Platyna
Pt, platinum,
pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 78,
masie atomowej 195,08,
należy do grupy niklowców,
srebrzystobiały, dość miękki, ciągliwy i kowalny metal ciężki;
temperatura topnienia 1772°C,
temperatura wrzenia 3827°C,
gęstość 21,45 g/cm3,
metal szlachetny, odporny na działanie czynników chemicznych;
rozpuszcza się w wodzie królewskiej,
ma silne właściwości katalityczne,
pochłania (zwł. w postaci silnie rozdrobnionej, tzw. gąbki lub czerni platynowej) znaczne ilości gazów, np. wodoru, tlenu,
w związkach przyjmuje stopnie utlenienia: gł. II i IV, niekiedy 0, I, III i VI; tworzy liczne związki koordynacyjne,
w przyrodzie występuje rzadko, gł. w stanie rodzimym, w postaci stopów naturalnych z innymi platynowcami i żelazem, a także w postaci arsenku (sperylit).
Ze wzbogaconych rud poddanych odpowiedniej przeróbce wydziela się pierwiastek w postaci gąbki, z której otrzymuje się platynę metaliczną o dużym stopniu czystości; platynę uzyskuje się jako produkt uboczny podczas przeróbki rud miedzi lub niklu.
Jest stosowana m.in. do wyrobu elektrod, naczyń laboratoryjnych (np. tygle, parownice), oporowych termometrów niskotemperaturowych, termoelementów, jako katalizator (w postaci siatki, gąbki lub czerni platynowej), w analizie chemicznej (w postaci kompleksów), do wytwarzania powłok ochronnych i dekoracyjnych (platynowanie); w różnych dziedzinach techniki m.in. w przemyśle elektronicznym, chemicznym), w jubilerstwie stosowane są również jej stopy (stop platyny z irydem posłużył do sporządzenia międzynarodowych wzorców kilograma i metra). Platyna była znana już w starożytności.
