Paleta farb olejnych

Farby wchodzące w związki chemiczne z olejem są trwalsze (np. biel ołowiowa jest trwalsza od cynkowej).

W technice olejnej używa się następujące barwniki:

żółte:

neapolit , kadmy, ugry, marsy, żółcień indyjska;

czerwienie:

ugry czerwone, czerwienie żelazne, cynober, kadm, kraplak;

brązy:

ugry, marsy, siena palona, umbra;

zielenie:

kobalt, tlenek chromu;

błękity:

ultramaryna, kobalt, błękit paryski;

czernie:

kość słoniowa.

Czas wysychania farb zależy nie tylko od zawartego w nich oleju, ale także od składu chemicznego barwników. Na przykład biel cynkowa, zawierająca mniej oleju od sieny, schnie 10 ÷ 11 dni, a siena 2 ÷ 3 dni).

Farby szybkoschnące (1 ÷ 3 dni)

Farby średnioschnące (5 ÷ 6 dni)

Farby wolnoschnące (6 ÷ 11 dni)

Pęknięcia olejnej warstwy malarskiej

1. Powstałą na skutek „starości” .
   Są to charakterystyczne pęknięcia włoskowate, występujące na całej powierzchni obrazu w postaci sieci o urozmaiconym rysunku.
   Pęknięcia są cienkie, ale głębokie. Najczęściej występują na starych obrazach malowanych na płótnie.
2. Do drugiej kategorii należą pęknięcia płytkie, ale za to szerokie, którymi pokrywa się cała powierzchnia obrazu albo jego część.
   Są one charakterystyczne dla malowidła błędnie wykonanego pod względem technologicznym.

1. Unikać zbyt chłonnego gruntu.
2. Podmalówek prowadzić z rozrzedzaczami, aby dobrze i szybko wysychał.
3. Dobrze przesuszać poszczególne warstwy malarskie (albo używać do malowania żywic).
4. Nie używać sykatyw, szczególnie w górnych słojach malowidła.
5. Nie kłaść zbyt grubych warstw farby. Po nałożeniu grubej warstwy farby z nadmiarem spoiwa na niechłonny grunt, mogą powstawać zmarszczenia.
6. Całość malowidła należy wykonywać jednym rodzajem spoiwa.

Matowienie malowidła

1. w farbach jest mało oleju;
2. zbyt silnie są rozrzedzone lotnymi olejkami;
3. olej w farbie wolno schnie;
4. farba z olejem jest słabo związana;
5. w farbach jest dodatek wosku;
6. grunt jest za bardzo chłonny.

1. używa się farb tworzących trwały związek chemiczny z olejem (np. bieli ołowiowej);
2. używa się oleju szybkoschnącego;
3. używa się do malowania żywic;
4. dolne warstwy dobrze przeschły.

Pociemnienie, żółknięcie i inne zmiany koloru w technice olejnej

1.

Żółknięcie warstwy malarskiej powoduje nadmierne użycie oleju podczas malowania.

2.

Żółknięcie warstwy malarskiej powoduje też kwas lanolinowy zawarty w oleju.

3.

Warstwa malarska żółknie, o ile zaraz po namalowaniu pozbawi się ją światła (szczególnie ciemnieje biel ołowiowa).

4.

Zmianę zabarwienia powodują też sykatywy ołowiowe lub manganowe użyte w dolnych warstwach (mają one zdolność rozpuszczania cząstek barwiących w oleju, co powoduje przedostawanie się ich w górne partie malowidła).

5.

Umbra, siena i ziemia zielona ciemnieją z biegiem czasu pod wpływem wysychania oleju – zbliżają się cząstki barwnika.

6.

Farby mineralne (naturalne), jak ugry czy umbra, mogą po pewnym czasie ciemnieć. Powodem tego jest rozpuszczenie cząstek barwnika w wolnych kwasach tłuszczowych zawartych w oleju.
Powstają wówczas nowe związki – żelazne lub manganowe sole kwasów tłuszczowych.
Farby takie upodabniają się wówczas w pewnym stopniu do farb bitumicznych.
Następuje to przeważnie przy użyciu olei wolnoschnących.

7.

Największe pociemnienie malowidła powodują oleje wolnoschnące (makowy i rozmarynowy).

8.

Malowidło ciemnieje na skutek mniej trwałych barwników lub ich połączeń (cynober, żółcień chromowa).

9.

Pod wpływem oleju zmieniają kolor barwniki miedziowe niebieskie (zielenieją).
W połączeniach z innymi barwnikami, jak również od siarkowodoru – ciemnieją.

10.

Malowidło czernieje, jeśli w dolnych warstwach położony jest asfalt mający skłonność do rozpuszczania się w oleju i przedostający się do warstw górnych czerniąc je.

11.

Zmianę koloru malowidła może też powodować mieszanie barwników o różnym ciężarze właściwym, na przykład cynober i lazur paryski.
Powoduje to wypływanie lżejszego barwnika na wierzch i osiadanie cięższego na dnie.