Pistolet-jest osobistą krótką bronią palną, strzelającą nabojem pistoletowym. Zastosowanie to zwalczanie celów żywych na odległość około 50 metrów, oraz do samoobrony. Strzela ogniem pojedynczym, choć są wyjątki np. Stieczkin, Beretta 93R które mogą strzelać seriami najczęściej po 3 sztuki. Pomysł połączenia pistoletu maszynowego z pistoletem nie jest zbyt udany przykładem może być wyżej wspomniany 9 milimetrowy pistolet Stieczkina. Broń ta jest za lekka jak na pistolet maszynowy i za ciężka jak na pistolet.
Pistolety projektuje się przywiązując dużą wagę do manewrowości broni. Dlatego montuje się mechanmizmy samonapinania pozwalające bardzo szybko oddać pierwszy strzał, dąży się do zmniejszania wymiarów gabarytowych broni, bezpieczniki zewnętrzne zastępuje się praktycznie bezobsługowymi bezpiecznikami wewnętrznymi (pełniącymi rolę np. blokady iglicy), instaluje się także wskaźniki obecności naboju w komorze by strzelec był pewny, że broń jest nabita.
Celowniki są zazwyczaj klasycznymi przyrządami muszka-szczerbina. Do celowania w ciemności stosuje się często system trzech świecących w ciemności plamek, jedna z nich jest na muszcze dwie na szczerbince. Aby wycelować należy zgrać plamki na tym samym poziomie i umiescić na celu.
Zasada działania pistoletów jest uzależniona od energii początkowej zastosowanego naboju. Przyjmuje się, że gdy energia jest mniejsza niż 350 J pistolet może wykorzystywać zasadę odrzutu zamka swobodnego, gdy wieksza np. około 500 J (9x19 Parabellum), zazwyczaj korzysta się z krótkiego odrzutu lufy. Ryglowanie najczęściej odbywa się przez przekoszenie lufy w płaszczyźnie pionowej.
Mechanizmy uderzeniowe stosuje się albo klasyczne typu kurkowego albo typu bijnikowego. Pistolety są zasilane pudełkowymi wymiennymi magazynkami o pojemności od 6-20 naboi. Pojemny magazynek to duża zaleta pistoletu. Tzw. "cudowne dziewiątki" czyli najlepsze wzory pistoletów strzelające najpopularniejszym nabojem pistoletowym 9x19 Parabellum mają magazynki o pojemności praktycznie powyżej 13 naboi.