Mottem trzeciego tomu sagi Andrzeja Sapkowskiego jest fragment znanej piosenki grupy Dire Straits "Brothers in Arms" (Towarzysze broni). Wiedźmin po raz pierwszy nie walczy sam. Sprawa zniknięcia Ciri-Cirilli, królewny Cintry i wnuczki Calanthe, staje się międzynarodowym skandalem. Szuka jej Geralt wraz ze swoją kompanią, szukają cesarz Nilfgaardu i czarodziejki. To one biorą losy rozpadającego się świata w swoje ręce. Powstaje tajna loża, w której skład wchodzą czarodziejki różnych ras i narodów. Mają bronić magii, stawiają sobie niełatwe zadanie - osadzić na tronie Zjednoczonego Królestwa Północy dziecko Starszej Krwi, czyli właśnie Ciri. "Chrzest ognia", nowa powieść Sapkowskiego, to studium świata ogarniętego chaosem. Nie ma tu wyraźnego początku ani końca. Wszystkie epizody łączy klasyczny motyw fantasy-wyprawa dzielnej drużyny, której zadaniem jest ocalenie księżniczki. Pozornie niekoherentny "Chrzest ognia" nie opowiada żadnej zwartej historii. Nie ma tu jednego, kompetentnego narratora, odnosimy wrażenie, że czytamy dość przypadkowy zbiór przygód z czasu wielkiej wojny. W tym samym momencie działo się na pewno wiele innych rzeczy, wątki i postacie mieszają się w tysiącu drobnych epizodów. Sapkowski wie, że musi wybierać i rezygnować. Do bajarza należy decyzja, kiedy zacznie, jaką drogą poprowadzi bohaterów i kiedy przerwie nie kończącą się historię. Sapkowskiemu nie chce się już bawić w planowanie zwartej intrygi, pisze od niechcenia, pewien swoich słuchaczy. "Chrzest ognia" napisany jest językiem wyraźniej stylizowanym na staropolszczyznę, niż poprzednie części. Nie ma tu "odwracanych" bajek, epizodycznie tylko pojawia się miłość Geralta i Yennefer. Zamiast tego Sapkowski zajmuje się metaforycznym komentowaniem rzeczywistości. W książce odzywają się echa debaty o aborcji, afer szpiegowskich, pojawiają się tak modne ostatnio wampiry. Ludzie, wedle słów jednego z bohaterów, to swoisty wyszynk dla nałogowych krwiopijców. Odniesienia do rzeczywistości to także wykład z genetyki jednej z czarodziejek, która wyjaśnia, w jaki sposób gen Starszej Krwi wędrował przez pokolenia królewskich małżeństw i kazirodczych związków. Sapek po raz kolejny uświadamia nam, że jego niby-średniowieczna opowieść rozgrywa się w przestrzeni ponadczasowej i skierowana jest do współczesnego czytelnika. Pół-legenda, pół-owoc krzyżówek dynastycznych, Ciri, powinna być elementem spajającym chaotyczne epizody. Sapkowski chyba niepotrzebnie rozwija jej wątek - sceny, w których dziewczynka, skojarzona z Gerdą z baśni Andersena, walczy w bandzie rozbójników, należą do najsłabszych w powieści. "Chrzest ognia" jest kolejnym odcinkiem serialu i, mimo swoich zalet, poddaje się serialowej logice. Zgodnie z tym, co mówił niegdyś Umberto Eco, w świecie serialu to widz-czytelnik musi się czuć erudytą, musi wiedzieć to, co dla bohaterów jest tajemnicą. Stałe powtarzanie wątków i sytuacji, antycypacje i akcja równoległa dają nam wiedzę, dzięki której jesteśmy znacznie mądrzejsi niż szukający Ciri bohaterowie. Możemy jednak czasem odnieść wrażenie, że mamy do czynienia z komiksem czy mydlaną operą. Na przykład: Milva - kolejna kobieta u boku Wiedźmina - jest dla nas kalką Oczka z "Trochę poświęcenia", która pojawia się i znika, robiąc miejsce dla kogoś nowego. Sapkowski ma rzadką zdolność pisania "zaraźliwego", każda jego książka stwarza koniunkturę na następną. Chcemy to czytać, chcemy tego słuchać i Sapkowski dobrze o tym wie. Bajajcie jeszcze, dziadu! - proszą słuchacze bajarza w jednym z rozdziałów "Chrztu ognia". Niechaj będzie - odpowiada starzec. O czyich losach mam bajać, bo przecie o wszystkich opowiedzieć wam dziś nie zdolę, choćbym do jutrzni plótł. Trza będzie tedy wybrać: o kim tera, a o kim inszym razem. Dominika Materska Ewa Popiołek

[ BEZ POLSKICH ZNAKÓW ]

© '97 by John MacKanacKy (aka Jacek Suliga)
mkk@sapkowski.fantasy.art.pl