JACEK SULIGA: Na czym polegała autoryzacja Sapka? MACIEJ PAROWSKI: Po pierwsze Sapek autoryzował osobę adaptatora. Mógł sam pisać scenariusz, dostał do wglądu maszynopisy (scenopisy właściwie) paru odcinków "Funky Kovala" jako wzór. Po tej lekturze uznał, że lepiej będzie, jeśli on-fachowiec literacki będzie układał kolejne opowieści o Wiedźminie, a inny fachowiec będzie przekładał to na scenariusze dla zaprzyjaźnionego rysownika, z którym rozumie się w pół słowa. Wszystkie scenariusze komiksowych albumów dostawał Sapek do wglądu: od razu w całości jak było z "Mniejszym złem", "Geraltem", "Ostatnim życzeniem", i kawałkami "Droga bez powrotu", "Granica możliwości" i "Zdrada". Wszystkie zmiany, dopiski, dodatkowe epizody wymyślone przez scenarzystę, czasem zapowiadane mu wcześniej telefonicznie, były przez Sapka akceptowane najczęściej z uznaniem bądź z rozbawieniem. Wynikały nie z fanaberii scenarzysty i jego twórczych niespełnień, tylko z odmienności medium rysunkowego i literackiego, z wysokiego stopnia epizodyczności tekstów Sapka. W komiksie zaś, jak w kinie, narracja musi mieć bardziej ciągły charakter. W opowiadaniach Sapek uprawia różnorodne literackie gry komiks to jednak oporne, wizualne malowania świata. Słowo spada tu na cztery łapy sytuacji, gry postaci, pejzażu, dekoracji, stroju, wyrazu twarzy, detalu. W opowiadaniach zjawiają się postaci i znikają na zawsze; w cyklu komiksowym to błąd dlatego Vrany i Bobołaki są w paru albumach, a nie w jednym, dlatego Krasnolud, Renfri, Myszowór, Jaskier zanim zagrają w komiksie rolę zapisaną im przez Sapka, muszą się przedtem zapowiedzieć w innej dopisanej przeze mnie scenie. I zejść z niej w kolejnej. Mam zresztą wrażenie, że Sapek (i Czytelnik?) oczekiwał takich innowacji, że w sumie za to mi także płacono. JACEK SULIGA: "Zdrada" - kto miał jaki udział w stworzeniu takiego opowiadania? MACIEJ PAROWSKI: Zabawne byłoby zapytać każdego z nas i skonfrontować odpowiedzi. Wersja Parowskiego brzmi następująco: ogólny kształt, linia że tak powiem melodyczna i intelektualna tego opowiadania były moje. Tytuł roboczy "Szkoła wiedzminów" najlepiej wyjaśni o co mi chodziło. Geralt jako szczeniak, młodość giganta, przygotowanie do tych opresji i wyczynów, które oglądamy potem. Dlatego ten odcinek pisany był na końcu i dlatego w pierwszej jego scenie Geralt jest uczony parowania strzału z kuszy, co potem może wykorzystać w scenie w "Mniejszym źle"... Czyli układałem sam, ale czerpałem obficie z Sapka rzutującego wstecz i przetwarzając na przyczynę, na emocjonalne tło, to co u niego stało się potem. Stąd też moje założenie - młody Geralt spotyka w młodości prekonfigurację młodej Yennefer. Oni jeszcze nie wiedzą jak gorzki będzie ich los, jej i jego bezpłodność, samotność... mówią o tym w lekkim tonie. Rzeź wiedźminów - wiedziałem że musi wieńczyć tom, nie wiedziałem jak i po co. Poradziłem się Sapka, powiedział: Władza ich nie lubi, czarownicy ich nie lubią. Na to ja: no i w mieście rozrabiają, leją żołnierzy, piją a są lepsi od wszystkich. Czekaj - Sapek na to - taki pomysł mi się plącze, psychopatyczne Koty i normalne Wilki, może to ci się przyda. Powiedziałem Polchowi o tej rzezi na końcu (wiedziałem już, że zorganizują ją ludzie króla), Polch mi na to, że to za mało, że dobrze gdyby Geralt zrobił coś strasznego, z musu, np zabił przyjaciela... No więc, jak widać, byłem szefem kuchni, ale Sapek z Polchem wrzucali mi przez ramię do kotła różne ingrediencje. Dzięki temu przyjacielowi którego podrzucił mi Polch, Geralt mógł się jakby rozdwoić - Gweld podglądał Koty, Geralt mógł wrócić do obozu i przeżywać różne przygody. A wokół wiedzminów zaciska się pętla o której oni nie mają pojęcia; Geralt niby to widzi --- a nie rozumie. Postanowiłem zrobić to samo z czytelnikami i z Elfką. Państwo widzicie więcej niż Geralt, Elfka to komentuje - ale Geralt rozumie to opacznie i Wy także. Stąd wymyślona przeze mie zupełnie instrumentalnie, ale warsztatowo chyba interesująco, próba leśnych oczu. Dopiero w ostatniej chwili przy przepisywaniu brudnopisu uświadomiłem sobie, że Geralt z Eficą nie mogą jechać na koniu tylko na jej jeleniu. Osiwienie Geralta było po wielkiej rzezi automatyczne ; osiwiał mi że tak powiem sam z siebie. Ale na przykład scenę w trakcie pozorowanego pojedynku Geralt - Gweld, kiedy Astrogarus rzuca zaklęcie - wymyślił Polch ; niektóre sceny leśnej nocnej orgii - także on, trupia czaszka z początku zjawiająca się w śnie Gwelda też od niego pochodzi. Bardzo bałem się tego odcinka, mówiąc szczerze, ale jednocześnie miałem z niego najwięcej radości (jako drugi w kolejności lubienia jest odcinek "Mniejsze zło"). Otóż "Zdradę" wymyśliłem abstrakcyjnie, ale od razu w obrazku ; nie było tego poczucia straty, banalizacji kiedy się jędrną sienkiewiczowską postmodernistyczną prozę Sapka przekłada na obrazki. Bo tu tej prozy nie było. Był świat, bohaterowie, nieznana puenta - podczas czytania tej historii czytelnik nareszcie nie będzie sprawdzać jak scenarzysta Wywiązał się z zadania przekładu (co zgubił, co zbanalizował, tylko będzie pochłaniał pasjonującą) mam nadzieję historię. I dymki mogły być krótsze, oczywiście nie wypadły tak barwnie jak dialogi u Sapka. No i imiona, nigdy nie miałem do nich głowy, Sapek przysyłał nam po kilka propozycji a Boguś Polch dobierał to do fizis i do kontekstu. Uparcie przekręcałem później i myliłem te imiona w kolejnych odcinkach scenariusza, co Polcha na szczęście bardziej bawiło niż złościło. JACEK SULIGA: Kto wpadł na pomysł wplecenia Jaskra tak wcześnie w losy Geralta? (już w "Zdradzie " a potem w "Blawiken" )... MACIEJ PAROWSKI: Tu cała winę i zasługę biorę na siebie. Dla mnie, jeśli chodzi o chronologię pisania, Jaskier zjawił się najpierw w "Mniejszym źle" (w Blawiken) i uważam tę decyzję za przełomową dla filozofii i praktyki pisania całej szóstki albumów. Jaskier jest centralną postacią u Sapka, Jaskier to autor. W Blawiken kronikarz spotyka swego bohatera i mówi mu końcówce albumu, że go unieśmiertelni. Scena w której ci dwaj wpadają na siebie po raz pierwszy (dwie sceny - raz się mijają, raz wpadają ; raz jako dziecko - dorosły, dwa jako dorosły - dorosły) ma przecież moc magiczną, jak zapłodnienie, bez niej nie ma historii Geralta. Sapek robi sobie w różnych miejscach swoich opowieści różne postmodernistyczne żarciki cytując prawie otwartym tekstem a to braci Grimm, a to Andersena, a to Disneya, a to odwieczne mity. Robi to jako autor opowieści przekomarzający się ze swoimi czytelnikami ; przełożyłem ten jego chwyt, podsuwając państwu pod nos Jaskra - Sapka który się frasuje co napisze, czego nie wie, który zdaje relacje z tego co widział. Tu jeszcze jedno ważne dla mnie założenie teoretyczne. Ten świat jest stosunkowo mały. Ludzie w nim łatwo wpadają na siebie. Oni nie podróżują pociągami ani Jumbojetami. Łażą na piechotę bądź jeżdżą konno. Jak Edyp z Jokastą i królem Lajosem - nie można w tym świecie uciec zbyt daleko od siebie i od swoich korzeni - Grecja z mitologii (pomijając zamorskie wyczyny Odysa) też jest mała. Dlatego ścieżki i losy Renfri, Jarpena Myszowora, Jaskra, Geralta, Vranów, Bobołaków, Smoka (który zjawia się kiedyś niezapowiedziany "z innej bajki") przecinają się wielokrotnie. Raz oni przepływają, że tak powiem za Miłoszem, przez siebie jak dwie ławice różnych ryb, kiedy indziej zderzają się i wchodzą w interakcje. W literaturze można się z tego wykpić zadaniem, aluzją. W komiksie trzeba to zaakceptować i po prostu pokazać. Dlatego kiedy na stronie 15 "Zdrady" mały Jaskier mówi swoje ele-mele-dutki, to April, pytając "obaczymy się jeszcze, Geralt?" ma w pewnym sensie rację a i Geralt odpowiadając jej, że świat jest mały, ma rację dosłownie i przenośnie. Czy to jest naciągane - nie wiem - mam nadzieję, że nie w komiksie, a taką mi zlecono robotę i wykonywałem ją z przyjemnością i dumą. Pamiętając oczywiście, że nie piszę "Ulissesa". [Zebrał i przygotował: Jacek Suliga]