Maciej ROSA
Konsultant
Hewitt Associates
maciej.rosa@hewitt.com

1. Źródła pozyskiwania informacji
   o wysokościach wynagrodzeń
2. Cele przeglądów wynagrodzeń
3. Uczestnicy badań
4. Zbierane informacje o wynagrodzeniach
5. Proces badania

Źródła pozyskiwania informacji o wysokościach wynagrodzeń

Naturalną tendencją ludzi jest chęć porównania własnego wynagrodzenia z poziomem wynagrodzeń innych osób zajmujących podobne stanowisko. Tego typu informacjami zainteresowani są również pracodawcy, którzy chcą wiedzieć ile się płaci określonym pracownikom na rynku. Wiedza taka jest dla firm bardzo istotna - dzięki niej można podejmować decyzje o wysokości wynagrodzeń pracowników, których chce się zatrudnić i utrzymać u siebie. Głównym celem stosowania systemów wynagrodzeń w firmach jest chęć bycia konkurencyjnym pracodawcą przyciągającym i zatrudniającym utalentowanych, wartościowych pracowników. Aby ustalać wynagrodzenia w firmie na poziomie konkurencyjnym należy wiedzieć ile płacą inne firmy. Wiedzę taką można czerpać z co najmniej kilku źródeł. Należą do nich:

• informacje uzyskane od znajomych osób,
• dane publikowane w wydawnictwach specjalistycznych (Główny Urząd Statystyczny) lub w prasie (ogłoszenia o pracę, informacje zbierane przez dziennikarzy),
• informacje od rekrutowanych osób lub od firm rekrutacyjnych,
• badania rynku wynagrodzeń prowadzone przez firmy doradcze.

Informacje uzyskane od znajomych czy od firm rekrutacyjnych są niereprezentatywne dla ogółu osób zatrudnionych na danych stanowisku. Bardzo często informacje takie są również zniekształcone - zaniżone lub zawyżone w zależności od intencji osób, które je przekazują. Dane publikowane w wydawnictwach są albo zbyt ogólne (np. GUS publikuje średnie wynagrodzenie w sektorze przemysłowym) albo obarczone podobnym błędem jak dane przekazywane przez znajomych i firmy rekrutacyjne (nie reprezentatywne i subiektywne). Plusem takich danych jest to, że dostęp do nich jest bardzo łatwy i nie wiąże się z dużymi kosztami.

Cele przeglądów wynagrodzeń

Przeglądy wynagrodzeń to powszechnie stosowana na świecie forma zbierania informacji o tym jak kształtują się płace na rynku. Dzięki wynikom takich badań firmy wiedzą jak się płaci na określonych stanowiskach na wybranym rynku oraz jakie są tendencje w zakresie wynagrodzeń np. jakie są relacje pomiędzy płacą podstawową a wynagrodzeniem zmiennym. Znajomość rynku wynagrodzeń pozwala na tworzenie w firmie konkurencyjnej polityki płacowej opartej na rzetelnych danych rynkowych.

Udział w takim badaniu pozwala na uzyskanie informacji o wysokości wynagrodzeń na rynku na określonych stanowiskach oraz na porównanie wynagrodzeń we własnej firmie ze stawkami w podobnych firmach. Jest to ważne narzędzie pomagające przyciągnąć, utrzymać i motywować swoich pracowników. Stanowi podstawę tworzenia systemu wynagrodzeń w firmie i dostosowania systemów wynagrodzeń w firmie do poziomów rynkowych.

Uczestnicy badań

Ideą przeglądów płacowych jest dzielenie się informacją o wynagrodzeniu na podobnych stanowiskach w porównywalnych firmach. Do konkretnych badań zapraszane są więc firmy wybrane wg określonego klucza. Kryterium doboru uczestników badania może być:

• region geograficzny (np. cała Polska, region południowy),
• sektor gospodarki (np. dobra szybkozbywalne, banki),
• forma własności firmy (np. firmy z kapitałem zagranicznym lub polskim),
• wielkość firmy (np. firmy zatrudniające powyżej 100 osób o obrotach przekraczających 50 mln PLN).

Rynek do porównania wynagrodzeń dla danej firmy to przedsiębiorstwa, do których pracownicy z tej firmy mogą odejść oraz te, z których może ona pozyskać nowych pracowników. W praktyce międzynarodowe firmy z kapitałem zagranicznym chcą porównywać wynagrodzenia z innymi międzynarodowymi firmami, a nie z lokalnymi firmami z kapitałem polskim. Firmy o obrotach powyżej 500 mln PLN nie są zainteresowane tym jak płacą firmy bardzo małe o obrotach poniżej 10 mln PLN. Z tego względu bardzo ważne jest to do kogo skierowane jest określone badanie czyli jakie firmy są zaproszone do udziału. Przeprowadzając ogólnobranżowe badanie dla firm z całej polski powinno się oddzielić firmy międzynarodowe z kapitałem zagranicznym od firm z kapitałem polskim. Polityka wynagradzania i poziomy wynagrodzeń w tych dwóch grupach firm bardzo się różnią - mieszanie więc ze sobą tak różnych informacji obniża użyteczność danych. Najczęściej do badań zapraszane są tylko duże firmy - pomija się z konieczności duża liczbę małych firm.

Ogólnie można powiedzieć, że stanowiska związane z działami wspierającymi (finanse, administracja, dział personalny i informatyczny) mogą być porównywane bez podziałów branżowych, z wykorzystaniem raportu ogólnobranżowego. Stanowiska specyficzne dla danej branży (np. kierownicy działów w hipermarketach) powinny być porównywane z firmami z danej branży. Raporty regionalne są szczególnie użyteczne dla porównania wynagrodzeń na stanowiskach niższych (operator maszyny). Rynek pracy dla tego typu stanowisk to najczęściej rynek lokalny. Stanowiska dyrektorskie i menedżerskie z kolei, to grupy, dla których rynkiem pracy jest najczęściej obszar całego kraju.

Im większa liczba uczestników badania tym bardziej rzetelne dane statystyczne obliczone na tej podstawie. Z drugiej strony im mniejsza i bardziej selektywnie dobrana próba uczestników tym bardziej dane pokazują poziom wynagrodzeń na precyzyjnie wybranym rynku. Trzeba pamiętać, że trudno jest uzyskać dane z dokładnie zdefiniowanej próby firm. Dotyczy to zarówno danych dla określonych regionów jak i branż. Powodem tego jest to, że polski rynek jest dużo mniej rozwinięty pod tym względem niż na przykład rynek amerykański. I to zarówno jeśli chodzi o ilość firm doradczych prowadzących takie badania jak i ilość firm biorących udział w badaniach.

Dostęp do wyników danego badania najczęściej mają tylko uczestnicy przeglądu czyli firmy, które przekazały swoje dane o wynagrodzeniach. Większość dużych międzynarodowych firm bierze dział w dwóch lub trzech przeglądach wynagrodzeń. Najczęściej korzystają one z raportu ogólobranżowego oraz raportów branżowych i regionalnych.

Strona 1 Strona 2