|
|
|
PIEŚNI I WIERSZE Z "DWÓCH
WIEŻ" tłumaczenie:
Maria Skibniewska
|
Through
Rohan over fen and field where the long grass
grows
The West Wind comes walking, and about the walls
it
goes.
'What news from the West, O wandering wind, do
you
bring to me tonight?
Have you seen Boromir the Tall by moon or by
starlight?'
'I saw him ride over seven streams, over waters
wide
and grey;
I saw him walk in empty lands, until he passed
away
Into the shadows of the North. I saw him then no
more.
The North Wind may have heard the horn of the son
of
Denethor.'
'O Boromir! From the high walls westward I looked
afar,
But you came not from the empty lands where no
men
are.' |
W
krainie Rohan pośród pól,
Wśród traw zielonoburych
Zachodni z szumem wieje wiatr
I w krąg owiewa mury.
"O, jakąż, wietrze, niesiesz wieść,
Gdy dzień dobiega końca?
Czyś Boromira widzał cień
W poświacie lśnień miesiąca?"
"Widziałem - siedem mijał rzek,
Dalekie mijał bory,
Aż wszedł w krainę Pustych Ziem,
Aż krokiem dotarł skorym
Tam, kędy północ rzuca cień...
Nie dojrzą go już oczy -
A może słyszał jego głos
Daleki wiatr północy".
"O, Boromirze, z blanków wież
Patrzyłem w mroczne dale -
Lecz nie wróciłeś z Pustych Ziem,
Gdzie ludzi nie ma wcale". |
|
Then
Legolas sang:
From the mouths of the Sea the South Wind flies,
from
the sandhills and the stones;
The wailing of the gulls it bears, and at the
gate it
moans.
'What news from the South, O sighing wind, do you
bring
to me at eve?
Where now is Boromir the Fair? He tarries and I
grieve.'
'Ask not of me where he doth dwell -- so many
bones
there lie
On the white shores and the dark shores under the
stormy sky;
So many have passed down Anduin to find the
flowing
Sea.
Ask of the North Wind news of them the North Wind
sends to me!'
'O Boromir! Beyond the gate the seaward road runs
south,
But you came not with the ailing gulls from the
grey
sea's mouth.' |
Z
kolei podjął pieśń Legolas:
Od morza dmie południa wiatr,
Od wydm i skalnej plaży,
Kwilenie szarych niesie mew
I szumem swym się skarży.
"O jakąż, wietrze, niesiesz wieść,
O, ulżyj mej rozterce:
Czyś Boromira widział - mów,
Bo żal mi ściska serce".
"Nie pytaj mnie o jego los -
Odpowiem ci najprościej:
Pod czarnym niebem w piasku plaż
Tak wiele lezy kości,
Tyle ich płynie nurtem rzek
I ginie w morskiej fali!
Niech ci północny powie wiatr,
Jaką się wieścią chwali".
"O, Boromirze, tyle dróg
Ku południowi goni.
A ty nie wracasz z krzykiem mew
Od szarej morskiej toni!" |
|
Then
Aragorn sang again:
From the Gate of Kings the North Wind rides, and
past
the roaring falls;
And clear and cold about the tower its loud horn
calls.
'What news from the North, O mighty wind, do you
bring to me today?
What news of Boromir the Bold? For he is long
away.'
'Beneath Amon Hen I heard his cry. There many
foes he
fought.
His cloven shield, his broken sword, they do the
water
brought.
His head so proud, his face so fair, his limbs
they laid
to rest;
And Rauros, golden Rauros-falls, bore him upon
its
breast.'
'O Boromir! The Tower of Guard shall ever
northward
gaze
To Rauros, golden Rauros-falls, until the end of
days.'
|
I
znowu zaśpiewał Aragorn:
Od wrót królewskich wieje wiatr
I mija wodospady -
Z północy słychać jego róg -
Czy przybył tu na zwiady>
"O, jakąż mi przynosisz wieść,
O, powiedz, wietrze, szczerze:
Czyś Boromira widział ślad
Na leśnej gdzie kwaterze?"
"Gdzie Amon Hen - słyszałem krzyk,
Tam walczył śmiałek młody;
Pęknięta tarcza oraz miecz
U brzegów wielkiej wody.
Ach, dumną głowę, piękną twarz
W młodzieńczych dni urodzie
Raurosu już unosi nurt
Po zloto lśniącej wodzie".
"O, Boromirze, odtąd z wież
Spoglądać będą oczy
Ku wodospadom grzmiących wód
Raurosu na północy". |
|
Gondor!
Gondor, between the Mountains and the Sea!
West Wind blew there; the light upon the Silver
Tree
Fell like bright rain in gardens of the Kings of
old.
O proud walls! White towers! O wingéd crown and
throne of gold!
O Gondor, Gondor! Shall Men behold the Silver
Tree,
Or West Wind blow again between the Mountains and
the Sea? |
Gondor
między górami a morzem. Tu wiewem
Dął kiedyś wiatr zachodni... Tu nad Srebrnym
Drzewem
W dawnych królów ogrodach deszcz światła
trzepotał.
Mury, wieże, korono, o, tronie ze złota!
Czyż ludzie Drzewo Srebrne ujrzą, o, Gondorze,
I wiatr między górami dąć będzie a morzem? |
|
Learn
now the lore of Living Creatures!
First name the four, the free peoples:
Eldest of all, the elf-children;
Dwarf the delver, dark are his houses;
Ent the earthborn, old as mountains;
Man the mortal, master of horses:
Beaver the builder, buck the leaper,
Bear bee-hunter, boar the fighter;
Hound is hungry, hare is fearful...
Eagle in eyrie, ox in pasture,
Hart horn-crownéd; hawk is swiftest,
Swan the whitest, serpent coldest.... |
Masz
zapamiętać, kto żyje na świecie.
Najpierw wymienisz cztery wolne szczepy:
Najstarsze elfy, wszystkim przodujące;
Potem w podziemiach ciemnych krasnoludy;
Entowie z ziemi zrodzeni jak góry;
Ludzie śmiertelni, co władają końmi...
Bóbr budowniczy, kozioł, śmigły skoczek,
Niedźwiedź, pszczół złodziej, odyniec, co
bodzie,
Pies zawsze głodny, zając wystraszony...
Orzeł na szczytach, a wół na pastwisku,
Jeleń rogaty, sokół szybki w locie,
Łabędź najbielszy, najzimniejsza żmija... |
|
In
the willow-meads of Tasarinan I walked in the
Spring.
Ah! the sight and the smell of the Spring in Nan-
tasarion!
And I said that was good.
I wandered in Summer in the elm-woods of
Ossiriand.
Ah! the light and the music in the Summer by the
Seven Rivers of Ossir!
And I thought that was best.
To the beeches of Neldoreth I came in the Autumn.
Ah! the gold and the red and the sighing of
leaves in the
Autumn in Taur-na-neldor!
It was more than my desire.
To the pine-trees upon the highland of Dorthonion
I
climbed in the Winter.
Ah! the wind and the whiteness and the black
branches
of Winter upon Orod-na-Thön!
My voice went up and sang in the sky.
And now all those lands lie under the wave,
And I walk in Ambarona, in Tauremorna, in
Aldalómë,
In my own land, in the country of Fangorn,
Where the roots are long,
And the years lie thicker than the leaves
In Tauremornalómeë. |
Pod
wierzbami, łąkami Tasarinan chodziałam
wiosną.
Piękna była i pachnąca wiosna w Nantasarion.
I rzekłem sobie, że wiosna jest dobra.
Pod wiązami, po lesie wędrowałem latem w
Ossiriandzie.
Jasno było, pieśń dzwoniła latem nad Siedmiu
Rzekami Ossiru.
I pomyślełem, że lato od wiosny jest lepsze.
Pod buki Neldoreth zaszedłem jesienią.
Złota była i czerwona, liśćmi wzdychająca
jesień w Taur-na-neldor.
I wspanialsza mi się zdała niż wszystko na
świecie.
Między sosny na wyżynie Dorthonion wspiąłem
się zimą.
Wiatrem szumiała, śniegiem bielała zima nad
Orod-na-Thon.
Śpiewałem z radości, a głos wzbijał się pod
niebo.
Dziś wszystkie te krainy zalała fala,
A ja chodzę po Ambaronie, Tauremornie i
Aldalome,
Po ojczystym kraju moim, do Fangornie,
Gdzie korzenie w głąb sięgają daleko, Gdzie
lat więcej przeminęło niż liści
W Tauremornalome. |
|
ENT.
When Spring unfolds the beechen leaf, and
sap is in the bough;
When light is on the wild-wood stream,
and wind is on the brow;
When stride is long, and breath is deep, and
keen the mountain-air,
Come back to me! Come back to me!
and say my land is fair!
ENTWIFE.
When Spring is come to garth and field,
and corn is in the blade;
When blossom like a shining snow is on the
orchard laid;
When shower and Sun upon the Earth with
fragrance fill the air,
I'll linger here, and will not come, because
my land is fair.
ENT.
When Summer lies upon the world, and in a
noon of gold,
Beneath the roof of sleeping leaves the
dreams of trees unfold;
When woodland halls are green and cool,
and wind is in the West,
Come back to me! Come back to me! and
say my land is best!
ENTWIFE.
When Summer warms the hanging fruit and
burns the berry brown;
When straw is gold, and ear is white, and
harvest comes to town;
When honey spills, and apple swells, though
wind be in the West,
I'll linger here beneath the Sun, because my
land is best!
ENT.
When Winter comes, the winter wild that
hill and wood shall slay;
When trees shall fall and starless night devour
the sunless day;
When wind is in the deadly East, then in
the bitter rain
I'll look for thee, and call to thee; I'll come
to thee again!
ENTWIFE.
When Winter comes, and singing ends;
when darkness falls at last;
When broken is the barren bough, and light
and labour past;
I'll look for thee, and wait for thee, until we
meet again:
Together we will take the road beneath the
bitter rain!
BOTH.
Together we will take the road that leads
into the West,
And far away will find a land where both
our hearts may rest. |
Ent
Gdy w bukach wiosną pęka liść
I krąży sok w gałązkach;
Gdy leśny strumień w słońcu lśni, Trzepoce w
wietrze wstążka -
Gdy pełny oddech, długi krok,
A powiew w wiatr się zmienia -
Wróć do mnie, miła, by mi rzecz,
Że piękna moja ziemia!
Żona Enta
Gdy wiosna gości pośród pól,
Gdy źdźbło nasieniu rade,
Gdy okwiat niby lśniący śnieg
Króluje ponad sadem,
Gdy słońce i wiosenny deszcz
Sad w wonny bukiet zmienia -
Zostanę tutaj, bo i tu
Też piękna moja ziemia!
Ent
Gdy lato ogarnęło świat,
A w połudnowym skwarze
Pod dachem liści drzewa śnią
Sen najpiękniejszych marzeń,
Gdy w lesie groty wabi chłód,
A wieczór tonie w cieniach -
Wróć do mni, miła, by mi rzecz,
Że lepsza moja ziemia!
Żona Enta
Gdy lato grzeje owoc drzew
I gdy dojrzewa w śliwach,
Gdy złote żdźbło i biały kłos -
Gdy już skończone żniwa,
Gdy jabłko źrałe, słodki miód
I coraz więcej cienia -
Zostanę tutaj, gdzie mój raj,
Bo lepsza moja ziemia.
Ent
Gdy przyjdzie zima, kiedy mróz
Pościna lodem rzeki,
Gdy wstąpi noc, bezgwiezdna noc
Na nieba szlak daleki,
Gdy śmiercią wionie wschodni wiatr,
Zapukam do twej bramy -
I w mroźny deszcz, o, miła ma,
Na pewno się spotkamy!
Żona Enta
Gdy przyjdzie zima, ścichnie pieśń
I świat ogarną cienie,
Gdy gałąź z hukiem trzaśnie w pół,
Znój pójdzie z zapomnienie -
Zapukam wtedy do twych drzwi,
A kiedy się spotkamy,
Pójdziemy razem w mroźny deszcz
Za domu tewgo bramy.
Oboje
Pójdziemy razem drogą dróg
Na zachód w obcą stronę -
I tam znajdziemy wreszcie kraj
I szczęście wymarzone. |
|
O
Orofarnë, Lassemista, Carnimírië!
O rowan fair, upon your hair how white the
blossom lay!
O rowan mine, I saw you shine upon a summer's
day,
Your rind so bright, your leaves so light, your
voice so cool and soft:
Upon your head how golden-red the crown you bore
aloft!
O rowan dead, upon your head your hair is dry and
grey;
Your crown is spilled your voice is stilled for
ever and a day.
O Orofarnë, Lassemista, Carnimírië! |
O,
Orofarne, Lassemista, Karnimirie!
Jarzębino - ktoś twój długi włos ustroił w
biały kwiat.
Jarzębino moja, twój lśniący strój ozdobą
złotych lat.
Gałązek kiść i lekki liść, łagodny szum i
szept,
Twój rudy czub połączył ślub z błękitem
górnych nieb.
Jarzębino - dziś już martwy liść - i kruchy,
siwy włos,
Bo nadszedł dzień, że skruszał pień i
ścichł na wieki głos.
O, Orofarne, Lassemista, Karnimirie! |
|
We
come, we come with roll of drum; ta-runda runda
runda rom!
We come, we come with horn and drum: ta-runa runa
runa rom!
To Isengard! Though Isengard be ringed and barred
with
doors of stone;
Though Isengard be strong and hard, as cold as
stone and
bare as bone,
We go, we go, we go to war, to hew the stone and
break
the door;
For bole and bough are burning now, the furnace
roars --
we go to war!
To land of gloom with tramp of doom, with roll of
drum,
we come, we come;
To Isengard with doom we come!
With doom we come, with doom we come! |
Naprzód,
naprzód, bęben nasz gra: ta-randa randa randa
ram!
Naprzód, naprzód, bęben dudni i róg nam gra:
ta-runa runa runa ram!
Na Isengard, na Isengard!
Zły czeka los kamienną wlość!
Choć Isengard, jak hardy czart
I gładki dość, jak goła kość -
Dziś każdy woj z nim stoczy bój
I dźwignie głaz i w dźwierza prask!
Już pień się tli, pryskają skry,
Bój wzywa nas - idziemy wraz!
Na Isengard, i mieczem w pierś, niesiemy
śmierć! |
|
Where
now are the Dúnedain, Elessar, Elessar?
Why do thy kinsfolk wander afar?
Near is the hour when the Lost should come forth,
And the Grey Company ride from the North.
But dark is the path appointed for thee:
The Dead watch the road that leads to the Sea. |
Gdzież
to Dunedainowie, o, Elessarze?
Któż twoim krewnym w wędrówkę iść każe?
To, co zgubione, już z mgły się wyłania,
Z północy jedzie już szara Kompania.
Dla ciebie mroczna ścieżyna, sąsiedzie;
Trup strzeże drogi, co ku morzu wiedzie. |
|
Legolas
Greenleaf long under tree
In joy thou hast lived. Beware of the Sea!
If thou hearest the cry of the gull on the shore,
Thy heart shall then rest in the forest no more. |
O,
Legolasie, dobrze żyłeś w lesie
W ciągłej radości. Teraz morza strzeż się!
Gdy krzyk usłyszysz mewy o wieczorze,
Serce twe nigdy nie spocznie już w borze! |
|
Where
now the horse and the rider? Where is the horn
that
was blowing?
Where is the helm and the hauberk, and the bright
hair
flowing?
Where is the hand on the harpstring, and the red
fire
glowing?
Where is the sping and the harvest and the tall
corn
growing?
They have passed like rain on the mountain, like
a wind
in the meadow;
The days have gone down in the West behind the
hills
into shadow.
Who shall gather the smoke of the dead wood
burning,
Or behold the flowing years from the Sea
returning? |
Gdzież
teraz jeżdziec i koń?
Gdzież róg, co graniem wiódł w pole?
Gdzież jest kolczuga i hełm
I włos rozwiany na czole?
O, gdzie jest harfai dłoń,
Gdzie ogień złotoczerwony
Gdzie jest czas wiosny i żniw,
Gdzie zboża dojrzałe płony?
Wszystko minęło jak deszcz,
Jak w polu wiatr porywisty,
Na zachód odeszły dni
Za góry mroczne i mgliste...
Któż będzie zbierał dym
Martwego lasu, co zgorzał,
Lub patrzał na przepływ lat,
Co przybywają od morza? |
|
In
Dwimordene, in Lórien
Seldom have walked the feet of Men,
Few mortal eyes have seen the light
That lies there ever, long and bright.
Galadriel! Galadriel!
Clear is the water of your well;
White is the star in your white hand;
Unmarred, unstained is leaf and land
In Dwimordene, in Lórien
More fair than thoughts of Mortal Men. |
W
Dwimordenie, w Lorienie
Rzadko ludzkie błądzą cienie,
Rzadko człowiek widzi blask,
Który lśni tam caly czas.
Galadrielo, patrz, przejrzysta
Woda w studni twej i czysta.
Biała gwiazda w białej dłoni.
Niezniszczalny, niesplamiony,
Liść i kraj - o piękne ziemie
W Dwimordenie, w Lorienie,
Ponad ludzkie rozumienie! |
|
Arise
now, arise, Riders of Théoden!
Dire deeds awake, dark is it eastward.
Let horse be bridled, horn be sounded!
Forth Eorlingas! |
Wstańcie,
jeźdźcy Theodena!
Czas drogi nadszedł, chmurzy się wschód,
Siodłajcie konie, dmijcie w rogi!
Naprzód, Eorla plemię! |
|
Ere
iron was found or tree was hewn,
When young was mountain under moon;
Ere ring was made, or wrought was woe,
It walked the forests long ago. |
Choć
mocny jest i twardy, zimny jak głaz, nagi jak
kość Isengard,
Naprzód, entowie, wojna, wojna! Rąbać
kamienie, walić mury! |
|
Ents
the earthborn, old as mountains,
the wide-walkers, water drinking;
and hungry as hunters, the Hobbit children.
the laughing folk, the little people. |
Entowie
z ziemi zrodzeni, starzy jak góry,
Co chodzą lasami i wodą się poją,
I wesołe hobbity, żarłoczne jak myśliwi,
Skore do smiechu, a małe jak dzieci. |
|
Tall
ships and tall kings
Three times three,
What brought they from the foundered land
Over the flowing sea?
Seven stars and seven stones
And one white tree. |
Wysokie
statki, wysocy króle,
Trzy razy trzy,
Cóż to przywieźlli z zapadłych krain
Przez morskie mgły?
Siedem gwiazdeczek, siedem kamieni,
Drzewo, co bielą galązek lśni. |
|
The
cold hard lands
they bites our hands,
they gnaws our feet.
The rocks and stones
are like old bones
all bare of meat.
But stream and pool
is wet and cool:
so nice for feet!
And now we wish --
Alive without breath;
as cold as death;
never thirsting, ever drinking
clad in mail, never clinking.
Drowns on dry land,
thinks an island
is a mountain;
thinks a fountain
is a puff of air.
So sleek, so fair!
What a joy to meet!
We only wish
to catch a fish,
so juicy-sweet! |
Ziemia
zmarznięta
Stopy nam pęta
I rani ręce.
Głazy jak gnaty,
Które przed laty
Były czymś więcej -
Lecz w stawie woda -
Cóż za ochłoda
Rękom i stopom.
Naszym życzeniem
Nie dyszy pierś,
Zimny jak śmierć;
Nie łaknie, a pije wiąż więcej,
W kolczudze - żelazem nie brzęczy;
Sucha ziemia - on tonie,
Wyspa - a on w tej stronie
Widzi olbrzymią górę;
Fontanna tryska w chmurę -
On okiem swym
W fontannie widzi dym.
O, cóż to za wesele!
A dla nas chyba
Jakaś by ryba
Połaskotała gardziele... |
|
Grey
as a mouse,
Big as a house,
Nose like a snake,
I make the earth shake,
As I tramp through the grass;
Trees crack as I pass.
With horns in my mouth
I walk in the South,
Flapping big ears.
Beyond count of years
I stump round and round,
Never lie on the ground,
Not even to die.
Oliphaunt am I,
Biggest of all,
Huge, old and tall.
If ever you'd met me
You wouldn't forget me.
If you never do,
You won't think I'm true;
But old Oliphaunt am I,
And I never lie. |
Szary
jestem jak szczur,
Wielki - jak mur,
Mój nos jak wąż, jak trąba.
Kiedy śród trawy stąpam,
Dokoła ziemia drży
I drzewa trzeszczą.
W pysku mi błyszczą kły
Złowieszczo,
A uszy kłapią - kłap, Gdy na południe
człapię - człap!
Od iluż, iluż lat
Lecz nawet w śmierci chwili,
Gdy mi się łeb pochyli -
Nikt mnie nie ujrzy, bym się kładł!
Ja jestem O-li-fant,
Pustyni pan,
Olbrzymi, stary Olifant...
Kto raz mnie ujrzał, taki człek,
Zachowa obraz mój przez wiek.
Kto mnie nie widział, bądźmy szczerzy -
W istnienie moje nie uwierzy,
Bom Olifant, co radziej
Wędruje, niż się kładzie. |
|
|
|
