CD-ROM I CD-RW I CD-R I DVD I MO I FDD I HDD I ZIP I STREAMERY

       
       

Jeszcze cztery lata temu nagrywarki CD-R kosztowały 6000 dolarów, co było sumą sporą nawet dla małego biznesu, nie mówiąc już o indywidualnym użytkowniku. Sam nośnik kosztował ok. 30 dolarów. Do tego dochodziło oprogramowanie nagrywarek, które było wprost niemożliwe do zrozumienia. To wszystko powodowało niewielką popularność tego sposobu przechowywania danych.

Od niedawna producenci nagrywarek CD-R kierują swoje produkty do szerszej gamy klientów. Dokładają też wszelkich starań, aby uczynić CD-R bardziej dostępnymi, i dla indywidualnego użytkownika także. Obecnie, ceny nagrywarek są już zaakceptowalne i dla tych drugich. Choć ceny w granicach 1900 - 2500 zł za nagrywarkę (czasem z możliwością wielokrotnego zapisu) i ok. 7 zł za nośnik, nie są może szokująco niskie - jak w przypadku samych nagrywarek - to ich możliwości powinny je chyba zrekompensować potencjalnemu nabywcy tego urządzenia. Jednak w miarę upływu czasu można się spodziewać obniżenia cen na skutek rozwoju technologii, obniżenia kosztów produkcji, a także standaryzacji urządzenia.

Można by się także zastanowić czy, aby technologia jednokrotnego zapisu CD-R nie zostanie wyparta przez nowszą, technologię wielokrotnego zapisu CD-RW - i przez to zablokowanie rozwoju CD-R. Wydaje się sprawą oczywistą, że lepiej jest nagrać wiele razy na jeden nośnik niż powtarzać tę operację wiele razy na kilku płytach. Główną cechą przemawiającą za jednokrotnym zapisem jest cena nośnika. Podczas, gdy płyta do CD-R kosztuje ok. 7 zł, to do CD-RW trzeba liczyć się z wydaniem 10-krotnie większej sumy tj. 70 zł.

Dokonując nawet pobieżnej analizy kosztów, nasuwają się wnioski, że wcale nie można sugerować się jednorazowym wydatkiem ponoszonym na oba typy płyt. Kupując płytę CD-RW, robimy to zwykle z zamierzeniem wielokrotnego na niej zapisu danych. Płyta CD-RW ma możliwość "nagrania" jej o wiele więcej niż 10 razy, a nośnik jest "tylko" 10-krotnie droższy od nośnika CD-R.

Na rynku dostępne są nagrywarki, które dysponują nawet 12-krotną prędkośćią odczytu, ale nie jest ona najważniejsza. O wiele istotniejsza jest szybkość zapisu. Spotykane są nagrywarki o poczwórnej a nawet sześciokrotnej prędkości zapisu, chociaż prym wiodą te z podwójną. Wówczas nagranie całej płyty zajmuje ok. 35 min. Ze względów technologicznych nagrywarki nie pozwalają na zapis nośników CD-RW z poczwórną prędkością. Gdy wykryją taką płytę automatycznie zmniejszają prędkość nagrywania do podwójnej.

Jednym z powodów wzrastającej popularności nagrywarek CD-R, jest ich uniwersalność. W zależności od użytego programu do nagrywania, dyski CD-R mogą zawierać wiele typów danych.

Format Opis

CD-Audio (Red Book)

Najstarszy format kompakt-dysków. Prawie każdy czytnik CD-ROM może odtwarzać dyski audio.
CD-Interactive lub
CD-I (Green Book)
"Firmowy" standard firmy Philips przeznaczony dla "zabawowych" odtwarzaczy domowych.
CD-ROM/XA Łączy skompresowane dane i dżwięk, podobnie jak tryb mieszany z tym, że układa je warstwami w celu uzyskania lepszego odtwarzania. Najlepszy format dla aplikacji multimedialnych.
CD+ lub CD-Enhanced Podobny do trybu mieszanego z tą różnicż, że najpierw zapisywane są ścieżki audio, co zapobiega odczytowi danych przez program odtwarzający dżwięk, co mogłoby spowodować uszkodzenie głośników.
HFS (Hierarchiczna struktura plików) Format plków pochodzący z Macintosh'y. Komputery PC nie mogą odczytywać dysków HFS, ale Mac'i mogą czytać dyski ISO.
Dyski hybrydowe Zawierają więcej niż jeden katalog lub strukturę plików, zazwyczaj sesje ISO lub HFS. Używane na komputerach MAC i PC. Najlepiej tworzyć hybrydy na MAC'u, ponieważ istnieje większy wybór programów.
ISO 9660 (Yellow Book) Standardowy format i stryktura plików jak na płycie CD-ROM. Wszystkie płyty CD-ROM dla DOS i Wimdows są tworzone w oparciu o ten właśnie format.
Tryb mieszany Łączy audio Red Book i standard zapisu danych na płycie CD-ROM. Pierwsza ścieżka musi zawierać dane, ale po niej mogą następować ścieżki audio.
Photo CD (Beige Book) "Firmowy" wielosesyjny format stworzony przez firmę Kodak do rozpowszechniania wysokiej jakości obrazów. Do odtwarzania wymagz urządzenia CD-I lub CD-ROM/XA.
Video CD (White Book) Łączy video standardu MPEG-1 i audio w celu odtwarzania filmów. Wymaga odtwarzaczy CD-ROM/XA, CD-I lub Karaoke CD.

Interfejsy

Jeszcze rok temu nie do pomyślenia było, aby nagrywarka mogła współpracować z innym interfejsem niż SCSI. Obecnie sytuacja zmieniła się diametralnie. Wydajność komputerów wzrosła na tyle, że zastosowanie złącza ATAPI nie stanowi już najmnieszego problemu. Na rynku dostępne są już nagrywarki wykorzystujące oba złącza. Pozwala to użytkownikowi na wybór nagrywarki zgodnie z jego potrzebami. Nie istnieje żadna różnica pomiędzy obydwoma interfejsami jeżeli nasz komputer wyposażony jest w procesor Pentium i minimalnie 16 MB RAM. Pozostaje tylko kwestia funkcjonalności. ATAPI jest tanie i wygodne dopóki mamy niewielką liczbę urządzeń (można podłączyć do dwóch urządzeń, zazwyczaj HDD i CD-ROM). Interfejs ten ogranicza w znacznym stopniu możliwość robudowy systemu. Poza tym, nagrywarka nie może pracować na tym samym kanale co inne urządzenie ze zbioru.

Interfejs SCSI jest co prawda droższy od ATAPI (koszt dodatkowego kontrolera), ale można podłączyć więcej urządzeń (7 w trybie narrow i kolejnych 8 w trybie wide). Na jednym kanale mogą pracować zarówno nagrywarka, dysk twardy, CD-ROM i inne urządzenia. Interfejs powinniśmy podłączyć do magistrali PCI i używać szybkich dysków twardych obsługujących tryb wide. Poza tym, same urządzenia są droższe niż ich koledzy z klanu ATAPI.

Trzecią opcją jest port równoległy, idealnie nadający się dla "przekazywalnych" nagrywarek. Wadą natomiast, jest bardzo ryzykowne nagrywanie i nawet przełączenie się na pojedynczą prędkość nie daje 100% pewnośći poprawnego zapisu.

Produkcja

Tworzenie dysku CD-ROM za pomocą zestawu CD-R przypomina jazdę Ferrari po krętej górskiej drodze. Jeden błąd i spadamy w przepaść. Jeśli komputer nie przesyła danych jednym szybkim, nieprzerwanym strumieniem pojawiają się problemy z buforowaniem, a system zawiesza pracę. Tak po prostu. Bez drugiej szansy. Dysk jest już nie przydatny i trzeba zaczynać wszystko od nowa. Nawet, gdy dysk twardy posiada mechanizm termicznej rekalibracji, który reguluje położenie głowic, powodując chwilowe zawieszenie twardego dysku, prowadzi do przerwania generowania płyty. W związku z tym, należałoby szukać dysków twardych bez tego mechanizmu. Na początku na pewno należy się liczyć z "zepsuciem" kilku krążków, zanim dojdzie się do odpowiedniej wprawy.

Znawcy tematu twierdzą, że nagrywarka dopiero z odpowiedniej klasy oprogramowaniem, jest godnym polecenia napędem. Bez odpowiedniego programu obsługi, niestety nie stworzymy płyty CD-ROM. Mnogość programów asystujących przy tworzeniu jest duża. Zwykle w komplecie, razem z nagrywarką i okablowaniem znajduje się odpowiednie oprogramowanie. Jednak, aby móc poznać pełnie możliwości nagrywarki trzeba dokupić kolejny program z bardziej zawansowanymi funkcjami.

Przed przystąpieniem do tworzenia płyty należy ją sformatować. Tak jak zwykłą dyskietkę, tylko trwa to trochę krócej. Podczas "przelewania" danych na nośnik, promień lasera wypala miniaturowe otworki, które potem reprezentują dane a twórca może je potem zobaczyć na ekranie (lub nie). Wyzwala się wtedy wysoka temperatura wewnątrz urządzenia (ok. 200°C). Jeśli, więc stosujemy napęd wewnętrzny, a komputer posiada małą obudowę lub wyposażony jest w dodatkowy sprzęt, trzeba używać dodatkowego wentylatora dla obniżenia temperatury.

Praktycznie każdy program obsługi posiada dwa tryby nagrywania płyt i można wybrać któryś z nich. Są to: fizyczny obraz (Image) oraz wirtualny obraz (On-The-Fly). Obie metody posiadają zarówno wady, jak i zalety.

Image. Istotą tej metody jest tworzony plik, zawierający kopię (bit po bicie) danych, które mają być umieszczone na płycie. Plik generowany jest przed właściwym kopiowaniem. Program zarządzający kopiuje go potem (sektor po sektorze) w miejsce przeznaczenia.

Zalety:

  • możliwość wielokrotnego i szybkiego tworzenia takich samych płyt, gdyż gotowy obraz jest zapisany na dysku,
  • pozwala na uniknięcie niewydolności bufora (Buffer Underrun) i tym samym na nie zepsucie płyty,
  • pozwala na większą przepustowość dzięki danym zebranym w jednym miejscu.

Wady:

  • zajmuje dużo miejsca na dysku (maks. 780 MB).

On-The-Fly. Mały plik zawierający wskażniki do plików i katalogów, które mają być zapisane. Dane transmitowane są bezpośrednio z nośnika żródłowego (HDD lub CD-ROM).

Zalety:

  • oszczęność miejsca - nie ma kopii płyty na dysku twardym,
  • oszczędność czasu - nie tworzy kopii danych.

Wady:

  • niebezpieczeństwo przerwania strumienia danych w przypadku nie dość szybkich napędów żródłowych.

Dobrą cechą oprogramowania, oprócz tworzenia płyt jednosesyjnch (Single-Session), możliwość tworzenia płyt w wielu sesjach (Multi-Session). Można wówczas "dopisywać" kolejne dane w kilku odstępach czasowych tzw. sesjach. Trzeba jednak pamiętać o tym, że kompakt może składać się z maksymalnie 99 ścieżek. Pierwsza sesja zawiera jedną lub kilka ścieżek, każda następna sesja tylko jedną ścieżkę. Za każdym razem, gdy chcemy dodać coś nowego, dopisujemy po prostu nową sesję. Aby mechanizm ten mógł działać prawidłowo, nie można zapomnieć o tym, aby każdą sesję tworzyć w trybie wielosesyjnym. Tworzony CD-ROM, pomiędzy sesjami nie nadaje się jeszcze do "przeglądania" na zwykłym czytniku, a czasem jedynie na urządzeniach do jego tworzenia, po odpowiednim ich skonfigurowaniu.

Wadą płyt wielosesyjnych jest duży obszar techniczny (informacje o strukturze danych), dopisywany podczas każdej sesji (ok. 18 MB). Stąd wniosek, że im więcej jest sesji, tym mniejsza jest pojemność właściwych danych.

       
       


CD-ROM I CD-RW I CD-R I DVD I MO I FDD I HDD I ZIP I STREAMERY