Czytelnicy i "Fantastyka" List starego Prowoka (nazwisko i adres znane redakcji) wydrukowany w "Nowej Fantastyce" nr 6/90 ("Na młot Odyna! Dokąd jedzie ten pociąg?") wywołał burzę. Na tę zimną prowokację niektórzy obrońcy Andrzeja Sapkowskiego odpowiedzieli bardzo emocjonalnie. Stary Prowok wiedział chyba co robi ukrywając się pod pseudonimem. Ten pociąg jedzie do przodu! ...I zabiera ze sobą wszystkich, którzy chcą się dobrze bawić. Oczywiście z wyjątkiem Panów Prowoków, którzy zostają na stacji, wpatrzeni ze zdumieniem w oddalające się światła. Na początek trochę informacji znanych każdemu mającemu jakieś pojęcie o fantasy. Odyn walczył włócznią, która nazywała się Gungnir. Był bogiem mądrości i wojny. Młotem walczył jego syn, bóg grzmotu i błyskawic. Był to rzecz jasna Thor, a jego broń nosiła nazwę Mjölnir. Niekompetencja, ot co! A ludzie rozsądni nie mówią o rzeczach, na których się nie znają. Pan Prowok zarzuca panu Sapkowskiemu drętwy schematyzm. Mam więc pewną propozycję. Proszę przyjrzeć się twórczości REH-a. I co? Ach, jasne! Mr Howard też jest osłem, a jego sława to jedno wielkie nieporozumienie. (...) "Spłycenie wszystkiego, co tylko da się spłycić, banał, trywialność i łopatologia królują tu niepodzielnie". (...) Pan Prowok nie chce czytać schematycznej literatury. Nie chce tej, która daje odrobinę relaksu i odprężenia w zwykłym, szarym życiu. Wie pan co, szanowny panie Prowoku? Proszę poczytać sobie dadaistów. To literatura akurat dla Pana. Absolutnie aschematyczna. Poczciwy, dobry pan Prowok! Brakuje mu magii stwarzającej światy. Nie podoba mu się, nazwijmy to, "magia techniczna". Mag-inżynier to nie dla niego. O nie! Cóż, widocznie Mr Anderson ("Trzy serca i trzy lwy") też jest tylko durniem. Bo tak chce pan Prowok. Pan Andrzej Sapkowski p i s z e dobrą literaturę rozrywkową. Może nie ma talentu Tolkiena, ale moim zdaniem nie jest gorszy od Howarda. A pan Prowok wyważa otwarte drzwi... Wasz Sword Katowice PS. Tak bardzo boję się zemsty pana Prowoka, że nocami nie śpię ze strachu. Bo co by to było, gdyby dowiedział się, że nazywam się Mieczysław Madecki? * * * "Drogi" panie Prowok! Nieznajomość mitologii skandynawskiej mogę panu wybaczyć, ale tego steku bzdur, które wypisuje w "posłaniu" do "Fantastyki" - NIE! Jesteś Pan DUREŃ, "drogi" Prowoku!!! Nie analizujesz twórczości Sapkowskiego, tylko ją oczerniasz! Nie wskazujesz błędów, tylko popisujesz się, twoim zdaniem, błyskotliwymi sformułowankami, u których podstaw, jak sądzę, leży grafomańska chęć pisania za wszelką cenę i zwykła ludzka zawiść wobec talent innych. Wreszcie ten głupawy atak na młodych pisarzy! Gdy "wystrzelałeś całą amunicję" na Sapkowskiego, postanowiłeś nie darować i innym! Co w tym konstruktywnego? Zarzucasz młodym pisarzom "ciężką rękę", brak talentu i kuchenne drzwi, przez które chcą się wedrzeć do literatury fantasy! Co do dwóch pierwszych zarzutów odpowiem w pańskim stylu. Potrzebny jest groch, aby znajdować w nim od czasu do czasu perły. Co do kuchennych drzwi, to niech przez nie wchodzą. Ważne jest, aby znaleźć się na pokojach. I nie martw się pan o poziom literacki - rynek (coraz bardziej wybredny) będzie najlepszym cenzorem. Tego typu złośliwe przyczynki czytałem już wielokrotnie. Domorośli krytycy opluwali wszystko - literaturę, teatr, film... Później okazywało się, że niestrawny film zdobywał Oscara, nieciekawa sztuka święciła sukces na Broadwayu, a idiotyczna książka sprzedawała się w milionach egzemplarzy. Ale jedno jest dla mnie pewne! Pan, panie Prowok, już zdobyłeś tytuł domorosłego krytyka, a pański "liścik" złośliwego przyczynku!!! Maciej Łoś Poznań * * * Niech go nie czyta! ...List niejakiego pana "Prowoka", w którym autor niezbyt delikatnie miesza pana Andrzeja Sapkowskiego z błotem zaszokował mnie, jak nic do tej pory. Pierwsze, co chciałbym zrobić, to przeczytać opowiadanie fantasy p. "Prowoka", w którym odchodzi on od schematycznych struktur literatury fantasy. Gdybym coś takiego przeczytał, cieszyłbym się, a raczej śmiał, ponieważ opowiadanie fantasy bez schematów tejże literatury nie byłoby raczej dziełem tego gatunku (a cieszyłbym się, gdyż zapewne stworzyłby nowy nurt w literaturze światowej). Gdy przeczytałem "Wiedźmina" i "Kwestę ceny" p. Andrzeja Sapkowskiego, bez wahania przyznałem opowiadaniom i ich autorowi najwyższe noty (chciałbym zauważyć, że nie kierowałem się "wynikami konkursów i sondaży", bo informacje o autorach zostawiam na koniec, aby jak najobiektywniej ocenić utwór). Natomiast, gdy dowiedziałem się, że AS uznawany jest za "pierwszego gwiazdora polskiej fantasy", przytaknąłem tylko z entuzjazmem aprobatą. Chciałbym jeszcze poruszyć sprawę tzw. "literackiej hybrydy, wytrzaśniętej przez p. Sapkowskiego" ("Prowok"). Mieszanka charakterów, tworząca obraz Geralta, może być przez nas tylko podziwiana. (...) Oczywiście nie neguję prawa obywateli do krytyki, ale są pewne granice i jeśli ktoś nie znosi danego gatunku, niech go nie czyta... Tomasz Garkowski (kl. III LO) Płock * * * To już klasyk! ...Nie przeczę, że mistrz ostatnio spuścił z tonu, ale po pierwsze to wina pierwowzoru - bracia Grimm spisywali wszystkie bajki jak leci, idąc na ilość, a nie na jakość, a po drugie mistrzunio odchodzi już do grona klasyków. Tak! Nie bójmy się tego słowa, moim skromnym zdaniem nie byłoby "Wisielicy" bez "Wiedźmina" (przepraszam, jeśli uraziłem któregoś z autorów). Teraz co do samego Geralta. "Nasz AS", jak się wyraża "nasz krytyk", jest na niego skazany. Pierwsza próba zmiany bohatera naraziła go na niepowodzenie ("Droga, z której się nie wraca"), zabrakło zacięcia i czaru "Wiedźmina" czy "Ziarna prawdy". Pan Prowok pyta skąd się wziął Geralt. To mu odpowiadam: ano z życia. Czy to nie kochający ojcowie i wzorowi mężowie mordowali tysiące ludzi w obozach śmierci? Czy "romantyczni" rycerze, śpiewający dla swych dam miłosne serenady, nie brali się z byle powodu za łby i czy nie ruszali pod szczytnymi hasłami po łupy? (...) Mówi Pan: hybryda? Zgoda, ale my wszyscy jesteśmy po trosze hybrydami. Czy Tolkiena również zaatakuje Pan za tworzenie hybryd? Przecież każda postać zmieniająca swoje postępowanie pod wpływem Pierścienia będzie nią właśnie. (...) Wszystkie wady, jakie ma według Pana Geralt są dla mnie jego zaletami, tym co odróżniało go od ckliwych lub głupich i silnych bohaterów innych opowiadań i bajek. ("nasz AS" posłużył się prostym przepisem: weź bajkę, zwulgaryzuj ją, otrzymasz opowiadanie fantasy). Dziś Tristan czy Rolland nie mają szans na przeżycie, to już prędzej mój ulubiony Cyrano de Bergerac (notabene postać historyczna) ma szansę wyjść cało z opresji. Rekapitulując: to nie Geralt jest papierowy, raczej jego tło już się zużyło. (Było sięgnąć, mistrzu, po Andersena! Na przykład po opowiadanie "Towarzysz podróży"). Jeszcze jeden zarzut: o przedhomeryckich prawdach. Skoro są już tak stare, to może tylko elita, do której jak mniemam Pan należy, je zna i warto by je odtworzyć w powabniejszej szacie. Bo jak mawiał mój znajomek: "Mądrą kobietę szanuję, ale mądrą i piękną UWIELBIAM!" A tak na stronie: czytał Pan "Zardzewiały miecz" R. Stillera albo "Drewnianą broń" G. Owena Baxtera? - tam to dopiero są hybrydy! Palce lizać! Skoro tak się utarło, że recenzenci mają pseudonimy, to ja, jako krytyk recenzentów, mam chyba prawo do dwóch, dlatego kreślę się z poważaniem Perrij Tex Leśmierz [Wklepała: Joanna Słupek]

[ BEZ POLSKICH ZNAKÓW ]

© '97 by John MacKanacKy (aka Jacek Suliga)
mkk@sapkowski.fantasy.art.pl