![]() |
Wbrew powszechnemu przekonaniu, whisky słodowej nie powinno się pić z walcowatych szklaneczek z grubego szkła kryształowego, lecz z kieliszków w kształcie tulipana, bardziej przypominających kieliszki do koniaku - trochę mniej pękate i bardziej smukłe, z rozchylonymi brzegami (patrz Jak pije się whisky). Skąd więc wzięły się "typowe" szklaneczki do whisky? Ano stąd, że jeszcze całkiem niedawno pito przede wszystkim whisky typu blended - w jej przypadku kształt szerokich, walcowatych szklaneczek pomagał uniknąć zbytniego kontaktu naszych nozdrzy z okropnym zapachem zawartości. Whisky blended (np. Johnnie Walker, Ballantine's) to mieszanki szlachetnych whisky słodowych z raczej podłymi whisky zbożowymi, z przewagą tych drugich. Jeżeli jednak interesuje nas przede wszystkim whisky słodowa - wartość bukietu zbieranego przez "tulipanowate" szklaneczki jest nie do przecenienia.
Whisky
jest bezbarwna - dopiero leżakowanie w beczkach po
sherry lub dodatek karmelu powoduje, że nasz ulubiony
trunek zyskuje tę szlachetną złocistą barwę. Jej
odcień i nasycenie zależą od regionu produkcji (whisky
z Lowlands są zwykle jaśniejsze), jak również od
zastosowanej metody leżakowania i rodzaju beczek
wykorzystanych w tym celu. W
dawnych czasach oceniano zawartość alkoholu w whisky
przez mieszanie whisky z prochem strzelniczym i próbę
podpalenia. Whisky o wystarczającej zawartości alkoholu
powodowała zapłon. Na
całym świecie co sekundę sprzedaje się dwadzieścia
sześć butelek whisky. W roku 1998, wartość sprzedaży
whisky poza granicami Wielkiej Brytanii wynosiła 64
funty na sekundę. Francuzi
(tradycyjnie nie darzący Brytyjczyków sympatią) piją
więcej whisky niż koniaku. We Francji w ciągu jednego
miesiąca sprzedaje się więcej whisky niż koniaku w
ciągu całego roku. Najdroższa
butelka alkoholu kiedykolwiek sprzedana na aukcji
kosztowała nabywcę 13.200 funtów szterlingów. Była
to butelka 60 letniej The Macallan, zlicytowana w roku
1996. Z kolei butelka The Macallan 50YO, destylowanej w
roku 1928, została zlicytowana przez dom aukcyjny
Christie's w Londynie w maju 1999. Osiągnęła niemal
równie zawrotną cenę 9.350 funtów. Ponad
milion turystów rocznie odwiedza szkockie destylarnie -
te, które są otwarte dla zwiedzających znajdziesz w
dziale Destylarnie. Najstarszą
legalnie działającą destylarnią jest Glenturret w
Highlands. Oficjalnie produkcja whisky zaczęła się tam
w roku 1775, chociaż są źródła wskazujące na
nielegalną produkcję już w roku 1717. Geograficznie
- najwyżej nad poziomem morza położoną destylarnią
jest Dalwhinnie (327 m.n.p.m.), w samym sercu Highlands;
najdalej na północ wysunięta destylarnia to Highland
Park na Orkadach; najdalej na zachód znajduje się
Bruichladdich na wyspie Islay. Ze
względu na fakt iż whisky niejednokrotnie produkowana
lub kupażowana jest w niewielkich ilościach - na
potrzeby klubu lub lokalu - niemożliwe jest dokładne
zliczenie wszystkich istniejących jej gatunków. Wiadomo
na pewno, że jest ich ponad 2000. Wiele
wskazuje na to, że whisky nie jest wynalazkiem szkockim.
Najprawdopodobniej przybyła do Szkocji wraz z Celtami z
Irlandii. Jedno jest pewne - to właśnie Szkoci
doprowadzili produkcję whisky do perfekcji.
Wspomniana wyżej "działka aniołów" w przypadku The Macallan 50YO Millennium to aż 52% zawartości beczek. Jeżeli wziąć pod uwagę, że ściśle limitowana seria The Macallan 50YO Millennium powstała poprzez zmieszanie zawartości trzech beczek, z których każda miała pojemność 500 litrów (taka beczka nazywa się 'butt'), w ciągu 50 lat leżakowania wyparowało 780 litrów destylatu o mocy nieco ponad 50%!
Tradycyjnie do leżakowania whisky stosowano beczki już wcześniej używane - po sherry lub bourbonie. Coraz częściej odchodzi się jednak od tej tradycji. Chlubnym wyjątkiem jest tutaj wytwórnia The Macallan, która zleca w Hiszpanii produkcję sherry tylko po to, by po kilku latach opróżnić beczki, przetransportować je do Szkocji i zapełnić whisky. Smaku whisky The Macallan nie da się pomylić z niczym innym. The Macallan jest jedyną wytwórnią whisky, której cały destylat leżakuje tylko i wyłącznie w beczkach po sherry. W przypadku innych destylarni, trunek oznaczony jako 'sherried' to w istocie mieszanka zawartości różnych beczek, w tym beczek po sherry. Czasami też destylat poddaje się krótkiemu leżakowaniu w beczkach po sherry w końcowym etapie dojrzewania.
Pomysł mieszania
różnych gatunków whisky (głównie whisky słodowej ze
zbożową w celu obniżenia kosztów produkcji) znany i
stosowany był dużo wcześniej, ale dopiero w roku 1853
whisky typu blended pojawiła się na rynku za sprawą
ojca i syna Usher. Był to początek podboju świata
przez uisge beatha. Podawany na
etykiecie wiek whisky - w przypadku wszelkiego rodzaju
mieszanek, a więc blended, de luxe czy vatted - odnosi
się do najmłodszego składnika danej mieszanki. Tak
więc w butelce 15 letniej Dimple znajdują się
destylaty co najmniej
15 letnie. Whisky - w
przeciwieństwie do wina - dojrzewa tylko w beczkach. Po
przelaniu wody życia do butelek proces dojrzewania
ustaje. Tak więc, butelka 16 letniej Lagavulin zawiera
whisky szesnastoletnią nawet po dziesięciu latach od
zakupu. Stąd też, na większości butelek whisky
widnieje wiek a nie rocznik. |
|||||||||