| |
| |  |
1981: W Los Angeles rozpoznano u pięciu uprzednio zdrowych homoseksualistów zapalenia płuc wywołane przez Pneumocystis carinii z towarzyszącą kandydozą ( u trzech z nich in vitro stwierdzono zaburzenie odporności komórkowej). Do sierpnia tego roku łącznie rozpoznano w USA 111 przypadków pneumocystydozy i mięsaka Kaposiego; 99% chorych było mężczyznami, 94% homo- lub biseksualistami, 40% wkrótce zmarło. Pierwsze publikacje na ten temat ukazują się początkowo w organie Center for Diseases Control "Morbidity and Mortality Weekly Report" (począwszy od 5 czerwca), później także w "The Lancet" i w "The New England Journal of Medicine";
1982: choroba otrzymuje nazwę "acquired immunodeficiency syndrom", AIDS (zespół nabytego upośledzenia odporności);
- wykryto zakażenia wśród biorców krwi i preparatów krwiopochodnych;
- CDC podaje pierwszą definicję zespołu; 1983: Pierwsze przypadki AIDS rozpoznane w Afryce Środkowej i na Haiti;
- zespół Luca Montagniera z Instytutu Pasteura w Paryżu izoluje wirusa z limfocytów chorego z przewlekłym uogólnionym powiększeniem węzłów chłonnych; wirus otrzymuje nazwę LAV (lymphadenopathy associated virus); 1984: zespół Roberto Gallo z Narodowego Instytutu Badań nad Rakiem w Bethesda (USA) izoluje od chorych na AIDS wirusa nazwanego HTLV-III (human T lymphotropic virus type III) i klasyfikuje go do retrowirusów; w tym samym roku zespół Jay'a Levy'ego z Uniwersytetu Kalifornijskiego wyosobnia wirusa od chorych na AIDS, nadając mu nazwę ARV (AIDS - related virus);
- prowadzi się pracę nad ogólnodostępnym, komercyjnym testem umożliwiającym wykrywanie przeciwciał przeciwko LAV/HTLV-III; 1985: w marcu zarejestrowano w USA, a w maju w Europie - test ELISA anty-LAV/HTLV-III; umożliwiło to masowe badania krwiodawców i osób z grup zwiększonego ryzyka;
- powstaje nowa, poszerzona definicja AIDS obejmująca szeroki zakres zakażeń oportunistycznych, mięsaka Kaposiego i innych nowotworów;
- w Polsce Minister Zdrowia i Opieki Społecznej powołuje Pełnomocnika ds. AIDS oraz 10-osobowy zespół ekspertów pod nazwą zespół ds. AIDS, na rok przed zanotowaniem pierwszego wypadku AIDS w naszym kraju; od marca 1987 roku Zespół zostaje przekształcony w Radę ds. AIDS, a następnie w Komitet ds. AIDS; 1986: w Afryce Zachodniej zespół francuski izoluje LAV-2, a amerykański HTLV-IV;
- Międzynarodowy Komitet Taksonomii Wirusów wprowadza nazwę HIV-1 i HIV-2 w miejsce poprzednio używanych (HIV - human immunodeficiency virus, ludzki wirus upośledzenia odporności); 1987: rozpoczęto wytwarzanie AZT ("Retrovir", "Zidovudine") w laboratoriach firmy Wellcome Foundation, leku o udowodnionym działaniu anty-HIV (aktywność in vitro wykazano w roku 1984);
- ustalono Specjalny Program do walki z AIDS Światowej Organizacji Zdrowia; 1988: odbywa się Światowy Szczyt Ministrów Zdrowia (Londyn) poświęcony zapobieganiu i kontroli AIDS w związku z pandemicznym charakterem zakażeń; 1989: w czasie obrad V Międzynarodowej Konferencji na temat AIDS w Montrealu kilka zespołów przedstawia postępy badań nad szczepionką anty-HIV, w tym rezultaty uzyskane u ludzi-ochotników;
- w Polsce rejestruje się gwałtowny wzrost zakażeń HIV wśród narkomanów (65% wszystkich znanych przypadków nosicielstwa wirusa); 1990: w lutym Światowa Organizacja Zdrowia ocenia liczbę zakażonych na świecie na 6 milionów osób; zgłoszono 215.144 przypadków AIDS (rzeczywista liczba: powyżej 600 tysięcy);
- potwierdzają się doniesienia z wielu krajów europejskich i z USA o zmianie zachowań osób z grup zwiększonego ryzyka na zakażenie, głównie homoseksualistów, co powoduje zmniejszenie się odsetka zakażonych w stosunku do przewidywań sprzed kilku lat; jest to rezultat konsekwentnie prowadzonej oświaty zdrowotnej. / Vademecum AIDS /
| | |
Pierwsze poznane przypadki nieznanej choroby, którą później nazwano AIDS, dotyczyły 5 młodych homoseksualistów z Los Angeles (październik 1980r. - maj 1981r.) oraz przypadków mięsaka Kaposiego w Nowym Jorku (marzec 1981r.). Pierwsze raporty opublikowane przez oficjalny biuletyn epidemiologiczny CDC na ten temat (z dnia 5 lipca 1981r.) nie wzbudziły większego entuzjazmu, dopiero publikacja w poczytnym tygodniku "New England Journal of Medicine" (z 10 grudnia 1981r.) spowodowała szerokie zainteresowanie problemem. Wspomniane tu publikacje w "NEJM" składały się z trzech artykułów oryginalnych i jednego redakcyjnego. Te pierwsze, podpisane przez łącznie 32 autorów z Los Angeles i Nowego Jorku, opisywały 19 pacjentów (+ 160 podejrzewanych) chorych na pneumocystydozowe zapalenie płuc z towarzyszącą kandydozą i na mięsaka Kaposiego. Oprócz tych jednostek klinicznych stwierdzono owrzodzenie skóry w okolicy odbytu (zakażenia wirusem opryszczki), zakażenie cytomegalowirusowe, powiększenie węzłów chłonnych, alergię na antygeny przypominające, limfodenopatię, zmniejszenie liczby limfocytów CD4 oraz zmniejszenie wskaźnika limfocyty CD4/limfocyty CD8. W ten sposób zasadnicze cechy kliniczne AIDS zostały opisane już w tej pierwszej, szeroko dostępnej publikacji. Przyczyna choroby była jednak nieznana. Po pewnym czasie retrospektywna analiza wykazała, że zarówno w USA, jak i w Europie, a także w Afryce - przypadki tej choroby występowały już w końcu lat 50. Przedstawiano liczne hipotezy, które nie zawsze były oparte na gruncie infekcyjnego podłoża AIDS, a często wiązały chorobę ze znanymi wirusami. Nie pominięto przy tym motywów politycznych związanych z rywalizacją między tajnymi laboratoriami CIA a KGB. W 1982r. było już całkowicie jasne, że nieznana do tej pory choroba ma związek również z przetaczaniem krwi i jej pochodnych, ponieważ jej objawy (śmiertelne zakażenie oportunistyczne) występowały u osób, u których przed kilkoma laty dokonywano transfuzji i które były leczone koncentratami przeciwhemofilowymi (w grudniu 1982r. opisano pierwszy tego typu przypadek). Po serii różnych przypuszczeń o etiologii AIDS, najbardziej prawdopodobna, w świetle gromadzonych informacji, była hipoteza o wirusowym pochodzeniu zespołu. Takie stanowisko popierał dr Robert C. Gallo, który krótko przed pojawieniem się problemu z AIDS stwierdził, że retrowirus typu C (nazwany HTLV-1) jest przyczyną choroby rozrostowej limfocytów, co oczywiście narzucało skojarzenia z AIDS (niestety po badaniach stwierdzono u znacznej większości chorych na AIDS brak tych przeciwciał). Dopiero w 1983r. udało się wyizolować retrowirusa z limfocytów chorego. Dokonał tego zespół Luca Montagnier'a z Instytutu Pasteura w Paryżu, którego artykuł na ten temat ukazał się w "Science" w roku 1983. Wirus, nazwany LAV, został wyhodowany z węzła chłonnego pacjenta Frederica B. i otrzymał laboratoryjną nazwę BRU. Ponieważ pacjent ten miał uogólnione powiększenie węzłów chłonnych, wirus otrzymał nazwę "lymphadenopathy associated virus", LAV. W 1984r. badacze z USA, najpierw zespół Roberta Gallo z Narodowego Instytutu Badań nad Rakiem w Bethesda, Maryland, a później zespół Jay'a Leve'ego z Uniwersytetu Kalifornijskiego, wyosobnili od chorych na AIDS wirusa, który - jeśli chodzi o główne cechy biologiczne - był tożsamy z wirusem LAV. Uczeni z Bethesdy nazwali wirusa powodującego AIDS mianem HTLV-III (human T lymphotropic virus type III), a kalifornijscy - ARV (AIDS - related virus). Ustalono, iż jest to retrowirus należący do rodziny lentiwirusów. Spór o pierwszeństwo izolacji toczył się przez kilka lat i miał bardzo zawiły przebieg. Uczestniczyli w nim przedstawiciele wysokich władz amerykańskich (prezydent Ronald Reagan) i francuskich (premier Jacques Chirac), zajmowały w tej sprawie stanowisko różne komisje, a także sądy; protagonistami byli Robert Gallo i Luc Montagnier. Powodem był fakt, iż Amerykanie opatentowali wirusa jako materiał umożliwiający stosowanie testów wykrywających infekcję. Nie wdając się w szczegóły najbardziej istotne było to, iż 2 marca 1985 roku w USA, a 24 marca 1985r. w Europie, zarejestrowano test umożliwiający stwierdzenie obecności przeciwciał przeciwko omawianemu tu wirusowi. Otrzymał on rok później nazwę HIV (human immunodeficiency virus, ludzki wirus nabytego upośledzenia odporności), powszechnie do dzisiaj używaną. Kiedy w 1986r. w Afryce Zachodniej zespół francuski wyizolował wirusa o roboczej nazwie LAV-2 (wyizolowany od prostytutek senegalskich), wkrótce potem dodano oznaczenia literowe do obu rodzajów wirusów w brzmieniu: HIV-1 i HIV-2. Intensywne badania nad preparatami przeciwwirusowymi, prowadzone w wielu firmach na świecie od czasu, gdy udowodniono wirusową etiologię AIDS, doprowadziły w 1987r. do stwierdzenia, iż działanie takie ma azydotymidyna (nazwa handlowa: "Retrovir", "Zidovudine"); lek ten wyprodukowano w laboratoriach amerykańskich brytyjskiej firmy Wellcome Foundation. Zapoczątkowało to dalsze prace, trwające do dziś, nad innymi lekami o podobnym efekcie farmakologicznym (patrz dział choroba).
| | | Pierwsze przypadki AIDS zostały rozpoznane w roku 1981. Jednak badania archiwalne surowic od mieszkańców Afryki z końca lat 50., 60. i 70., dowodzą, że zakażenia HIV-1 występowały już w tym pozornie odległym okresie. Retrospektywna analiza historii chorób również potwierdza, że wirus przeniknął do Europy i do Stanów Zjednoczonych w latach 70., a nawet wcześniej. Znane jest doniesienie o śmierci norweskiego marynarza, który zmarł na chorobę podobną do AIDS w końcu lat 50. W zachowanej po nim surowicy krwi odkryto anty-HIV. Przyczyny, dla których epidemia ujawnia się w postaci licznych przypadków jawnych klinicznie w początku lat 80. są złożone. Należy jednak pamiętać, że od zakażenia do rozwoju choroby upływa co najmniej kilka lat. Istnieje prawdopodobieństwo, że HIV-1 lub wirus bardzo doń podobny, przedostał się do populacji ludzkiej z populacji małp afrykańskich w trudnym do określenia czasie, być może w połowie naszego stulecia (niektórzy badacze mówią o 120 latach a nawet wiekach). Zawleczony do afrykańskich skupisk miejskich w czasie dużej migracji ludności w okresie postkolonialnym, rozprzestrzeniał się następnie w USA i w Europie, a potem na pozostałych kontynentach. Wpierw szerząc się drogą kontaktów seksualnych (duże znaczenie miało wtargnięcie wirusa do swoistych społecznie i biologicznie grup homoseksualistów), stał się także przyczyną zakażeń poprzez przetoczenia krwi i jej pochodnych, i używania niesterylnego sprzętu medycznego, przede wszystkim przez osoby uzależnione od preparatów stosowanych dożylnie. Pochodzenie wirusa HIV-2 nie zostało do końca wyjaśnione. Nie można wykluczyć, że został wprowadzony do populacji ludzkiej przed HIV-1. Być może tłumaczyłoby to jego zmniejszoną wirulencję. Duże podobieństwo do SIV jest także śladem wiodącym w stronę naczelnych. Ryc. Związki pokrewieństwa pomiędzy retrowirusami.
Wg. Gallo R. C., w: Human retroviruses and diseases they cause, red. J.P. Alain i wsp., Excerpta Medica, Amsterdam 1988 (Sympozjum Abbott'a, Abbott Diagnostics Educational Services) HTLV = ludzki wirus białaczki T;
STLV = małpi wirus białaczki T;
HIV = ludzki wirus upośledzenia odporności;
LAV = wariant HIV-1;
ARV = wariant HIV-1;
SIV = małpi wirus upośledzenia odporności.
| | | © 1998 SONAR | |
|
|
