Kiedy tylko Andrzej Sapkowski zaczął pokazywać się na konwentach SF, od razu czytelnicy zaczęli mu sugerować, że wiedźmin Geralt to postać daleko wykraczająca poza formę opowiadania. Ten bohater został nakreślony z takim rozmachem i wyrazistością, że aż prosiło się o powieść. Sam w recenzji z "Miecza przeznaczenia" podsuwałem Andrzejowi gotowy do rozwinięcia wątek: dzieje Ciri, dziewczynki obiecanej Geraltowi przez królową Cintry, Calanthe. No i mamy wreszcie "Krew elfów", pierwszy tom sagi o wiedźminie. Jeśli wedle zasady pars pro toto sądzić po części pierwszej o kształcie całości, to saga zapowiada się na tomów conajmniej jedenaście. "Krew elfów" to ledwie początek historii, opowiadający o wydarzeniach dwa lata po bitwie pod Sodden. Wojska Czterech Królestw pokonały tam południowe cesarstwo Nilfgaardu, rządzone totalitarnie przez Emhyra ver Emreisa. Geralt wraz z odnalezioną po rzezi Cintry dziewczynką udaje się do zamku wiedźminów, Kaer Morhen, aby tam odbyła podstawowe przeszkolenie. Ciri jest Źródłem, czyli medium tajemnych mocy - ale nie potrafi ich kontrolować, dlatego nie wiadomo, przeciwko komu się one obrócą. Świat wiedźmina znajduje się w momencie przełomu; czuło się to już w niektórych wcześniejszych opowiadaniach. Krążą groźne przepowiednie, wieszczące ostateczną konfrontację Dobra i Zła. Stary świat odchodzi w przeszłość, kształt nowego jest nieznany i niepokojący. Wszyscy zdają sobie sprawę, że coś się kończy - królowie i ich poddani, nie-ludzie, czarownicy, nawet cesarz Nilfgaardu. Bitwa pod Sodden niczego nie załatwiła, w powietrzu wisi nowe, tym razem ostateczne starcie między pluralistycznym i królestwami Północy a totalitarnym cesarstwem Południa. Wszyscy w oczekiwaniu nadchodzącej rozgrywki chcą mieć Ciri i jej tajemne moce - Geralt musi ją ukrywać przed tajnymi służbami i nasłanymi mordercami, z których najgroźniejszy jest czarodziej-renegat Rience, uosobienie zimnego okrucieństwa. Dla starzejącego się, zniechęconego do świata wiedźmina jest to najważniejsze w jego życiu zadanie. Na kartach "Krwi elfów" spotykamy starych znajomych - rybałta Jaskra, czarodziejkę Yennefer, dobrą kapłankę Nenneke czy rubasznego kranoluda Yarpena. Zostają oni wraz z Geraltem wciągnięci w grę, w której chodzi o nie zdającą sobie z niczego sprawy Ciri. Pojawiają się też ciekawe konotacje natury psychologicznej - dziewczynka rywalizuje o Geralta z Yennefer, zaczyna czuć się kobietą. Z drugiej strony wiedźmin i czarodziejka próbują odgrywać wobec osieroconej królewny rolę rodziców. Ciekawe, jak to Sapkowski rozwikła. Poza tym miłośnicy jego talentu dostaną w wystarczającej ilości to, do czego są już przyzwyczajeni: wartką akcję, żywy, błyskotliwy dialog, efektowne walki (Geralt jak zwykle ma kupę wrogów), dynamiczne, perfekcyjne opisy. Poznajemy niektóre tajniki wiedźmińskiego szkolenia, także wybrane zagadnienia z magii stosowanej. Po raz pierwszy mamy też mapę wiedźmińskiego świata (domagał się tego na łamach "Fenixa" Marek Oramus), co prawda, nie narysowaną, lecz szczegółowo opisaną w rozmowie Ciri z młodym adeptem kultu Melite, Jarrem. To logiczne - powieść wymaga świata znacznie bardziej uporządkowanego niż to było w cyklu dość niefrasobliwie pisanych opowiadań. Jedna rzecz w tej precyzyjnej powieściowej konstrukcji mnie zaniepokoiła - podejście Sapkowskiego do języka. Świat wiedźmina Geralta w sferze materialnej odpowiada naszemu późnemu średniowieczu - z drugiej strony co i rusz w mowach różnych ludzi pojawiają się wszelkiego typu kojarzące się ze współczesną nauką profesjonalizmy w rodzaju teleportu, intersekcji, multifikacji, zmian somatycznych, alergii, hiperwentylacji itp. - jest tego mnóstwo. Terminy tego rodzaju brzmią dosyć dziwacznie w zestawieniu ze staropolską stylizacją, dosyć konsekwentnie stosowaną przez Sapkowskiego. Jest ich tyle, że nie można się wykpić postmodernizmem (z którego zresztą autor natrząsa się, gdzie i kiedy może) - trzeba albo z nich zrezygnować, albo logicznie wyjaśnić, skąd się w tej pseudośredniowiecznej rzeczywistości wzięły. Podobny brak dyscypliny myślowej daje się zauważyć np. przy wtrąconym do "Krwi elfów" motywie ekologicznym - bohaterowie bez skrępowania dyskutują o biotopie i niszy ekologicznej. Narzekając na zatrucie środowiska chyba lekko przesadzają: w gospodarce naturalnej nie ma problemu z napradę groźnymi ściekami zawierającymi metale ciężkie, detergenty i sztuczne nawozy. Z pospolitymi fekaliami przyroda daje sobie radę, zwłaszcza przy dość rzadkim zaludnieniu - żadnych oczyszczalni nie potrzeba. Zatem, mości Sapkowski, nie mnóżmy bytów nad potrzebę, jak to zalecali niejaki Ockham Wilhelm i jego brzytwa. Zastrzeżenia powyższe bynajmniej nie deprecjonują "Krwi elfów", należy je traktować jako łyżkę dziegciu w beczce miodu, poza tym większości czytelników nie będą zapewne przeszkadzać. Mnie jednak zależy, aby Sapkowski, będący mistrzem niewątpliwym, był nim w stu dwudziestu procentach. Stać go na to. Jacek Inglot [Wklepał: Mad Wizard]

[ BEZ POLSKICH ZNAKÓW ]

© '97 by John MacKanacKy (aka Jacek Suliga)
mkk@sapkowski.fantasy.art.pl