Królestwo Tannoya

Witold Topolski
Najpierw słyszałem o Tannoyu; potem widziałem te kolumny - na zdjęciach zachodnich reklam, a później - w polskim Pewexie, gdzie za dolary dostawało się przepustkę do przeklętego raju rzeczy. Owszem, zwracały uwagę niepospolitym kształtem, ale wtedy, na przełomie lat 70/80. cały kraj klęczał przed skośnookim Fetyszem; także i ja. Dopiero przebudzenie z głębokiej hipnozy pozwoliło zobaczyć pejzaż dookoła. Niektórzy odkryli Wyspy Brytyjskie jako ziemię obiecaną.
Przez długie lata bezwiednie i bez powodu lekceważyłem Tannoya - po prostu mijaliśmy się w tłumie. Nim je zobaczyłem o "Królestwie" Tannoya opowiadano mi niestworzone rzeczy: o ich wielkości, wadze, głośnikach; nie wiem czemu wszystko puszczałem mimo uszu.

Kingdom

Dopiero spotkanie "twarzą w twarz" z Kingdomem wywołało dreszcz silnych emocji. Ale teraz, lepiej niż kiedykolwiek, zrozumiałem, że Kingdom to nie zwykła kolumna, ale pomnik kolumny. Kolumny o kosmicznym oddechu. Królestwo za konia? Nie, królestwo za Tannoya! Kolos o wadze 170 kilogramów, przy wzroście 140 cm nie bije rekordów wysokości. Prawdopodobnie dopiero pozostałe wymiary - 78 cm szerokości i 65,5 głębokości czynią zeń obiekt wzbudzający bezapelacyjny respekt. Nie wiem, czy jest to kwestia proporcji, czy może olbrzymich głośników, głębokiego cofnięcia niskotonowego, czy też optycznie akcentowanej grubości ścian. Dość na tym, iż kolumny demonstrują iście królewski majestat. Są wielkie. W dosłownym, ale i wyższym, metafizycznym sensie. Górują nad otoczeniem, górują nad człowiekiem, górują nad czasem - przedmioty obdarzone nieziemskim autorytetem... A przecież zrobione zostały przez ludzi i dla ludzi.
Licząca 370 litrów pojemności skrzynia została wykonana z 1-calowych desek brzozowych (2-calowa na froncie sekcji basowej), wzmocnionych płytami MDFu: 36-milimetrowymi u góry i dołu, 20-mm od wewnętrznej strony boków i 18-mm na zewnątrz boków. Ściany boczne otrzymały ponadto panele oklejone naturalnym fornirem z wiśni amerykańskiej, dodatkowo usztywniające i wytłumiające całą konstrukcję. Utrzymana w brązach osłona głośników, powtarzająca lekko wypukłą linię frontu, podzielona jest pośrodku poziomym pasem usztywniającym z fornirem o przepięknym rysunku. Rozpięty na twardym szkielecie, obwiedziony wąskimi pasemkami jasnej, drewnianej okładziny grill nadaje kolumnom wygląd solidnego mebla, nieomal z epoki wiktoriańskiej, o wykwintnym, nienagannym wykończeniu. Z tyłu komora basowa zaopatrzona została w trzy porty basowe z piankowymi zatyczkami, pozwalającymi kontrolować emisję niskich tonów, dostosowując ją do warunków otoczenia i preferencji słuchającego. We wgłębieniu ulokowane są firmowe, masywne, złocone gniazda do biwiringu.
Widać trzy, a tak naprawdę są cztery głośniki. Idąc od góry mamy: 1-calowy supertweeter z kopułką aluminiową z naniesioną elektrolitycznie warstewką ceramiczną, osiągający 44 kHz. Głośnik precyzyjnie odtwarza delikatne mikrodetale, także te leżące daleko poza granicą ludzkiego słuchu. Posiada przewodzący prąd napęd neodymowy, skutecznie niwelujący straty prądów wirujących przy wysokich częstotliwościach, co poprawia liniowość i przesuwa górną granicę pracy głośnika. Sygnał do niego doprowadzony jest przewodem z czystego srebra (99,999%).

Sercem systemu jest Super Dual - podwójny głośnik współosiowy, czyli inaczej jednopunktowe źródło dźwięku dla bardzo szerokiego przedziału częstotliwości. Efektem pracy takiej pary jest wyeliminowanie przesunięć fazowych, a zatem dźwięk niezwykle spójny, doskonale obrysowany i czytelnie lokalizowany. Osiągnięcie bardzo wysokiej mocy głośnika wysokotonowego stało się możliwe dzięki kilku zabiegom. I tak, głośnik otrzymał potężny układ magnetyczny o wadze 2,8 kg, kopułkę aluminiową o grubości 64 mikronów i średnicy 51 mm. Chłodzona ferrofluidem cewka, także o średnicy 51, nawinięta została drutem o prostokątnym przekroju z miedziowanego aluminium na karkas z włókna szklanego odpornego na wysokie temperatury. Jednolitą dyfuzję fali gwarantuje z kolei odpowiednio ukształtowana tuleja wykonana z polimeru węglowego. Głośnik pracuje w paśmie 1,1-15 kHz. Drugim elementem układu Super Dual jest głośnik średniotonowy. Wykonana tradycyjnie z papieru membrana o średnicy 30 cm obwiedziona jest podwójnym pierścieniem impregnowanej fenolem tkaniny. Cewka ma średnicę 76 mm i nawinięta jest grubym prostokątnym drutem (węższymi krawędziami na zewnątrz). Chassis głośnika wykonano ze stopu aluminium (LM24M) z domieszką miedzi i krzemu o gwarantowanej ciągłej strukturze, co zapewnia maksymalną sztywność przy dużych mocach.
Pracujący w przedziale 16-100 Hz głośnik niskotonowy ma niewiarygodnie wielką, również papierową, membranę; jej średnica wynosi dokładnie 457 mm, czyli niemal pół metra. Poruszana jest opisaną już cewką o średnicy 76 mm. Niskorezonansowe chassis, wykonane w tej samej technice, co obudowa mniejszego głośnika, posiada cztery podwójne wsporniki.
W zwrotnicy obowiązkowo znalazły się duże cewki powietrzne nawijane ręcznie drutem ze srebrzonej miedzi wielkokrystalicznej, zapewniające pełną skalę dynamiki, także przy dużych poziomach głośności. Użyte kondensatory to, oczywiście, wysokonapięciowe i stabilne kondensatory polipropylenowe. Czy trzeba podkreślać, iż zastosowano komponenty najwyższej klasy o minimalnej stratności, dające znikome przebarwienia a także srebrne luty? Moduł zwrotnicy zatopiony jest w tworzywie absorbującym drgania. Unikalną cechą zwrotnicy Kingdomów są szerokie możliwości regulacji dokonywanych przez użytkownika. Na eleganckich, oksydowanych na czarno plakietkach pośrodku płyty frontowej, umieszczono wkręcane złocone wtyczki do niezależnych regulacji: stromości zbocza podziału zespołu Super Dual (-3, -6 dB) oraz poziomy głośności supertweetera i głośnika wysokotonowego (ą3dB w 5 krokach). Dla porządku kilka parametrów: czułość zestawu wynosi 92 dB (2,8V/1m.), pasmo przenoszonych częstotliwości 16-44.000Hz (ą3dB), oporność 8?, moc znamionowa 300 W (w szczycie 750 W), rekomendowana moc wzmacniacza 20-500 W.
Posągowej budowli Tannoya towarzyszy nieco mniejsza kolumna - Kingdom 15. Tak samo skonstruowana skrzynia o objętości 250 l waży 130 kg. Zawiera identyczny głośnik super-wysokotonowy, 10-calowy zespół Super Dual i głośnik basowy o średnicy 38 cm oraz opisany już system regulacji na panelu frontowym. Jedyna różnica w wyglądzie zewnętrznym, oczywiście oprócz wielkości, polega na braku poprzeczki w osłonie głośnikowej. Moc znamionowa Piętnastki sięga 250 W, pasmo wynosi 20-44.000 Hz, a czułość 91 dB. Jeśli obu modelom poświęciliśmy tyle uwagi, stało się tak po trosze dlatego, iż jest to firmowa wizytówka Tannoya, głównie jednak dlatego, iż dostojna królewska para otwiera galerię osobliwości arystokratycznej serii Prestige.

Prestige

Jak deklaruje wytwórca, modele serii Prestige ucieleśniają syntezę najlepszych tradycji dawnego rzemiosła i nowoczesnej techniki. I rzeczywiście, ręcznie wykonane skrzynie z prawdziwego drewna, fornirowane i polerowane, do złudzenia imitują meble o architektonicznej dekoracji, jakie znamy z dawnych epok. Wprowadzone do urządzonych w starym stylu kamienic mieszczańskich, albo jeszcze lepiej - sal zamkowych, oglądanych zwykle w kinie, doskonale uzupełnią takie wnętrze. Kredens, serwantka, szafa, komoda, o... Tannoy! Kto by pomyślał, że wewnątrz czai się Dual Concentric w najnowszej wersji HE, srebrzone przewody van den Hula, a z tyłu, oprócz złoconych gniazd do biwiringu, znajduje się osobne gniazdo uziemiające do połączenia chassis głośnika z masą wzmacniacza.
Rodzinie Prestige przewodzi Westminster Royal HE. Zbudowana z drewna orzechowego i 25 kawałków brzozy skrzynia o pojemności 350 l. mieści kompletny zestaw tubowy. Zastosowano w nim klasyczny głośnik koncentryczny Tannoya i to w maksymalnej wersji, z 15-calową (38 cm!) membraną średniotonową, zespołem magnetycznym Alnico i tulipanowym kielichem wyprowadzającym falę. Powstawanie dźwięku w tym systemie naśladuje naturę i instrumenty akustyczne, także w aspekcie dynamiki i skuteczności, osiągającej unikalną wartość 99 dB, przy zniekształceniach mniejszych niż 1% (135 W mocy znamionowej) i w paśmie 18-22.000 Hz. Akustyczna (200Hz) i elektryczna (1.000Hz) zwrotnica 2 rzędu z układem kompensacji fazowej posiada regulację poziomu głośności głośnika wysokotonowego (ą3 dB w paśmie 1-22 kHz) i stromości podziału systemu Dual Concentric (+3 -6 dB/oktawę w paśmie 5-22 kHz).

Powstały dla uczczenia założyciela Tannoya - Guya R. Fountaina - model GRF Memory HE, oparty został na tym samym zespole koncentrycznym. Zdecydowanie mniejsza skrzynia (220 l), brak tuby i otworu bas refleksu determinują inne możliwości zestawu. Niemniej skuteczność osiąga nadal imponującą wielkość 95 dB, a pasmo obejmuje zakres 29-25.000 Hz. Jak poprzednie także model GRF posiada regulowaną zwrotnicę. Ostatnim z serii, używającym 15-calowego przetwornika jest Canterbury 15 HE o podobnych parametrach. Tym razem - jak w Kingdomach - mamy do dyspozycji aż trzy otwory refleksowe z zatyczkami piankowymi. Ważną jest informacja, że Canterbury wykonywany jest tylko na zamówienie, ale za to dostarczany z certyfikatem własności i tabliczką z wygrawerowanym nazwiskiem właściciela, a co?
Edinburgh HE zbudowany został na mniejszym, 30-centymetrowym głośniku, ale nie zamierza ustępować poprzednikom. Przy mocy znamionowej równej 120 W zniekształcenia nie przekraczają granicy 1,35%, zaś czułość wynosi wspaniałe 94 dB. Tradycyjnie już zwrotnica 1 rzędu (dla wysokich) i 3 rzędu (dla niskich) posiada opisane wcześniej regulatory. Także Stirling HE dysponujący jeszcze mniejszym głośnikiem, bo o średnicy 254 mm, dotrzymuje kroku większym braciom; zwrotnica 2 i 4 rzędu posiada regulację nachylenia zbocza podziału ą3 dB (1,7-25kHz).
Stosunkowo niedawno do grupy Prestige dołączyła kolumna Turnberry HE. To właśnie w niej po raz pierwszy zastosowano nową wersję Dual Concentrica, która posłużyła następnie do modernizacji wszystkich modeli w serii. Jak pozostałe, Turnberry ma regulowaną zwrotnicę, ale tym razem jest to zwrotnica 1 i 2 rzędu; skuteczność wynosi 93 dB, pasmo - 34-25.000 Hz, zaś moc znamionowa - 110 W. Wprawdzie w dobrym towarzystwie nie rozmawia się o pieniądzach, ale pytanie o ceny wisi w powietrzu. Na Kingdomy trzeba wydać ok. 100.000 zł; GRF, Canterbury i Westminster kosztują w granicach 25-90 tys. zł, ale już pomniejsi arystokraci - 12-20 tys. zł.

Definition

Zejdźmy zatem z wyższych sfer o szczebel niżej na piętro nazwane Definition, co jest wyraźną sugestią przeznaczenia: dla zawodowców. Tu ceny są bardziej ludzkie i zawierają się w zakresie od 6 do 22 tysięcy złotych. Seria obejmuje cztery modele podłogowe. Ich skrzynki mają prostszą, co nie znaczy - mniej elegancką, architekturę i zdecydowanie nowoczesną sylwetkę. Uroku przydają jej zarówno ścięte i zaokrąglone krawędzie jak i zwężająca się ku tyłowi forma oraz niewysoki, szary cokół. Ścianki oklejone są naturalnym fornirem. Określając tę grupę producent pisze: "Używając technologii wprost z profesjonalnych studiów nagraniowych, głośniki serii Definition dostarczają dźwięku bezkompromisowego w dynamice, precyzyjnego w detalu i efektach przestrzennych". Nierównoległe ścianki, zaokrąglone krawędzie to punkty obowiązującego dziś standardu; wiadomo - unikanie fal stojących i dyfrakcji wysokich tonów na brzegach obudowy, obudowy - dodajmy - bardzo starannie usztywnionej i wytłumionej. Głównym punktem programu jest oczywiście Dual Concentric. W największym modelu, D 900, papierowa membrana głośnika średniotonowego ma średnicę 30 cm; identyczny głośnik obsługuje zakres tonów niskich, co dobrze wróży jednolitości brzmienia. Podział pasma przy 400 i 1.200 Hz realizuje zwrotnica 1 rzędu. Pasmo przenoszonych częstotliwości, mierzone z tolerancją ą2 dB, wynosi 28-30.000 Hz, czułość - 94 dB (2,8V/1m). D 900 mają 190 W mocy znamionowej przy 6 ?, zaś producent rekomenduje wzmacniacze z przedziału 30-250 W. Ważąca 57 kg kolumna ma 114 cm wysokości, 43 szerokości, 46 cm głębokości, pojemność 120l oraz dwa otwory bas refleksu z tyłu. Identyczną budowę i podobne parametry posiadają modele D 700 i D 500, wyposażone jednak w pary mniejszych głośników, o średnicach, odpowiednio, 254 i 200 mm. Grupę zamyka D 300 zawierający "tylko" Dual Concentric o jeszcze mniejszej, 165-milimetrowej membranie. Mający 88,5 dB czułości zespół oddaje 85 W/8? (moc znamionowa) w paśmie 42-30.000 Hz. Ponieważ mniejsze modele producent poleca jako elementy luksusowego kina domowego, grupę uzupełnia głośnik centralny D 750 o mocy 125 W z trzema przetwornikami (Dual Concentric w środku).

Saturn

W ofercie Tannoya znajduje się jeszcze jedna seria wykorzystująca głośniki współosiowe. Seria na niższym pułapie cenowym, dedykowana kinu domowemu - Saturn. W tej dziedzinie Tannoy jest również ekspertem. Jak się sam chwali, dostarcza głośniki dla przemysłu audio i filmowego odkąd tylko dźwięk zagościł w filmie. Szczególnie w trakcie produkcji wielokanałowych ścieżek dźwiękowych do oceny uzyskanych efektów niezbędny jest system głośników o synergicznej jednorodności dający precyzyjne odwzorowanie przestrzeni i dokładną lokalizację źródeł dźwięku. Wszystkie Saturny używają koncentrycznego patentu Tannoya, goszczącego w większości studiów. Saturn S 10, S 8, S 6 - trzy podłogowe modele zaopatrzone zostały w znane z linii Definition zestawy głośników Dual Concentric oraz niskotonowy, będący repliką średniotonowca, o średnicy, kolejno, 254, 200, 165 mm. W uniwersalnych głośnikach półkowych widzimy membrany o średnicy 200 mm (S 8C, S 8LCR) i 165 mm (S 6C, S 6LCR). Te zestawy mogą być stosowane zarówno jako głośniki centralne oraz jako głośniki boczne, przednie lub tylne. Zapewne z tego powodu także te małe kolumny posiadają tunele basrefleksu skierowane do przodu. Spora gama wielkości i mocy, zbliżona czułość (w okolicach 90 dB), identyczny typ głośników, dają szerokie pole manewru jeśli chodzi o towarzyszącą elektronikę, różnorodne aplikacje, różne gabaryty i kształty pomieszczeń. Także pod względem cen (2.400-5.000) Saturn jawi się "złoty środek" oferty Tannoya. Zróżnicowane w wielu aspektach w jednym są monotonnie niezmienne: w aspekcie jakości.

Istota głośnika współosiowego pozostała ta sama. Zmieniły się natomiast użyte materiały. Kopułka wysokotonowa wykonana jest z duraluminium, a membrany pozostałych zakresów - z polipropylenu. Modele podłogowe, przenoszące pasmo 30-20.000 Hz, są 6 omowe, natomiast 8-omowe półkowce oferują pasmo od 50 i 60 Hz. Proste, wykonane z MDFu skrzynki do niedawna dostępne tylko w ciemnej dębowej okleinie dziś produkowane są również w jasnej wersji (wiśnia) z panelem frontowym w odcieniu szampańskim.

Mercury

Opuszczając koncentryki wkraczamy na obszar jednego z największych fenomenów rynkowych ostatnich lat, znanego pod hasłem Mercury. Rzadko zdarza się, aby wszystkie podstawowe modele serii przyjęte były tak entuzjastycznie przez recenzentów, a równocześnie przez rynek: pięć gwiazdek w What Hi Fi oraz cztery modele w pierwszej piątce najlepiej sprzedawanych kolumn w Wlk. Brytanii, a na dodatek nagroda EISA dla m 1 jako głośnika roku 1998/99. Oto naprawdę wielki sukces Tannoya: tani i znakomicie grający głośnik! Dodajmy, że ceny tej serii mieszczą się w granicach 450-2.000 za parę!
W obudowach Mercurego zastosowano MDF i płytę wiórową wzmocnioną żywicą, wykończone drewnopodobną okleiną oraz kawałki litego drewna do wzmocnienia konstrukcji wewnątrz. Boki utrzymane są w odcieniu czarnego dębu, front - jasnej wiśni. Do reprodukcji wysokich tonów użyto - we wszystkich modelach - 1-calowej kopułki tekstylnej. Głośnik nisko/średniotonowy posiada stożkową membranę papierową o średnicy od 130 (m 1) do 200 mm (m 5). Zwrotnica 2 rzędu z autotransformatorem dzieli pasmo w okolicach 2,5 kHz. Rynkowy hit, najmniejszy m 1, przy wymiarach 30x17x20 cm waży ledwie 3 kg. Ma 87 dB czułości i przenosi pasmo 55-20.000 Hz (ą3dB). Największy - podłogowy m 5 - waży 16 kilogramów, ma 95 cm wysokości i 2 głośniki nisko/średniotonowe. Czułość zestawu wynosi 92 dB, pasmo - 32-20.000 Hz, rekomendowana moc wzmacniacza: 10-140 W. Wszystkie modele Mercury są 8-omowe; porty bas refleksu w jednostkach podstawkowych umieszczono z tyłu; w modelach podłogowych - z przodu. Oczywiście, w obrębie serii Mercury znalazł się zestaw kina domowego. Parą głośników głównych są w nim m 4, nazwane mM. Jednostka centralna (mC) pracuje na dwóch 10-centymetrowych głośnikach. Takie same, tylko pojedynczo, występują w parach tylnych (mR). Zestaw uzupełnia aktywny subwoofer mSUB10 z 25-centymetrowym głośnikiem i mocą 150 W (w impulsie). Bezprecedensowy sukces rynkowy serii Mercury zaowocował pojawieniem się trzech bliźniaczych konstrukcyjnie kolumn nazwanych Revolution. Zewnętrznie, od pierwowzoru kolumny te różnią się kolorem okleiny - teraz z naturalnego drewna (wszystkie ścianki utrzymane są w odcieniu jasnej wiśni). Zmieniła się też grubość ścianek (22 mm front i 18 mm boki, podczas gdy w Mercurym 15 i 15 mm). Przeprojektowaniu uległy również zwrotnice 2 i 3 rzędu. R 1 to faktycznie klon Jedynki Mercurego. R 2 jest z kolei podłogówką zbudowaną na bazie dwóch głośników o średnicy 130 mm. Zarówno one jak i 1-calowa kopułka otrzymały okrągłe (w miejsce owalnych) kołnierze. Mierzący powyżej metra wysokości R 3 używa głośników 165-milimetrowych; posiada czułość 89 dB, pasmo 39-20.000 Hz, a rekomendowana moc wzmacniacza to 20-200 W. W obydwu modelach porty basowe ulokowano z tyłu. Reakcja prasy na Rewolucję Tannoya była identyczna - pięć gwiazdek (What Hi Fi).
Aktualna oferta Tannoya obejmuje 32 modele zestawione w 5 grup. Są one zróżnicowane jakością użytych komponentów, mniej lub bardziej zaawansowanym projektem, prostszą lub wyrafinowaną technologią, mniej lub bardziej czasochłonną konstrukcją, a wreszcie - tańszym lub droższym wykończeniem. Powstała w ten sposób gama produktów spełnia oczekiwania różnych odbiorców. Różnych pod względem zainteresowań (profesjonalnych bądź amatorskich), różnych pod względem zasobności portfela, ale również - różnych pod względem preferencji brzmieniowych. Takie jej przygotowanie świadczy o dobrej znajomości rynku i indywidualnych potrzeb słuchaczy. Świadczy też o wszechstronnym doświadczeniu. Tak, ponad 70 lat historii Tannoya to wystarczający szmat czasu, by poznać arkana sztuki. I rzeczywiście, produkty Tannoya cenione są przez wszystkich: zawodowców ze studiów nagraniowych i radiowych, potrzebujących na co dzień wiarygodnego i komfortowego narzędzia pracy; koneserów i audiofilów niezłomnie poszukujących brzmienia marzeń; szerokich rzesz amatorów dobrego dźwięku.
Dzieje się tak dlatego, że niezależnie od zastosowanej technologii i materiałów, niezależnie od ceny, wszystkie produkty Tannoya łączy elementarna cecha - bardzo wysoki poziom wykonania i dbałość o najmniejsze szczegóły, a w konsekwencji - znakomita jakość dźwięku. Nabywca za swoje pieniądze - obojętne małe czy duże - zawsze otrzymuje pełnowartościowy towar. W ubiegłym roku, w artykule "Spadkobiercy BBC", miałem okazję przedstawić wytwórców związanych z tym, jakże ważnym dla audiofilizmu w ogóle, ośrodkiem. Podkreślałem wówczas rolę jaką w ustalaniu pewnych standardów brzmienia odegrały takie firmy jak Harbeth, KEF, Rogers, Spendor. Jednakże do uznania, chyba przez cały świat, "brytyjskiego brzmienia" jako pewnego wzorca w równej mierze przyczyniły się firmy spoza BBC jak B&W, Celestion, Goodmans. Bezspornie Tannoy na tej liście zajmuje znaczącą pozycję. Jak dotąd Tannoy nie miał szczęścia do dystrybutora w Polsce. Dlatego z radością dowiedziałem się, że został wybrany inny - należy mieć nadzieję, że sytuacja ulegnie radykalnej poprawie.

początek strony