Krew hobbita

Po przeczytaniu tej książki dalej do końca nie rozumiem, jak doszło do tego, że stateczny nauczyciel akademicki w Oksfordzie któregoś dnia napisał zdanie: "W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit". Wydany w 1937 r. "Hobbit" stał się bestsellerem literatury dziecięcej. W tym samym roku J. R. R. Tolkien zaczął pisać "Władcę Pierścieni", nad którym pracował przez ponad 12 lat. Tomy trylogii tak zarekomendował wydawcy: "Napisałem je własną krwią, taką, jaka jest, gęstą czy rzadką; inaczej nie potrafię".
Skrupulatnie przedstawiona przez Carpentera biografia Tolkiena pozwala jednak wywieść genezę jego książek - klasycznych dzieł kierunku fantasy - wprost od językoznawczych zainteresowań autora "Silmarillionu".
Książka przynosi wiele bardzo ciekawych wiadomości o dzieciństwie Tolkiena, wczesnym sieroctwie, przejściu jego matki na katolicyzm, za co zapłaciła ostracyzmem ze strony rodziny. Niewątpliwie silny wpływ, choć może nie bezpośredni, na jego twórczość wywarła I wojna światowa z bitwą pod Sommą, gdzie stracił najbliższych przyjaciół. Niezwykle interesujące i skomplikowane są trwające długie lata wzajemne relacje autora "Władcy Pierścieni" i jego przyjaciela, a i rywala C. S. Lewisa, którego "Opowieści z Narni" Tolkien uważał za wypożyczone, jeśli nie splagiatowane, z jego pisarstwa.
Dowiadujemy się z książki Carpentera, kto był prototypem hobbita - oczywiście, sam Tolkien, który twierdził, że różni się od niego tylko wzrostem. Wydawca książek Tolkiena, Stanley Unwin, dał maszynopis "Hobbita" do zrecenzowania swemu 10-letniemu synowi. Dowiedział się, że "ta książka, z dodaniem map, nie potrzebuje żadnych ilustracji, jest dobra i powinna podobać się wszystkim dzieciom w wieku od 5 do 9 lat".
Okazało się, że spodobała się i starszym dzieciom, takim do 100 lat, a ilustracje, zresztą samego Tolkiena, też nie zaszkodziły "Hobbitowi".

k.m.

Humphrey Carpenter "J. R. R. Tolkien. Wizjoner i marzyciel". Przełożyła Agnieszka Sylwanowicz. Wydawnictwo Alfa, Warszawa 1997.

Krew hobbita. "Rzeczpospolita" 08.10.1997, nr 235; k.m.