Zestaw : Stacja Timex FDD 3000 i
mikrokomputer ZX Spectrum w akcji. Monitor można postawic na
obudowie stacji.
Trzycalowy napęd firmy Hitachi od środka-
widoczna głowica i część mechaniczna
Wnętrze stacji FDD 3000 po zdjęciu
obudowy
Napęd dyskowy charakteryzuje się w
znacznym stopniem "upakowania" elementów. |
W ostatnim czasie pojawił się w sklepach Centralnej
Składnicy Harcerskiej nowy wyrób — stacja dysków
elastycznych FDD 3000 przeznaczona do współpracy z
komputerami TIMEX 2048 lub ZX Spectrum. Urządzenie
należy polecić wszystkim pragnącym poszerzyć swoje
wiadomości na temat ZX Spectrum i wykorzystywać inne
nośniki niż kasety z taśmą magnetyczną. Jest to
dwukieszeniowa, trzycalowa stacja Z wieloma oryginalnymi
rozwiązaniami konstrukcyjnymi i programowymi. Na
pierwszy rzut oka sprawia ona wrażenie solidnej i trwałej (a
przy tym estetycznej) konstrukcji. Wykonana z grubej blachy
obudowa umożliwia umieszczenie stacji pod monitorem, co
radykalnie poprawia ergonomie pracy z zestawem. Do
komputera urządzenie przyłączone jest spiralnym kablem
poprzez interfejs. Dla użytkowników ZX Spectrum ważnym
elementem jest przycisk RESET kasujący zawartość pamięci
RAM części komputerowej zestawu.
Wnętrze stacji ujawnia całą istotę rozwiązania. Jest to
praktycznie drugi komputer posiadający własny procesor
Z80A i 16 kB pamięci ROM. Napędami steruje układ
kontrolera WD 1770. Procesor jest taktowany zegarem
szybszym niż w ZX Spectrum. Ponadto inne rozwiązania
sprawiają, że czas wykonywania programów jest krótszy, niż w
samym Spectrum. Sama płyta główna jest
najprawdopodobniej zaadaptowana z innego systemu i być
może posiada dodatkowe, interesujące możliwości
wykorzystania. Wewnątrz obudowy i na płyciegłównej istnieje kilka dosyć rażących prowizorek, cha-
rakterystycznych dla prototypu każdego urządzenia. Stacja
wyposażona jest ponadto w gniazdo monitorowe, szkoda
jednak, iż nie jest ono gniazdem typowym dla monitorów
produkowanych w Polsce. Należy ponadto żałować, że stacja
nie pozwala na zasilanie komputera kablem spiralnym
poprzez interfejs i złącze krawędziowe komputera, cały
zestaw byłby wtedy całkowicie pozbawiony plątaniny kabli.
Stacja dysków FDD 3000 umożliwia umieszczenie w
kieszeniach dwóch napędów trzycalowych oznaczonych A i B.
Dodatkowo istnieje możliwość dołączenia 2 napędów
samodzielnych (sterownik umożliwia kontrole 4 napędów),
ale zasilanie tych dodatkowych musi być oddzielne.
Dodatkowe napędy mogą być połączone poprzez łącza RS-
232, których gniazda znajdują się z tyłu obudowy stacji.
Umożliwiają one wykorzystanie komputera do pracy w sieci
komputerowej, przesyłania danych do innych systemów oraz
pracy z drukarką. Całość transmisji jest dokładnie opisana w
instrukcji obsługi.
Praca komputera ze stacją możliwa jest pod kontrolą 2
systemów: stworzonego przez firmę TIMEX systemu TOS
oraz najbardziej rozpowszechnionego systemu dla
komputerów ośmiobitowych tzn. CP/M 2.2. System TOS
działający pod kontrolą BASIC-a jest bardzo uniwersalny, a
przy tym nie zajmuje pamięci RAM kom-puiera. Umożliwia on posługiwanie się wszystkimi opcjami
współpracy z pamięcią masową wraz z pewnymi
rozszerzeniami (zainteresowanych można tutaj odesłać do
książki K. Kurylowicza, D. Madeja i J. Maraska pt.
„Przewodnik po ZX Spectrum", gdzie działanie systemu TOS
jest dość szczegółowo opisane). Ze strony praktycznej
nasuwają się jednak pewne spostrzeżenia dotyczące
obecnego oprogramowania komputerów ZX Spectrum, w
szczególności gier. Większość programów wczytuje się z
pominięciem instrukcji LOAD, przy wykorzystaniu
odpowiedniej procedury umieszczonej w pamięci ROM
komputera, wywoływanej z poziomu języka maszynowego.
Ma to na celu zabezpieczenie przed nielegalnym kopiowaniem
programów. Przeniesienie programu na dysk z poziomu języka
maszynowego jest możliwe (odpowiednie procedury są
opisane w instrukcji stacji), ale konieczna jest dość dobra
znajomość programowania w języku maszynowym.
Przy pracy z systemem CP/M 2.2 komputer stanowi
jedynie stację wprowadzania danych, funkcję podstawową
przejmuje procesor znajdujący się w stacji. Jego zegar jest
nieco szybszy niż w oryginalnym rozwiązaniu ZX Spectrum (4
MHz), ma on też do dyspozycji pełne 64 KB wolnej pamięci
RAM oraz 16 KB ROM.
W czasie testów sprawdzono poprawność generacji
systemu na nowej dyskietce dwoma sposobami:
a. za pomocą MOVCPM, a następnie SYSGEN.
Przekopiowano w ten sposób sam system CP/M 2.2 na
drugą dyskietkę:
b. przy pomocy dostarczonego programu kopiują-
cego dyskietki.
Oba sposoby kopiowania dały sprawny system CP/M.
Szkoda, że nie dostarczono na -dyskietce programu
makroasemblera dla procesora Z80 oraz debuggera ZSTD, a
jedynie programy ASM i DDT dostosowane do współpracy z
rozkazami protoplasty Ziloga Z80 — mikroprocesora Intel
8080, mającego znacznie uboższą listę rozkazów (w instrukcji
podaje się, że oba te programy są na dyskietce systemowej!).
Jest to chyba jedyna krytyczna uwaga pod adresem systemu
CP/M 2.2 używanego w stacji FDD 3000, poza tym system jest
całkowicie sprawny i pozbawiony wady powracania po
wykorzystaniu procedury systemowej ze zmienionym
wskaźnikiem stosu, jak to ma miejsce w skopiowanych
„produktach" niektórych firm polonijnych. Praca pod
systemem CP'M 2.2 daje użytkownikowi możliwość
korzystania z takich programów jak: MBASIC Microsoft,
Pascal MT^ lub TURBO-Pascal, co znacznie rozszerza
możliwości komputera.
Czas formatowania dyskietki w systemie TOS wynosi 31
sekund, natomiast w systemie CP/M 40 sekund. Przykładowy
program testowy w języku maszynowym wykonywał się w
systemie TOS 115 sekund, natomiast w systemie CP-M 101
sekund — różnica wynika z innej częstotliwości zegarów w obu
przypadkach.
Stacja dysków T1MEX FDD 3000 sprawdziła się w
praktyce w czasie eksploatacji zwiększając znacznie komfort
pracy z komputerem. Trwałe i odporne na uszkodzenia
mechaniczne dyskietki są bardzo wygodne w użyciu, chociaż
stosunkowo drogie. Nieporozumieniem wydaje się być
instrukcja opracowana w języku polskim, będąca niezbyt
trafnie wybranym fragmentem instrukcji w języku angielskim. |
