W kanadyjskiej prowincji Ontario, na wschód od Toronto leży miasto Pickering, siedziba jednej z najstarszych wytwórni kolumn głośnikowych. Jej historia nie sięga być może prehistorycznych czasów przed epoką tranzystora, ale ponad 25 lat to w historii branży audio kawał czasu. Założyciel PSB, Paul Burton już w wieku 16 lat dłubał przy skrzynkach i zwrotnicach, najpierw konstruując kolumny dla siebie i wąskiego kręgu przyjaciół. Potem jego dzieła trafiły do sklepów iÉ studentów collegeŐu w Waterloo. Być może ten fakt był przyczyną nadania Burtonowi osobliowego pseudonimu "rektora kanadyjskich konstruktorów głośników". Burton wprawdzie nie założył uczelni, ale wygrał swoją bitwę pod Waterloo powołując do życia w 1971 roku firmę PSB. Pierwszym jej produktem były dwudrożne kolumny Avante, które na rynek trafiły w 1972 roku. W rok później miała miejsce premiera flagowego modelu PSB - Beta II, który w 1978 roku otrzymał w USA prestiżową nagrodę CES Design & Enginnering Award.

PSB jako pierwsza firma w Kanadzie rozpoczęła konstruowanie kolumn w oparciu o pomiary przeprowadzone w specjalnej komorze akustycznej. Od 1974 roku PSB projektuje swoje głośniki w kompleksie badawczym National Research Council (NRC). Dalsza historia PSB to ciągły i konsekwentny rozwój, odmierzany rozbudową fabryki i licznymi nagrodami czasopism audiofilskich. Trudno je wszystkie wymienić, dość wspomnieć, że "Stereophile" uhonorował kilkakrotnie produkty PSB tytułem komponentu roku. Kolumn PSB używają obecnie studia CBS Broadcasting Company, również Laboratoria Dolby często wykorzystują je do swoich pokazów, a to większa rekomendacja niż szczodrze przyznawane gwiazdki w kolorowych magazynach. Obecna oferta kanadyjskiej firmy jest bardzo bogata. Kolumny z serii Stratus ze szczytu cennika są dumą PSB. Nie kosztują tyle co rasowy hi-end, ale wielu recenzentów często nadaje im ten zaszczytny tytuł. Seria Century to "niższy środek" oferty, a model 500i jest największym monitorem. Wyposażono go w 19-mm kopułkę tekstylną i 20-cm, polipropylenowy basowiec. PSB proponuje dla nich własną podstawkę o wysokości 30 cm, my jednak polecamy trochę wyższą i cięższą. Amerykańscy krytycy ocenili stosunek wartości produktów PSB do ich rynkowej ceny na 4:1. Teraz kolej na nas.

Jeśli ustawicie gałkę wzmacniacza gdzieś w okolicach północy, załadujecie magazynek mocną amunicją w postaci chociażby Metalliki czy bogatej w sola perkusji twórczość jazzowych awanturników i odpalicie te dziwaczne monitory znienacka, na pełnych obrotach, to macie sporą szansę poczuć to, co będzie pamiętać przez całe życie przeciwnik Mike Tysona na sekundę przed lądowaniem na deskach. Nie stawialiśmy nigdy i nie będziemy stawiać siódemek, ale gdybyśmy mieli to zrobić, to pojawiłyby się one w tym teście w kategoriach "bas" i "dynamika". Proszę Państwa, jeśli włączycie rockową kapelę, gdzie stopa bezlitośnie ćwiczy membrany głośników basowych i wciska się w żołądek gorącą falą, a bas schodzi do zamkniętych szybów kopalni na Śląsku, to szybko wyjdzie na jaw, że 500i wygra z dowolnymi kolumnami podłogowymi w tej cenie, bez względu na to, ile głośników wsadzono do skrzyń. W "Migrations" dźwięk pulsował i czuć było nadspodziewaną potęgę. Opisywane wcześniej Monitor 3 Paradigma dają jedynie przedsmak tej energrii, bo PSB stworzyły lawinę dźwięku w 35-metrowym pokoju. Ale dynamika i bas to przecież nie wszystko, więc na tapetę szybko trafiła muzyka kameralna. Tutaj dźwięk był znowu duży i efektowny, a jazzowy kontrabas poruszał się szybciej niż w Avance. Mimo, że potężny monitor PSB jest drapieżnikiem tutaj ukazał, że potrafi też pochwalić się kulturą, przede wszystkim leżącą w swobodzie i dobrej przestrzeni, prawie tak dobrej, jak w Acoustic Energy. Charakter dźwięku można określić jako przyjazny. PSB brzmią miękko i potrafią spoić górę ze średnicą nie gorzej niż brytyjscy dżentelmeni. ç propos góry - jest ona bardzo dobrej jakości, chociaż dźwięk fortepianu może niektórym wydawać się zbyt ciemny. Na to, by twierdzić, że nie przekracza on granicy kłamstwa potrzeba dziesięciu minut. Grunt, że nawet gdy zadrżą szyby, z naszych uszu nie popłynie krew.

Wiemy, że Century 500i kosztują sporo. Wiemy, że mogą pracować jedynie na dość drogich podstawkach. Wiemy, że ich gabaryty utrudniają ustawienie i wykluczają wetknięcie między meble lub przed regałem. Mimo to uparliśmy się, aby postawić im piątkę (z plusem) za relacjęjakości do ceny. Posłuchajcie ich sami, a zrozumiecie dlaczego.

Ole Witthoft, muzyk z wykształcenia i pasji założył firmę produkującą kolumny ponad piętnaście lat temu. Przyczyną nie była jednak prozaiczna chęć zarobienia grubszej gotówki ani wizja nowych rozwiązań technicznych. Po prostu Ole szukał kolumn dla siebie i mimo, że trwało to bardzo długo nie znalazł żadnych, które spełniłyby jego wymagania. Potrzeba jest matką wynalazku, więc Ole zabrał się do pracy i wkrótce w jego domu stanęły skrzynki, które w pełni go usatysfakcjonowały. Początkowa pasja znajdująca ujście w konstrukcjach kolumn na własny użytek przerodziła się w regularną produkcję. Trudno powiedzieć, czy sukces System Audio zbudowano w oparciu o satysfakcję klientów i zapotrzebowanie rynku. Najważniejsze, że firma miała własny pomysł na dobry dźwięk - Big Sound Technology. To już jest coś. Scenariusz jest charakterystyczny dla większości audiofilskich firm, jednak historia uczy, że tylko te, oferujące oprócz ładnych skrzynek jakąś ideę, mają szansę na przetrwanie. Przewodnie hasło z katalogu System Audio brzmi dość przewrotnie, jeśli spojrzymy na jej ofertę z lotu ptaka. Zaledwie dwa modele to kolumny podłogowe, ale i te mają smukłe kształty. Jak można wyciągnąć duży dźwięk z reszty - małych minimonitorów z głośnikami o średnicy nie przekraczającej 14 cm? Opisywane 1105 to malutkie skrzyneczki, ale jak producent zapewnia - o dźwięku znacznie je przerastającym. Tajemnica tkwi w prostej zależności. Mała i lekka membrana szybko odpowiada na impulsy, a jej sztywność wyklucza zniekształcenia. Mała obudowa jest też bardziej odporna na rezonanse. Oprócz tych dwóch, System Audio przytacza jeszcze piętnaście argumentów "za", między innymi to, że do budowy membran duńska firma używa wyłącznie naturalnych materiałów - tekstylne kopułki i celulozowe średnioniskotonowce wykonywane są we własnym zakresie. Naturalne materiały - naturalny dźwięk. Przyglądając się kolumienkom trudno nie zauważyć, że obudowy są solidne, podobnie jak podwójne gniazda umożliwiające bi-wiring i bi-amping. Głośniki też niezgorsze, co zapowiada, że ceny kolumn nie wyssano z palca. Skierowanie tunelu bas refleksu do przodu ułatwi ustawienie monitorów na półce, chociaż lepiej od razu postawić je na dobrych podstawkach.

To pomoże, uwydatniając cechy, które są atutami 1105. Kolumienki grają jasno i czysto. Aby zrozumieć, że słowo "jasno" nie musi się kojarzyć z ascetyczną precyzją i suchą obiektywnością, wystarczy posłuchać fortepianu. Nie ma on tak mocnego oparcia w basie jak Avance czy PSB, dynamika też nie zaskoczy, ale za to jego dźwięk jest pozbawiony lekkiego, matowego nalotu, który ma Acoustic Energy i PSB. W kameralnych, jazzowych składach akustycznych dźwięk monitorów jest dzięki temu otwarty i bezpośredni- tak jak w niektórych legendarnych brytyjskich kolumnach, które wielu audiofilów do dziś wspomina z rozrzewnieniem. Technologia dużego dźwięku powinna przydać się w muzyce symfoniczej. To prawda, że małe System Audio mogą dużo, ale nie przesadzalibyśmy z potencjometrem głośności, gdy zbliża się kulminacja. To nie dynamika, ani bas są głównymi atutami, ale jasne skrzypce, nośna blacha i czytelna faktura współbrzmień. Gdy nadejdzie solo bębna wielkiego, 14-cm głośnik szybko i skutecznie poinformuje nas, że nie ma zamiaru przeskakiwać praw fizyki i dobrze, bo nadgorliwość jest gorsza od faszyzmu i zwykle pompowanie ponad siły odbywa się kosztem innych, równie ważnych atrakcji. W agresywnej rozrwce jest trochę za jasno, to znaczy - góra zbytnio akcentuje swoją obecność, co przy stosunkowo lekkim basie może być odebrane jako zabarwienie dźwięku.

System Audio zdecydowanie najlepiej czują się, gdy w szufladzie odtwarzacz wyląduje płytka z akustyczną, kameralną muzyką. Spokojne ballady śpiewane przez coraz ładniejsze panie zabrzmią nadspodziewanie czysto i zarazem relaksująco. Trąbka Davisa, fortepian Zimermana blisko, a nawet jeszcze bliżej. Gorzej, gdy do elektrycznych desek dorwą się jacyś wariaci z długimi włosami, a potężny troglodyta z nagim torsem zacznie ćwiczyć bębny bez opamiętania. Za tym dżentelmeni w staroświeckich melonikach nie przepadają. W System Audio herbatę pije się o piątej po południu i słucha kwartetów Mozarta.