|
PRODUKCJA MOTOCYKLI JUNAK W LATACH 1956 - 1965.
Przygotowania do produkcji motocykli, podjęto w szczecińskiej fabryce, już w 1955 roku. Pierwszymi "motocyklowymi" elementami były podstawki pod akumulator, wytwarzane w Wydziale Narzędziowni.
Pierwszy rok produkcji (1956) rozpoczął się zbudowaniem w Szczecińskiej Wytwórni Sprzętów Metalowych, partii podwozi do których nie było silników. Łódzka wytwórnia nie mogła poradzić sobie z ich
terminowym wykonaniem. Część winy za to opóźnienie ponosili kooperanci, a część sama Wytwórnia Sprzętu Mechanicznego, która ciągle nie mogła osiągnąć gotowości produkcyjnej, z uwagi na braki w wyposażeniu. Wytwarzanie wielu elementów blaszanych, a nawet gięcie ram odbywało się początkowo ręcznie. W końcu jednak udało się doprowadzić do zmontowania kompletnych motocykli Junak M07, które w liczbie 30 sztuk, przekazano do badań, próbnych jazd i ekspozycji, na jesieni 1956 roku. Termin uruchomienia seryjnej produkcji przeciągnięto jeszcze o kilka miesięcy, a doświadczenia i uwagi z jazd próbnych, pozwoliły na szybkie wprowadzenie najniezbędniejszych
zmian podnoszących trwałość i niezawodność konstrukcji do poziomu umożliwiającego wprowadzenie nowych motocykli na rynek.
Seryjna produkcja ruszyła w 1957 roku. Nie zdołano niestety wyeliminować całkowicie części importowanych, których udział w pierwszych partiach M07 przekraczał 10%. Miało to między innymi wpływ na podniesienie ceny Junaka z 13500 zł na 20000 zł.
Rok 1957 zakończył się wyprodukowaniem skromnej ilości 283 sztuk,
lecz już 26 maja 1958 roku zjechał z taśmy montażowej tysięczny Junak.
Niska jakość i powtarzające się defekty pojazdów z pierwszych partii produkcyjnych, zaciążyły złą sławą nad marką "Junak".
Lata 1958, 1959 i 1960 to czas wprowadzania zmian konstrukcyjnych
pozwalających na ukształtowanie modelu M10. Pracowano wytrwale nad
podniesieniem jakości, wprowadzaniem doraźnych usprawnień i obniżeniem kosztów produkcji. Jednocześnie stale zwiększano ilość produkowanych motocykli, dążąc do osiągnięcia planowanego pułapu 20000 sztuk rocznie. Przy SFM powołano do życia biuro konstrukcyjne, któremu przekazano opiekę nad produkcją i rozwojem Junaka.
Już w 1958 roku opracowano tam wózek boczny, rodzinę motocykli sportowych i dwa prototypy towarowych pojazdów trójkołowych.
5 grudnia 1959 roku wyprodukowano dziesięciotysięcznego Junaka. Było to możliwe dzięki uruchomionej w październiku, napędzanej mechanicznie taśmie montażowej. Wcześniej linia produkcyjna Junaka przypominała manufakturę.
W roku następnym rozpoczęto eksport Junaków. Ogółem w 1960 roku, wyeksportowano 844 motocykle, z czego 600 sztuk do Mongolii. Polskie Junaki kupowano w 14 krajach. Zagraniczni odbiorcy wymagali
pewnych przeróbek. Junak w wersji "amerykańskiej" posiadał rurowe osłony na nogi, wyposażone w oświetlenie, inny bagażnik i brezentowe
sakwy boczne. Do USA wysłano łącznie 35 motocykli.
W 1960 roku rozpoczęto produkcję towarowego trójkołowca B20 na podzespołach
modelu M10. Była to zmodernizowana w 1959 roku wersja modelu opracowane go rok wcześniej.

W 1961 roku największą liczbę Junaków wyeksportowano na Węgry - 500 szt. 200 sztuk motocykli zakupiła Kuba. Junaki sprzedano także do Turcji - 27 szt. i Mali - 20 szt. Polskie motocykle ze Szczecina, pokazywano na wystawach w Anglii, Finlandii, NRD, Ghanie, Argentynie, Iraku, na Węgrzech, w Turcji, Danii, Belgii, Holandii, Grecji, Indiach, ZSRR, Chile, Jugosławii, na Kubie i w Chinach.

Planowaną 20-tysięczną zdolność produkcyjną osiągnięto w SFM dopiero w 1962 roku. W sierpniu tego roku wyprodukowano także 50 - tysięcznego Junaka.
W tym samym roku Węgry zakupiły 900 sztuk, Egipt - 39, Iran - 28, Finlandia - 10. Mniejsze ilości sprzedano do innych krajów. W sumie w 1962 roku wyeksportowano 1197 motocykli. W roku 1963 wyeksportowano 1253 motocykle, a lista odbiorców powiększyła
się o: Tanganikę, Libię, Wenezuelę, Urugwaj, Syjam, Bułgarię, Syrię i
Albanię. Junaki eksportowano także do Tunezji, Czechosłowacji, Brazylii, RPA, Gwinei, Norwegii, Maroka, Kuwejtu i Ekwadoru.
Niestety produkcja "pełną parą" nie trwała długo.
Już w roku 1963 okazało się, że popyt na Junaki maleje i fabryka, która właśnie osiągnęła pełną moc produkcyjną, musi ją sztucznie ograniczyć. Zmniejszenie popytu zaostrzyło się w roku następnym i dlatego planowaną produkcję ograniczono do 10 tysięcy sztuk.
Zbiegło się to z odgórną decyzją o zakończeniu wytwarzania motocykli
w SFM. Wstrzymano równocześnie prace rozwojowe nad motocyklem M14, oraz nad dwucylindrowym silnikiem S-132 opracowanym w Łodzi.
W celu wykorzystania zwolnionych mocy produkcyjnych zakład przejął wytwarzanie samochodowych wałów napędowych, oraz przekładni kierowniczych z FSC w Starachowicach i FSO w Warszawie.
Pod koniec 1964 roku obniżono cenę Junaka, lecz nie wpłynęło to na zwiększenie
zainteresowania rynku tym motocyklem.
W Zjednoczeniu Przemysłu Motoryzacyjnego zapadła decyzja o zmianie profilu produkcji Szczecińskiej Fabryki Motocykli. W pierwszym półroczu
1965 roku definitywnie wstrzymano produkcję Junaków, a zakład przestawił się na specjalistyczną produkcję wałów napędowych i przekładni kierowniczych do wszystkich polskich samochodów.

W 1965 roku zmontowano jedynie 2680 motocykli, wykorzystując rezerwy materiałowe zakładu. Od początku do końca produkcji wykonano łącznie około 91 429 sztuk Junaków, w tym zawiera się liczba około 2500 sztuk trójkołowców B20.
Eksport Junaków w latach 1960-1964, zamyka się ilością 3629 sztuk
modelu M10, 16 sztuk modelu M07 C, 153 sztuk modelu B20 i 28 sztuk
wózków bocznych. Najwięcej, bo aż 2507 Junaków zakupili Węgrzy. Najbardziej wymagającym odbiorcą była Kuba, ponieważ tamtejsi motocykliści przyzwyczaili się do maszyn dobrej jakości. Na Kubie znajdowało się wiele nowoczesnych amerykańskich i angielskich motocykli, które przetrwały rewolucję, lub zakupione zostały później.
W roku 1956 r. wyprodukowano w SFM 30 sztuk prototypowych Junaków a w latach następnych odpowiednio:
w 1957 roku - 253 sztuki
w 1958 roku - 2806 sztuk
w 1959 roku - 8029 sztuk
w 1960 roku - 12274 sztuk
w 1961 roku - 16215 sztuk
w 1962 roku - 20127 sztuk (w tym też roku z taśmy zjechał 50-cio tysięczny Junak)
w 1963 roku - wykonanych zostało 19002 sztuk
w 1964 roku już tylko 10012 sztuk
w 1965 roku ostatnie 2681 sztuk.
Duży wkład w rozwój konstrukcji tego motocykla oraz jego pochodnych wnieśli między innymi inżynierowie: Zbigniew Jurksztowicz, Romuald Frost i Stefan Wojtanowski, a w zakresie rozwoju technologii produkcji Stanisław Uziębło, Mieczysław Walków, Anna Zdun i Kazimierz Kubiak.
Dorobek Szczecińskiej Fabryki Motocykli to 91 400 motocykli Junak, w tym 2500 trójkołowców typu B20. Ponadto wykonano około 8500 sztuk wózków bocznych typu WB1.
Copyright (C) 1999 - 2001 by Mariusz Gandzel
|