Na tej stronie, dowiesz się jak wyglądało życie przed dinozaurami...

ŻYCIE PRZED DINOZAURAMI
Już przed pojawieniem się dinozaurów na Ziemi istniały bogate formy życia.Pojawiły się pierwsze
zwierzęta żywiące się roślinami,następnie powstawały stworzenia mięsożerne.
Jeśli chcesz dowiedzieć się o kolejności powstawania form życia,kliknij TUTAJ
CZAS GEOLOGICZNY
Jeśli chcesz się dowiedzieć,w jakim czasie pojawiały się określone formy życia,kliknij TUTAJ

Powstaje życie

Życie nie mogło powstać na lądzie,gdyż we wczesnym okresie dziejów Ziemi nie było w atmosferze
dostatecznej ilości tlenu.Bardzo długo uczeni sądzili,że życie związane jest tylko ze światłem i ciepłem
Słońca,wykorzystywanym przez rośliny w procesie fotosyntezy.Jednak prawdą jest,że pierwsze
formy życia powstały w wodzie.Jedne z najwcześniejszych śladów życia pochodzą z Australii.
Geolodzy znaleźli tam groniaste formy skalne,nazwane stromalitami.Wiek ich wynosi 3,5 miliarda
lat.Stromality są utworzone przez bardzo proste organizmy-glony,zwane sinicami.Tworzą one
śluzowate warstwy na mokrym podłożu.Należą one do królestwa Protista.Podobne glony znaleziono
w liczących dwa miliardy lat skałach w stanie Minnesota.Te i inne wczesne formy życia były prostymi
organizmami jednokomórkowymi.Najstarsze organizmy wielokomórkowe odkryto w skałach
Australii i Nowej Fundlandii.Żyły one około 700 mln lat temu w prekambrze.Były wśród nich
meduzy,różne rodzaje robaków i organizmy zbliżone do rozgwiazd.
BEZKRĘGOWCE
Okres od późnego prekambru do początków dewonu jest niekiedy nazywany okresem morskich
bezkręgowców,ponieważ były one wówczas jedynymi morskimi zwierzętami.Bezkręgowce są
zwierzętami nie mającymi kręgosłupa.W prekambrze wszystkie zwierzęta morskie miały ciało
miękkie.Z tego powodu mało jest ich kopalnych szczątków poza skamieniałymi śladami pełzania po
morskim dnie lub zagrzebywania się w dennym mule.Na początku kambru zaczęły rozwijać się
twarde części zwierząt-skorupy,wapienne rurki i szkielet zewnętrzny.Te twarde części ulegały łatwej
fosylizacji,czyli przemianie w substancję mineralną,i dzięki temu świat zwierząt od kambru jest
znacznie lepiej poznany.Do najpospolitszych zwierząt morskich tego okresu dziejów Ziemi należały
trylobity,małe zwierzęta o twardej skorupie.Należały one do stawonogów.Największy rozwój
trylobitów przypadał na okres około 370 mln lat temu.Żyło wówczas przeszło 10 tys. ich gatunków.
W ówczesnych morzach żyło również wiele mięczaków.Pospolitymi skamieniałościami wymarłych
mięczków są amonity i belemity.Amonity żyły od dewonu do końca kredy.Rozmiary ich wynosiły
od 2 cm do ponad 2 m.Ich spiralnie zwiniętę skorupy były podzielone na komory wypełnione
powietrzem lub gazem,co umożliwiało utrzymywanie się w wodzie.Jedynym podobnym do
nich,współcześnie żyjącym mięczakiem,jest łodzik.Belemity miały skorupę o kształcie
pocisku,która była nazywana "strzałą piorunową" lub "strzałą diabelską".Ich miękkie części
prawdopodobnie przypominały obecnie żyjącą mątwę.Eurypterusy,olbrzymie bezkręgowce
(najbardziej imponujące osiągały dwa,a nawet trzy metry długości) były stawonogami morskimi.
Pierwsze owady żyjące w dewonie nie miały skrzydeł.Na początku karbonu wyparły je gatunki
olbrzymie,jak np. Meganeura,największa ważka,jaka kiedykolwiek istniała.

KRĘGOWCE

RYBY

Pierwsze ryby pływały w morzach okresu kambryjskiego.Były to ryby bezszczękowe.Były one
jednocześnie pierwszymi kręgowcami o bardzo prymitywnej budowie.Pozostawiły one mało
skamieniałości,ponieważ nie miały kości,lecz chrząstkę.Dwa rodzaje,zbliżone do nich,żyją do chwili
obecnej,są to minogi i śluzice.Cztery grupy ryb szczękowych pojawiły się w sylurze.Wszystkie żyły
w dewonie,który często jest nazywany "okresem ryb",ponieważ wówczas ryby panowały w
oceanach,tak jak obecnie.
Do typowych ryb pierwotnych należą Climatius,Anglaspis i Hemicylaspis.Do ryb pancernych
należy m.in. Dinichthys.Jego głowa miała 1 m długości i 70 cm szerokości.Uważa się,że długość
ryby przekraczała 9 m.Jedną z ryb trzonopłetwych jest Latimeria,która żyje do dzisiaj.

PŁAZY

Pierwsze zwierzęta i rośliny żyły w morzu,następnie niektóre odważyły się wyjść na ląd.Odkryto
skamieniałości zwierząt,które stanowią pośrednie ogniwo między rybami a kręgowcami lądowymi.Ich
najstarszy reprezentant,Ichthyostega,pochodzi z dewonu.Jego szczątki kopalne znaleziono na
Grenlandii.Było to wielkie wydarzenie dla paleontologów,ponieważ zwierzę to było pierwszym
znanym kręgowcem o czterech kończynach.Ichthyostega o długości 90 cm,bez wątpienia trzymała się
pogranicza wody i ladu.Pierwotne płazy były największymi,jakie kiedykolwiek isniały.Wszystkie miały
ogon,większość posiadała łuski na dużej powierzchni środkowej części ciała.
Mastodonsaurus,bliższy naszym czasom-żył w mezozoiku.Miał wielu kuzynów należących do
różnych rodzin.Sama czaszka u Mastodonsaurusa mierzyła 1,25 m długości.W przeciwieńswie do
Eryopsa,płaza amerykańskiego,Mastodonsaurus nie mógł za często opuszczać wody z powodu
swojego ciężaru i słabych łap,które nie pozwalały mu chodzić po lądzie.Był doskonałym pływakiem.

PELYKOZAURY

Pierwsze gady wywodzą się z pierwotnych płazów sprzed 300 mln lat.Zwierzęta te,nazwane
kotylozaurami,rozmnażały się znosząc jaja otoczone twardą skorupą,dzięki czemu mogły prowadzić
życie naziemne,a nie wodne.W permie zastąpiły je pelykozaury,które żyły aż do triasu.Dobrze czuły
się w środowisku olbrzymich paproci,skrzypów i widłaków.Ich obszar rozprzestrzeniania był
bardzo szeroki.Pod wieloma względami ich szkielet przypominał szkielet pierwotnych ssaków.Z tego
powodu umieszczono je w grupie ssakopodobnych,ponieważ uważa się je za przodków pierwszych
ssaków.Niektóre gady,jak np. Dimetrodon zjadały ryby,mięczaki i zwierzęta lądowe.Innym
drapieżnikiem był Cynognathus mierzący 2 m długości.Z kolei pierwszym gadem roślinożernym był
Edaphosaurus o wielkości od 2-3 m długości.