Opis technik dźwiękowych kina domowego.
Jedną z najistotniejszych cech kina domowego jest sam dźwięk. Zawsze dążono do tego aby był on tak doskonały jak w
kinie, stwarzał atmosferę dzięki której widz miałby się czuć jak w centrum akcji. Dlatego też powstało wiele różnych systemów oraz
technik dźwiękowych przeznaczonych do zastosowań domowych, z czego najistotniejszymi są:
Surround Sound
Wynalezienie systemu Surround Sound było największym krokiem w dziejach Kina Domowego. Po raz pierwszy w roku 1982 laboratoria
Dolby zaprezentowały ten nowy, przełomowy system. Od tego czasu w kinach domowych mięliśmy już trzy kanały dźwiękowe; lewy, prawy i surround. Dźwięk surround
wprowadzono do kin aby polepszyć doznawane odczucie, bycia w centrum akcji oraz po to aby otoczyć dźwiękiem słuchaczy. Pomimo tylko trzech kanałów, był to bardzo
duży krok technologiczny, wreszcie odbiorca mógł odbierać film w sposób jaki życzyłby tego sobie reżyser.
Dolby Pro-Logic™ Surround
Następnym dużym krokiem w kierunku kina domowego było wprowadzenie w 1987 roku na rynek, nowego ulepszonego względem poprzednika systemu dźwiękowego Dolby Pro-Logic™.
W odróżnieniu od Surround Sound dodano jeszcze jeden kanał, a mianowicie Centralny (Środek), służący do przenoszenia pasma dialogowego. Dzięki takiemu kanałowi dialogi są teraz o wiele lepiej przenoszne oraz
charakteryzują się czyściejszym dźwiękiem. Poza tym dzięki temu można umieścić gośniki prawy i lewy nieco dalej, a nawet troszkę za telewizorem tak by poprawić przestrzenność dźwięku, a dialog wciąż będzie słychać jakgdyby pochodził on ze środka ekranu. Największą
zaletą Dolby Pro-Logic™ jest to, że może on dekodować sygnał surround z każdego stereofonicznego nośnika, np. magnetowidu stereo, odtwarzacza płyt video, stacji telewizyjnej stereo, płyty kompaktowej, etc i przekształcać go w dźwięk 4 kanałowy. Jednakże zarówno jak i w
przypadku Surround Sound oraz Dolby Pro-Logic™ to kanał surround ma ograniczone pasmo przenoszenia od 100 do 7000 Hz. Obecnie system ten jest najpopularniejszy w kinie domowym ze względu na przystępność cenową.
Dolby Digital™ (Dolby Surround AC-3)
Jest to najnowasza technologia dźwiękowa stosowana zarówno w kinach jak i w domach. Po raz pierwszy system ten zaprezentowano podczas premiery filmu Batman Returns w 1992 roku.
Dolby Digital dostarcza nam 6 nie zależnych kanałów dźwiękowych; lewy, centralny, prawy, surround lewy oraz surround prawy oraz specjalny kanał niskoczęstotliwościowy LFE dla subwoofera. Największą zaletą
tego systemu jest to, że umożliwia on nam odgrywanie dźwięku poprzez niższe systemu w przypadku gdy nie mamy dekodera Dolby Digital™. A zatem dźwięk może być odgrywany w trybie: Mono, Stereo, Dolby Pro-Logic™, oraz w pełnym
sześciokanałowym Dolby Digital™. AC-3 różni się od poprzednika tym, że kanały są lepiej odseparowane i nie występuje już zjawisko zwane jako Channel Leakage. Ponadto daje możliwość bardziej precyzyjnego
umieszczenia dźwięku w polu odsłuchowym oraz kanał surround jest podzielony na lewy i prawy, lecz tym razem obydwa są pełnozakresowe. Wszystkie dekodery Dolby Digital™ dostępne na rynku w tej chwili oferują ponadto tryb Dolby Pro-Logic™, co czyni ten standard
kompatybilnym ze starszymi. Wiele jednak pozostawia do życzenia cena takiego dekodera, która u nas w Polsce wynosi: DENON AVC-3800 - 7250 zł, YAMAHA A-3090 - 6999 zł. Warto też wspomnieć, że aby móc delektować się tym dźwiękiem niezbędny będzie nam
odtwarzacz płyt wizyjnych wyposażony w wyjście AC-3 lub ewentualnie odtwarzacz DVD. W tym przypadku już zwykły magnetowid stereo nie wystarczy... W chwili obecnej system Dolby Digital™ jest już zainstalowany w wielu kinach na terenie naszego kraju.
DTS (Digital Theater Systems)
DTS jest konkurencyjnym do Dolby Digital™ formatem dźwięku surround zarówno dla kina komercyjnego jak i dla domu. Podobnie jak Dolby Digital™ oferuje nam 6 kanałów dźwięku, jednak sposób w jaki dźwięk jest zapisany i później dekodowany jest zupełnie inny niż w Dolby Digital™. Przede wszystkim inny jest "bit rate" a więc prędkość z jaką dane są przesyłane w postaci zer i jedynek do dekodera DTS. W przypadku DD jest to 384 Kbps, jeżeli chodzi o LaserDysk oraz 448 Kbps w przypadku DVD. "BitRate" formatu DTS jest znacznie wyższy i wynosi 1411 Kbps czyli ścieżka dźwiękowa jest słabiej skompresowana niz w przypadku DD, co może mieć znaczenie jeżeli chodzi o jakość dźwięku.
Dźwięk w DTS zapisany jest w postaci informacji na ścieżkach PCM LaserDysku lub zwykłego kompaktu, a to oznacza, że możemy mieć sześciokanałowy surround w samochodzie z kompaktu, jeżeli tylko mamy dekoder! Niestety zaletą DD jest to, że format ten na laserdysku nie używa PCM do przchowywania danych i na tych ścieżkach wciąż mamy Stereo lub Pro-Logic, bo sygnał DD jest zapisany na analogowej ścieżce. Takie rozwiązanie powoduje, że DD jest kompatybilne w dół z innymi formatami i jeżeli ktoś nie ma Dekodera DD to wciąż moze sie rozkoszować dźwiękiem Stereo ze ścieżek PCM, w przypadku DTS niestety stereo i pro-logic umieszczone są na analogowych ścieżkach, bo jak wspomniałem sygnał DTS zajmuje ścieżki cyfrowe (PCM), co czyni go nie kompatybilnym w dół.
Nie mniej, jak już wiadomo, DTS jest słabiej skompresowany dzięki czemu jest mniejsza strata w jakości dźwięku i wielu entuzjastów home theater preferuje ten system... Co do reszty to tak jak w przypadku Dolby Digital™ - 6 kanałow, 20bit, 48 Khz. Warto jednak jeszcze wspomnieć, że DTS jest oferowany rownież na płytach CD, tak więc nie jest to tylko format dla kina domowego.
THX®
THX nie jest znakiem oznaczającym jakikolwiek sprzęt dla kina domowego, natomiast jest to licencjonowana technologia najwyższych standardów służących do reprodukcji dźwięku oraz obrazu dla kina domowego. Dolby i THX nie są dla siebie żadną konkurencją a współpracują razem by móc dostarczać odbiorcom
najwyższej jakości materiał dla kina domowego. THX jest złotym standardem dla akustyki kina domowego, dokładnie określa jak ustawione powinny być głośniki oraz certyfikuje sprzęt, który wg. nich nadaje się najlepiej do reprodukcji dźwięku w kinie domowym. Wynalezienie THX jest wysiłkiem reżysera George Lucas'a w celu polepszenie jakości dźwięku w kinie, oraz
sprawienia by był on bardziej naturalny i prawdziwy, tak więc firma Lucasfilm opatentowała ten system który znalazł później odpowiednik w kinie domowym. THX w sposób mistrzowski przenosi dźwięk z kina do mniejszego środowiska jakim jest dom. Jednak by to osiągnąc potrzebny jest nam zestaw sprzętu posiadający certyfikację THX. W chwili obecnej THX jest wiodącym standardem,
certyfikującym wszystkie elementy zestawów kina domowego, tj. głośniki, subwoofery, wzmacniacze mocy, ścienne projektory a nawet okablowanie. Systemy posiadające naklejki z logo THX są bardzo drogie, jednak posiadają następujące zalety względem pozostałych systemów:
- Bardziej czysty i wyraźniejszy dialog.
- Lepsza lokalizacja dźwięków odpowiadającym przedmiotom na ekranie. Jeżeli coś się porusza na ekranie, tak samo dzieje się z odgłosem temu towarzyszącym.
- Prawie "bezwysiłkowa" reprodukcja bassu, czyli niskich częstotliwości, które w THX są bardzo czyste i dynamiczne.
- Szersze częstotliwości i lepsza skala dynamiki.
