ENCYKLOPEDIA ŚRÓDZIEMIA

HASŁA NA LITERĘ "A"

Adanedhel "Człowiek-Elf, imię nadane Turinowi w Nargothrondzie.

Adunakhor "Władca Zachodu", imię, które przybrał dziewiętnasty król Numenoru, pierwszy, który wybrał sobie imię w języku adunaickim (numenorejskim); w języku quenejskim nosił imię Herunumen.

Aduranta Szósty, najdalej na południe wysunięty dopływ Gelionu w Ossiriandzie. Nazwa znaczy "podwójny nurt", ponieważ rzeka ta rozdziela się, opływając wokół wyspę Tol Galen.

Aeglos "Śnieżne Ostrze", włócznia Gil-galada.

Aegnor Czwarty syn Finarfina, wraz z bratem Angrodem bronił północnych stoków Dorthonionu. Poległ w bitwie Dagor Bragollach. Imię znaczy "Dziki Ogień".

Aelin-uial "Stawy Półmroku". miejsce, gdzie Aros wpadał do Sirionu.

Aerandir "Morski Wędrowiec", jeden z trzech marynarzy towarzyszących Earendilowi w podróżach.

Aerina Krewniaczka Hurina w Dol-lominie, żona Easterlinga Broddy. Pomogła Morwienie po Nirnaeth Arnoediad.

Agarwaen "Splamiony krwią", imię, które sam sobie nadał Turin po przybyciu do Nargothrondu.

Aglarond "Błyszczące czary" w Helmowym Jarze w Ered Nimrais.

Aglon "Wąski Przesmyk" między Dorthonionem a wzniesieniami położonymi na zachód od wzgórza Himring.

Ainulindale "Muzyka Ainurów", zwana też "Wielką Muzyką", "Wielką Pieśnią". Także tytuł opowieści o Stworzeniu, przypisywanej Rumilowi z Tirionu, napisanej za Dawnych Dni.

Ainurowie "Święci", pierwsze istoty stworzone przez Iluvatara, powołane do życia przed stworzeniem Ei. Nazwa obejmuje Valarów i Majarów.

Akallabeth "Upadły", w jęz. adunaickim (numenorejskim) równoważnik nazwy Atalante w jęz. quenejskim. Również tytuł relacji o upadku Numenoru.

Alkarinque "Wspaniała", nazwa gwiazdy

Alkarondas Okręt Ar-Farazona, na którym pożeglował do Amanu

Aldaron "Pan Lasów", w jęz. quenejskim tytuł Valara Otomego (por. Tauron)

Aldudenie "Lament po stracie Dwóch Drzew", ułożony przez elfa Elemmirego z plemiania Vanyarów

Almaren Pierwsza siedziba Valarów na Ardzie przed drugą napaścią Melkora. Wyspa na ogromnym jeziorze pośrodku Śródziemia

Alqualonde "Łabędzia Przystań", główne miasto i port Telerich na wybrzeżu Amanu

Aman "Błogosławiony, Wolny od Zła", nazwa kraju na Zachodzie, za Wielkim Morzem, gdzie zamieszkali Valarowie po opuszczeniu wyspy Almaren. Często wymieniane jako Błogosławione Królestwo.

Amandil "Miłujący Aman", ostatni książe Andunie w Numenorze, potomek Elrosa ojciec Elendila. Nie powrócił z wyprawy do Valinoru

Amarie Ze szczepu Vanyarów; ukochana Finroda Felagunda, pozostała w Valinorze

Amlach Syn Imlacha, syna Maracha, przywódca rebelii Ludzi z Estoladu; zawrócił ze złej drogi i służył pod rozkazami Maedhrosa

Aman Amarth "Góra Przeznaczenia", nazwa nadana Orodruinie, gdy jej ognie się przebudziły po powrocie Saurona z Numenoru

Amon Ereb "Samotne Wzgórze" (także po prostu Ereb) między uskokiem Ramdal a rzeką Gelion w Beleriandzie Wschodnim

Amon Ethir "Wzgórze Zwiadu", wzniesione przez Felagunda na wschód od Bramy Nargothrondu

Amon Gwareth Wzgórze, na którym zbudowano Gondolin, pośród równiny Tumladen

Amon Obel Wzgórze pośród lasu Brethil, na którym zbudowano Efel Brandir

Amon Rudh "Łysy Pagórek", samotne wzniesienie na równinie na południe od Brethilu, siedziba Mima i kryjówka bandy rozbójników Turina

Amon Sul "Wzgórze Wiatrów" w Arnorze ("Wichrowy Czub" we "Władcy Pierścieni")

Amon Uilos Nazwa Oilosse w jęz. sindarińskim

Amras Bliźni brat Amroda, najmłodszego syna Feanora. Obaj bracia zginęli podczas napaści na lud Earendila przy ujściu Sirionu

Amrod Por. Amras

Anach Przełęcz umożliwiająca wyjście z Taur-nu-Fuin (Dorthonionu) przy zachodnim krańcu Ered Gorgoroth

Anadune "Westernesse", nazwa Numenoru w jęz. adunaickim (numenorejskim) (por. Numenor)

Anar Nazwa Słońca w jęz. quenejskim

Anarion Młodszy syn Elendila, który wraz z ojcem i bratem Isildurem uratował się z zatopienia Numenoru i założył w Śródziemiu królestwo numenorejskie na wygnaniu. Pan na Minas Anor. Poległ podczas oblężenia Barad-duru

Anarrima Nazwa gwiazdozbioru

Andor "Kraina Daru", Numenor

Andram "Wielki Mur", naswa uskoku dzielącego w poprzek teren Beleriandu

Androth Groty wśród wzgórz Mithirmu, gdzie Tuor został przygarnięty przez Elfy Szare

Anduina "Długa Rzeka" na wschód od Gór Mglistych, zwana także Wielką Rzeką

Andunie Miasto i przystań na zachodnim wybrzeżu Numenoru. Książęta Andunie

Anfauglir Imię wilka Karcharotha, przetłumaczone w tekście jako "Spragniona Gardziel"

Anfauglith Nazwa równiny Ard-galen po jej spustoszeniu przez Morgotha podczas Bitwy Nagłego Płomienia, przetłumaczona w tekście jako "Dławiący Pył". Por. Dor-nu Fauglith

Angainor Łańcuch wykuty przez Aulego i dwukrotnie użyty do spętania uwięzionego Melkora

Angband "Żelazne Więzienie", "Piekło Żelaza" - ogromna twierdza Morgotha w północno-zachodniej części Śródziemia

Anghabar "Żelazne Doły", kopalnia w Górach Okrężnych otaczających równinę Gondolinu

Anglachel Miecz wykuty z żelaza meteorytu, ofiarowany Thingolowi przez Eola, a później oddany Belegowi. Po przekuciu go dla Turina otrzymał nazwę Gurthang

Angrenost "Żelazna Forteca", twierdza numenorejska na zachodniej granicy Gondoru, później siedziba czarodzieja Kurunira (Sarumana). Patrz Isengard

Angrim Ojciec Gorlima Nieszczęśliwego

Angrist "Żelazny Topór", nóż zrobiony przez Telchara z Nogrodu, zabrany Kurufinowi przez Berena i przez niego użyty potem do wyłuskania Silmarila z korony Morgotha

Angrod Trzeci syn Finarfina, wraz ze swym bratem Aegnorem bronił północnych stoków Dorhonionu. Poległ w bitwie Dagor Bragollach

Anguirel Miecz Eola; zrobiony z tego samego metalu co Anglachel

Ankalagon Największy ze skrzydlatych smoków Morgotha, zabity przez Earendila

Annael Elf Szary z Mithrimu, przybrany ojciec Tuora

Annatar "Pan Darów", imię przybrane przez Saurona w Drugiej Erze, gdy w złudnie szlachetnej postaci ukazywał się tym Eldarom, którzy zostali w Śródziemiu

Annon-in-Gelydh "Brama Noldorów", wejście do podziemnego koryta rzeki w zachodnich górach Dor-liminu, prowadzące do Kirith Ninniach

Annuminas "Wieża Zachodu" (czyli wieża Westernesse, Numenoru), gród królów Arnoru nad jeziorem Nenuial

Anor Patrz Minas Anor

Apanonar "Później Urodzeni". Tak elfowie nazywali ludzi

Aradan Imię Malacha, syna Maracha w jęz. sindarińskim

Aragorn Trzydziesty dziewiąty spadkobierca Isildura w linii prostej, król zjednoczonych królestw Arnoru i Gondoru po Wojnie o Pierścień; zaślubił Arwenę, córkę Elronda. Nazywany Spadkobiercą Isildura

Araman Jałowe pustkowie na wybrzeżu Amanu pomiędzy górami Pelori a Morzem, ciągnące się na północ aż do Helkarakse

Aranel Imię Diora, Spadkobiercy Thingola

Aranruth "Gniew Króla". Imię miecza Thingola. Miecz ten przetrwał ruinę Doriathu i dostał się w ręce królów Numenoru

Aranwe Elf z Gondolinu, ojciec Voronwego

Aratan Drugi syn Isildura, poległ wraz z ojcem na Polach Gladden

Aratarowie "Wyniesieni Wysoko". Ośmiu Valarów obdarzonych największą mocą

Arathorn Ojciec Aragorna

Arda "Królestwo", nazwa Ziemi jako królestwa Manwego

Ard-galen Wielka trawiasta równina na północ od Dorthonionu, po spustoszeniu nazwana Anfauglith i Dor-nu-Fauglith. Pierwotna nazwa znaczy "Zielony Obszar". Por. Kalenardhon (Rohan)

Aredhela "szlachetna Córa Elfów", siostra Turgona z Gondolinu, schwytana przez Eola w Nan Elmoth, matka Maeglina, nazywana takżr Ar-Feiniel, Niałą Panią Noldorów, Białą Panią Gondolinu

Ar-Farazon "Złoty", dwudziesty czwarty i ostatni król Numenoru, w jęz. quenejskim zwany Tar-Kalionem. Wziął do niewoli Saurona, lecz potem dał mu się opętać i popłunął na czele wielkiej floty na wojnę z Amanem

Ar-Feiniel Patrz Aradhela

Ar-Gimilzor Dwudziesty Drugi król Numenoru, prześladowca Elendilich

Argonath "Kamienni Królowie", Kolumny Królów, olbrzymie posągi Isildura i Anariona nad Anduiną, na północnej granicy Gondoru

Ariena Z rodu Majarów, której Valarowie powierzyli sterowanie okrętem Słońca

Armenelos Gród królów Numenoru

Arminas Patrz Gelmir

Arnor "Kraj Króla", północne Królestwo Numenorejczyków w Śródziemiu, założone przez Elendila po jego ucieczce z zatopionego Numenoru

Aros Rzeka opływająca Doriath od południa

Arossiach Brody na Arosie, w pobliżu północno-wschodniego krańca Doriathu

Ar-Sakalthor Ojciec Ar-Gimilzora

Arthad Jeden z dwudziestu towarzyszy Barahira w Dorthonionie

Arvernien Kraina przybrzeżna Śródziemia położona na zachód od ujścia Sirionu. Por. pieśń śpiewaną przez Bilba w Rivendell: "Był marynarzem Earendil w Arvienien mieszkał mieście..."

Ar-Zimrafel Patrz Miriel

Askar Najdalej na północ wysunięty dopływ Gelionu w Ossiriandzie (później nazwany Rathlorielem). Pierwotna nazwa znaczy: bystry, gwałtowny

Astaldo "Wlaczeny", imię Valara Tulkasa

Atalante "Upadły", nazwa w jęz. quenejskim równoznaczna z Akallabeth

Atanamir Patrz Tar-Atanamir

Atanatari "Ojcowie Ludzi"; patrz Atani

Atani "Drugi Lud", Ludzie (l.poj. Atan). Co do pochodzenia tej nazwy patrz. Ponieważ w Beleriandzie przez długi czas Noldorowie znali tylko Trzy Rody Przyjaciół Elfów, nazwa ta (w jęz. sindarińskim Adan, l.mn. Edain) skojarzyła się szczególnie z tymi Rodami i rzadko była używana do oznaczania innych plemion ludzkich, które przybyły do Beleriandu później lub o których wiedziano, że żyją za Górami. Lecz w przemówieniu Iluvatara oznacza w ogóle rodzaj ludzki

Aule Valar, jeden z Aratarów, kowal i mistrz rzemiosł, małżonek Yavanny

Avallone Przystań i miasto Eldarów na Tol Eressei, nazwane tak wg "Akallabeth", "ponieważ było ze wszystkich miast najbliższe Valinorowi"

Avari "Oporni, Ci, którzy odmówili", nazwa nadana tym elfom, którzy się nie przyłączyli do wędrówki z Kuivienen na Zachód. Patrz Eldarowie i Elfy Ciemne

Avathar "Cienie", opuszczony kraj na wybrzeżu Amanu na południe od zatoki Eldamar, między górami Pelori a Morzem, gdzie Melkor spotkał Ungoliantę

Azaghal Władca krasnoludów z Belegostu. Zranił Glaurunga i przez niego został zabity w bitwie Nirnaeth Arnoediad