dvd

Kilka słów na temat systemów dźwiękowych stosowanych w technologii DVD

W połowie lat 70-tych Laboratoria Dolby wprowadziły nową technologię dźwięku dla filmów 35mm nazwaną Dolby Stereo. System ten bazował na optycznej technologii zapisu dźwięku używanej do zapisu ścieżki mono na filmie od 1930 roku.

W celu umożliwienia kompatybilności należało zmieścić ścieżkę dźwiękową nowego formatu stereo w tym samym miejscu jakie zajmowała tradycyjna ścieżka mono. Okazało się że można zmieścić najwyżej dwa kanały poddane redukcji szumów Dolby A. Przy większej liczbie kanałów był za duży poziom szumów.

Dwa kanały nie są wystarczające w kinie. Przy dużym ekranie potrzebny jest głośnik centralny (za ekranem) aby widzowie siedzący poza środkiem sali mogli prawidłowo lokalizować dialogi. Jedynym sposobem na zapewnienie kompatybilności do mono i wysokiej jakości dźwięku było znalezienie metody na zamieszczenie czterech kanałów na filmie w dwóch ścieżkach.

System Dolby Stereo oparty jest na technice matrycowej używanej w domowych systemach kwadrofonicznych, jednak jest bardziej wymyślny i doskonały.

Dolby Surround jest to format domowego dźwięku surround (otaczającego) wywodzący się z kinowego systemu Dolby Stereo. Powstał w 1982 r. w laboratoriach Dolby aby umożliwić przeniesienie 4 kanałów w 2 kanałach stereofonicznego nośnika (np. CD, MC, TV, video, radio).

Proces kodowania dźwięku :

Podczas kodowania w matrycy fazowej cztery sygnały prawy, centralny, lewy, surround (P, C, L, S) są zamieniane na prawy całkowity i lewy całkowity (Pc i Lc).

L i P sygnał wejściowy biegnie prosto do Lc i Pc wyjściowego bez zmian. Sygnał C jest redukowany o 3dB i dzielony po równo do Lc i Pc. Sygnał S jest także redukowany o 3dB, dzielony i dodawany do Lc i Pc ale najpierw jest poddawany trzem procesom. Częstotliwości poniżej 100Hz i powyżej 7KHz są wycinane. Następnie sygnał jest poddawany kodowaniu ze zmodyfikowaną formą redukcji szumów Dolby B i jest zmieniana faza o plus minus 90 stopni aby stworzyć 180-stopniową różnice fazy przed połączeniem z Lc i Pc.

Jedną z zalet tak zakodowanego dźwięku jest jego kompatybilność. Można go odtwarzać na klasycznym sprzęcie mono lub stereo.

Proces dekodowania dźwięku :

Dwa sygnały prawy całkowity i lewy całkowity (Pc i Lc) są zamieniane na trzy sygnały prawy, lewy, surround (P, L, S).

Sygnały wejściowe Lc i Pc przechodzą niemodyfikowane i stają się sygnałami L i P wyjściowymi. Sygnały Lc i Pc również niosą sygnał centralny, który będzie słyszany jako fantomowy obraz pomiędzy lewym i prawym głośnikiem da to złudzenie istnienia głośnika centralnego (dla osób znajdujących się po środku między prawym a lewym głośnikiem). W dekoderze na stopniu L-P zostanie wykryty sygnał surround przez wzięcie różnicy pomiędzy Lc i Pc. Dalej sygnał S jest przechodzi przez 7kHz dolnoprzepustowy filtr, linię opóźniającą i redukcje szumów. Sygnał surround będzie również odtwarzany na lewym i prawym głośniku, ale będzie przesunięty w fazą, co rozmyje obraz.

Dekoder ten jest generalnie nazywany dekoderem pasywnym ponieważ jego sercem jest prosty wzmacniacz różnicowy L - P.

Pro-Logic jest drugą generacją w technologii dekodowania Dolby Surround. Został opracowany aby polepszyć lokalizacje dźwięku poprzez użycie wysoko separującej techniki dekodowania. W porównaniu do systemu Dolby Surround, Pro-Logic dekoduje także sygnał centralny. Ten system jest bezpośrednim następcą systemu używanego w procesorach kinowych Dolby Stereo.

Proces dekodowania dźwięku :

Dolby Surround Pro-Logic jest systemem dekodowania dźwięku nagranego w Dolby Surround. Sercem dekodera Pro-Logic jest matryca adaptywna (Adaptive Matrix) dlatego jest on nazywany dekoderem aktywnym. Dwa sygnały prawy całkowity i lewy całkowity (Pc i Lc) są zamieniane na cztery sygnały prawy, centralny, lewy, surround (P, C, L, S). Porównując diagram dekodera Pro-Logic z diagramem dekodera Dolby Surround możemy zauważyć że wyglądają podobnie z wyjątkiem stopnia matrycy i kanału centralnego.

Ogólnie mówiąc Pro-Logic pracuje przez ciągłe monitorowanie zakodowanej ścieżki dźwiękowej, szacując właściwą dominacje pola dźwiękowego i stosując wzmocnienie w tym samym kierunku i proporcji do tej przewagi.

Dolby Digital (Audio Coding Nr3). System Dolby Digital (AC3) obsługuje dowolną konfigurację kanałów audio, od dźwieku stereo (2-kanałowego), do otoczenia cyfrowego 5.1.
Oto prosty przykład rozstawienia głoników, tak aby w pełni wykorzystać efekt 5.1:

Teksty "Klika słów..." są autorstwa Pawła Garskiego:

Dolby Stereo, Dolby Surround, Dolby Prologic and Dolby Digital are trademarks of Dolby Laboratories Licensing Corporation. Any other trademarks used are the property of their respective owners.