podobnie
jak wszystkie gwiazdy, jest olbrzymią kulą silnie rozżarzonego,
ale nadzwyczaj zagęszczonego gazu. Średnica tej kuli mierzy aż
1390 tysięcy kilometrów, czyli jest prawie 109 razy większa od
średnicy naszej planety. Kula ta w swej objętości zawiera tak
wielką ilość materii, że można by z niej zbudować 333 tysiące
planet tej wielkości co Ziemia.
Kula słoneczna otoczona jest rozległą powłoką gazową, zwaną
przez astronomów koroną. W normalnych warunkach nie możemy jej
widzieć z uwagi na oślepiające światło Słońca, ale podczas
całkowitego zaćmienia, kiedy glob Księżyca zasłoni sobą
jego tarczę, mamy możność podziwiać przepiękną aureolę świecącą.
Są to cząsteczki zjonizowanego gazu, który opuściwszy
powierzchnię Słońca i rozciąga się aż za orbitę Ziemi.
Średnia gęstość materii, z której zbudowane jest Słońce,
wynosi 1,4 grama na centymetr sześcienny, co stanowi mniej więcej
jedną czwartą średniej gęstości Ziemi. Ma ona właściwości,
jak to wykazały obserwacje i rozważania teoretyczne, silnie
zjonizowanego gazu, zwanego przez fizyków plazmą. Atomy w takim
gazie są cześciowo lub całkowicie pozbawione swych powłok
elektronowych.
Wielka ilość materii i stosunkowo jej duża gęstość sprawiają,
że we wnątrzu Słońca temperatura dochodzi do 15 milionów
stopni Celsjusza i panuje ogromne ciśnienie, przekraczjące 70
miliardów atmosfer. Są tam więc odpowiednie warunki do
przemian jądrowych, podobnych do tych, które zachodzą podczas
wybuchu bomby termojądrowej. Polega ona na łączeniu się
czterech jąder wodoru w jedno jądro helu, w wyniku czego
wyzwalają się ogromne ilości energii, którą Słońce
szczodrze nas odarowywuje.
Trwa to od miliardów lat i będzie trwało co najmniej jeszcze
kilka miliardów lat, gdyż wodór stanowi około trzech
czwartych ogólnej masy Słońca. Na hel przypada jedna piąta
jego masy, a reszta na pozostałe pierwiastki, głównie zaś na
metale w stanie gazowym. Te ostatnie znajdują sie przede
wszystkim w jądrze Słońca, mającym około 700 tysięcy
kilometrów średnicy.
Jest oczywiste, że ta rozrzutność nie może ujść Słońcu
bezkarnie, bo przecież tylko w ciągu jednej sekundy traci ono w
postaci promieniowania około 4 milionów ton swej masy. Ale
ubytek ten stanowi przysłowiową "kroplę w morzu" w
porównaniu z ogromną masą, jaka zawarta jest w kuli słonecznej.
Nietrudno zresztą obliczyć, że od czasu powstania Ziemi, co
nastąpiło około 4,5 miliarda lat temu, Słońce straciło
zaledwie 0,02 procenta swej masy.
Gdyby jednak Słońce zgasło, to temperatura na Ziemi obniżyłaby
sie nagle do minus 200 stopni Celsjusza, a może jeszcze niżej.
Na skutek tego para wodna w atmosferze uległa by zestaleniu i
opadła na na powierzchnię naszej planety w postaci śniegu lub
szronu. To samo stałoby się z innymi gazami atmosferycznymi, które
w niskiej temperaturze nie mogłyby zostać w stanie gazowym.
Wreszcie zamarzłyby rzeki, jeziora i oceany, wyginęłyby zwierzęta
i rośliny.
Ale życie na Ziemi wymarłoby i wówczas, gdyby Słońce pewnego
dnia zaczęło silniej promieniować. Wtedy na naszej planecie
temperatura znacznie by wzrosła, powierzchnia jej zamieniłaby
się w jałową pustynię. Takie właśnie warunki panują dziś
na Merkurym i Wenus, gdzie niemożliwa jest wegetacja nie tylko
zwierząt i roślin, ale nawet najprymitywniejszych organizmów -
bakterii.
Możemy jednak być spokojni, moc promieniowania Słońca będzie
się utrzymywać na obecnym poziomie jeszcze przez bardzo długi
okres czasu. Nie może to oczywiście trwać wiecznie, bo w
dalekiej przyszłości będzie ono coraz słabiej promieniować,
a w końcu wystygnie zupełnie. Ale i to nie musi wcale oznaczać
zagłady ludzkości, gdyż człowiek może wcześniej opuścić
Ziemię i osiedlić się na planetach krążących dokoła innych,
znacznie młodszych gwiazd.
Dane liczbowe:
Średnica równika 1 392 000 km
Odległość od Ziemi 150 000 000 km
Masa Słońca 1,983*1035 g
Masa (Ziemia=1) 333 000
Średnia gęstość Słońca 1,410 g/cm3
Gęstość w środku Słońca 100 g/cm3
Objętość Słońca 1,4*1018km 3
Czas obrotu wokół osi 25 dni 9 godz.
Nachylenie osi względem ekliptyki 7°20'
Pow. Słońca 0,6*1013 km2
Temperatura powierchni Słońca 6000°C
Temperatura plam słonecznych 4000°C
Temperatura wewnątrz Słońca 17 000 000°C
Ciśnienie wewnątrz Słońca 70 mld. atm.
Całkowite promieniowanie Słońca 3,79*1033 erg/s-1
Promieniowanie z 1 cm2 powierzchni 6,2*1010 erg/s-1
Siła ciężkości na Słońcu 2,738*104 cm/s2
Siła ciężkości w stosunku do Słońca 27,9
Pręd. ucieczki ze Słońca 619,4 km/s
Odległość od środka Galaktyki 26 tys.lat św.
Okres obiegu dokoła środka Gal. 180 mld lat
Pręd. ruchu dokoła środka Gal. 250 km/s
Pręd. ruchu względem bliskich gwiazd 19,5 km/s
Wielkość gwiazdowa Słońca -26,84m
Absolutna wielkość gwiazdowa 4,73m*
Średnia długość cyklu plamotwórczego 11,13 lat
* Taką jasność miałoby Słońce, gdyby je przenieść na
odległość 32,62 lat świetlnych
Autor: : Bartek Żak