Rodzaje miodów

W zależności od surowca, z jakiego powstał miód, rozróżniamy trzy zasadnicze jego typy:

	miody nektarowe (kwiatowe)
	miody spadziowe
	miody mieszane (nektarowo-spadziowe)

Miody kwiatowe w większości wypadków są jasne, a tylko nieliczne ich rodzaje mają zabarwienie w odcieniach od ciemnożółtego do brązowego. Na ogół miody kwiatowe odznaczają się wyraźnym aromatem.
Miody spadziowe są najczęściej ciemne, przy czym zabarwienie ich ma zwykle odcień zielonkawy i szary, tak że robią wrażenie jakby przybrudzonych. Smak ich bywa nieraz nieprzyjemny i na ogół bardziej mdły niż miodów kwiatowych. Niektóre miody spadziowe bardzo szybko krystalizują.
Zasadnicze różnice występują w składzie chemicznym obydwu typów miodu.

Poza zasadniczym podziałem miodów na nektarowe i spadziowe stosuje się też ich klasyfikację pod względem barwy. Rozróżniamy miody jasne, które po skrystalizowaniu mają zabarwienie białe, kremowe, żółte, oraz ciemne po skrystalizowaniu jasnobrązowe i ciemnobrązowe (czasem z odcieniem brązowym lub zielonkawym). Miody jasne są na ogół delikatniejsze w smaku od ciemnych, bardziej ostrych i "drapiących".
Prócz tego można rozróżniać rodzaje miodów z punktu widzenia sposobu ich odbioru. Najczęściej spotyka się miody odwirowane, ale niekiedy mogą być też wytłaczane i wytapiane; są one gorszej jakości.

Miody gatunkowe

Najczęściej miód pochodzi z nektaru różnych roślin, jednakże w niektórych okolicach, gdzie znaczne obszary obsiane są czy porośnięte roślinami jednego gatunku, pszczelarze mogą uzyskiwać miody gatunkowe, powstające przy ogromnej przewadze   jednej rośliny. Miody te w zasadzie są odbierane z  ula zaraz po przekwitnieniu danej rośliny miododajnej i zlewane do osobnych naczyń. Określamy je nazwą gatunku rośliny, z której głównie pochodzą, a więc może to być miód rzepakowy, wrzosowy, akacjowy itp.

 

W warunkach Polski można uzyskiwać kilka rodzajów miodów gatunkowych; omówimy je pokrótce.

Miód rzepakowy.

Ze względu na obsiewanie dużych obszarów rzepakiem (szczególnie ozimym) można stosunkowo łatwo otrzymać miód rzepakowy, który w stanie płynnym ma zabarwienie jasnożółte z lekkim odcieniem zielonkawym. Krystalizuje bardzo szybko, w ciągu kilku dni po odbiorze. Po skrystalizowaniu miód rzepakowy ma konsystencję smalcowatą i zabarwienie lekko żółtawe, prawie białe. Zapach zarówno patoki (miodu płynnego) jak i krupca (skrystalizowanego), trzymanych w szczelnie zamkniętym naczyniu, wyraźnie przypomina woń kwiatów rzepaku.

Miód wrzosowy.

Pszczelarze coraz częściej wykorzystują ogromne rezerwy pożytkowe, jakie stanowią wrzosowiska, przywożąc swoje pasieki na okres ich kwitnienia. W południowych i środkowych rejonach kraju rzadko spotykamy kilkusethektarowe wrzosowiska, natomiast na Ziemiach Zachodnich obszary zwartych wrzosowisk zajmują tysiące hektarów. Miód wrzosowy jako patoka ma zabarwienie jasnobrunatne o odcieniu czerwonkawym i konsystencję wyraźnie galaretowatą. Krystalizuje się przeważnie dość szybko, przybierając konsystencję masłowatą i barwę żółto brunatną. Miód ten ma niezbyt silny zapach kwiatu wrzosu, który stopniowo zanika, a smak przyjemny, choć lekko gorzkawy.

Miód gryczany.

Miody z nektaru gryki pochodzą przeważnie z Lubelszczyzny i północnych województw kraju. W miodzie gryczanym wykryto substancję leczniczą zwaną rutyną. to sprawia że ten gatunek miodu jest obecnie poszukiwany. Jako patoka miód gryczany ma zabarwienie ciemnobrązowe, po skrystalizowaniu zaś staje się nieco jaśniejszy. Smak ma ostry, drapiący i wyraźny zapach kwiatu gryki, który wyczuwa się i w miodach z małą domieszką nektaru z gryki. Krupiec jest gruboziarnisty, przy czym na powierzchni często pozostaje warstwa rzadkiego miodu.

Miód akacjowy.

Czysty miód akacjowy z robinii białej (akacji białej) ma zabarwienie lekko żółtawe; barwą oraz konsystencją przypomina syrop z cukru buraczanego. W smaku jest mdły i prawie bez zapachu. po skrystalizowaniu nabiera barwy kremowożółtawej. Czyste gatunkowo miody z białej akacji w warunkach pożytkowych Polski dość trudno jest uzyskać. Jednakże w niektórych rejonach akacja rośnie dosyć zwarcie i w sprzyjających latach można odebrać miód , który powstaje przy dużej przewadze nektaru tej rośliny.

Miód lipowy.

Wśród konsumentów miodu utarło się mniemanie, że najlepszy ze wszystkich jest miód lipowy. Z uwagi, że na terenie Polski istnieje zaledwie kilka większych skupisk drzew lipowych, a poza tym lipy spotyka się jedynie w parkach oraz przy szosach i drogach (szczególnie w województwach północnych), czystego miodu w normalnych warunkach otrzymać nie można. Jednakże w latach, kiedy pogoda szczególnie sprzyja nektarowaniu lip, a także lotom pszczół, w niektórych okolicach uzyskuje się bardzo dobre jasne miody, powstające częściowo z nektaru lipy.
Czysty miód lipowy w stanie płynnym przypomina konsystencją i barwą olejek rycynowy; po skrystalizowaniu ma barwę bardzo jasną, lekko kremową  o szarym odcieniu. Smak ma dosyć ostry, aromat zaś bardzo charakterystyczny i silny, przypominający nieco zapach mięty.

Miód ze spadzi jodłowej.

Wśród miodów spadziowych spotyka się na naszym rynku jako stosunkowo czysty gatunkowo miód ze spadzi jodłowej. Miód ten charakteryzuje lekko żywiczny zapach, przypominający woń jodły; w stanie płynnym ma zabarwienie ciemnozielone, jest przy tym kleisty i ciągliwy. Krystalizuje dosyć trudno i nierównomiernie, przy czym nabiera barwy jaśniejszej. Miody spadziowe zawierają znacznie więcej fermentów, soli mineralnych, kwasów organicznych, a także inhibiny niż nektarowe. Te zaś które pochodzą ze spadzi z drzew iglastych, zawierają pewne substancje skutecznie leczące schorzenia dróg oddechowych.

Lech Sęczyk
Prezes Polskiego Związku Pszczelarskiego