Pod pojęciem wynagrodzenia należy rozumieć wszystkie jego składniki z tytułu zatrudnienia określonego pracownika, a nie jak często się je utożsamia z wynagrodzeniem zasadniczym. Można powiedzieć, że wynagrodzenie cechuje się tym, że stanowi określoną wartość majątkową i jest to forma odpłatności za pracę. Składniki wynagrodzenia z punktu widzenia Kodeksu pracy oraz pokrewnych regulacji, można podzielić w następujący sposób:

1. Wynagrodzenie podstawowe (zasadnicze),
2. Dodatki i świadczenia obligatoryjne,
1. Dodatki
• za warunki pracy,
• za czas pracy,
• dodatek za wykonywanie określonych funkcji.
2. Świadczenia
• świadczenia za czas niezdolności do pracy,
• odprawa rentowa,
• odprawa emerytalna
• diety,
• wypłaty gwarancyjne,
• świadczenia odszkodowawcze.
3. Nagrody i wyróżnienia.

Pojęcie wynagrodzenia lub płacy zasadniczej (często używane zamiennie) zostało zdefiniowane w Kodeksie pracy w art. 78 § 2

"w celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się, w trybie przewidzianym w art. 77¹ - 77³, wysokość oraz zasady przyznawania pracownikom stawek wynagrodzenia za pracę określonego rodzaju lub na określonym stanowisku".

Wynagrodzenie zasadnicze jest podstawowym i koniecznym składnikiem wynagrodzenia. Powinno ono być stałym składnikiem i występować w każdym wynagrodzeniu za pracę. Może ono również występować samodzielnie, tzn. stanowić jedyny, obligatoryjny składnik wynagrodzenia.

Wysokość wynagrodzenia zasadniczego określa się biorąc pod uwagę kryteria przyjęte przy taryfikacji pracy oraz tabelę płac, w sposób jak to omówiono wcześniej.

Wynagrodzenie zasadnicze stanowi często podstawę obliczenia wysokości innych świadczeń i dodatków przysługujących pracownikowi z tytułu zatrudnienia. Składniki te mogą być wliczane do podstawy obliczania innych świadczeń i dodatków.

Dodatki i świadczenia obligatoryjne ustawodawca określił w cytowanym wcześniej art. 78 § 2 Kodeksu zaraz po ustaleniu wynagrodzenia zasadniczego:

"w celu określenia wynagrodzenia za pracę ustala się także inne (dodatkowe) składniki wynagrodzenia, jeżeli zostały one przewidziane z tytułu wykonywania określonej pracy".

Ogólnie mówiąc składnik wynagrodzenia w postaci dodatków i świadczeń przyznaje się w tych przypadkach, gdy wynagrodzenie zasadnicze nie odzwierciedla w pełni wkładu oraz warunków pracy.

W szczególności celem dodatków do płac jest odzwierciedlenie:

• wkładu pracownika włożonego w wykonanie powierzonego zadania,
• uzyskanych szczególnie wysokich kwalifikacji,
• odpowiedzialność,
• pracę w określonych warunkach.

Dodatki za warunki pracy przyznawane są - jak wskazuje ich nazwa - za wykonywanie pracy w określonych warunkach. Należą do nich dodatki za pracę w warunkach szkodliwych, uciążliwych oraz niebezpiecznych dla zdrowia. Ich wysokość uzależniona jest od stopnia szkodliwości pracy.

Ustawodawca określił dopuszczalny czas świadczenia pracy przez pracownika. Jego przekroczenie powinno być rekompensowane w postaci tzw. dodatku za czas pracy. Z Kodeksu pracy wynika, że pracownikowi przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę:

• w nocy,
  

  Zgodnie z art. 137 § 2 "pracownikowi wykonującemu pracę w porze nocnej przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20% stawki godzinowej wynikającej z najniższego wynagrodzenia".

• za godziny nadliczbowe (art. 134 k.p.),
  

  Wysokość wynagrodzenia dodatkowego za godziny nadliczbowe wynosić powinna 50% wynagrodzenia za pracę w dwóch pierwszych godzinach nadliczbowych na dobę oraz 100% wynagrodzenia - za pracę w dalszych godzinach nadliczbowych, a także w niedziele oraz święta.

Strona 1 Strona 2