Historia, zakres i problematyka badań
grodu w Grzybowie

Grodzisko w Grzybowie od dawna wzbudzało zainteresowanie badaczy. Pierwsze badania wykopaliskowe przeprowadził na początku wieku niemiecki archeolog Schwartz. W okresie międzywojennym sondażowe badania przeprowadził nasz obecny sponsor badań dr Olgierd Brzeski, których wyniki opublikował w czasopiśmie Z otchłani wieków.

Zdj. 1. Dr Olgierd Wojciech Brzeski - główny sponsor badań wykopaliskowych w Grzybowie oraz ich uczestnik.

Po wojnie, w okresie badań millenialnych nie podjęto badań na tym grodzie (nie występował on w źródłach pisanych). Dopiero pojawienie się dra Olgierda Brzeskiego oraz wyrażona przez niego chęć finansowania badań wykopaliskowych zaowocowała rozpoczęciem w 1988 roku badań na tym stanowisku.

W 1988 roku przeprowadziliśmy wstępne badania wiertnicze stanowiska. Na podstawie ich wyników usytuowano pierwsze wykopy. Podstawowe kierunki prac badawczych to:

• określenie chronologii grodziska
• określenie etapów zasiedlenia
• rekonstrukcja umocnień obronnych
• rekonstrukcja układu zabudowy wnętrza grodu
• określenie jego roli i miejsca w procesie formowania państwa wczesnopiastowskiego

Rys. 2 Plan warstwicowy grodu z naniesionymi schematycznie wykopami (kolor czerwony). Dookoła grodu do dziś zachowana fosa (kolor niebieski). Literami A-I oznaczono obszary badań.

Obszary badań:

• A - Ciąg kilku wykopów założonych w celu zbadania konstrukcji wału wewnętrznego grodu, dziś niewidocznego w terenie (został zniwelowany już we wczesnym średniowieczu)
• B - Wykopy w których odsłonięto pozostałości zabudowy majdanu, czyli wnętrza grodu
• C - Dwa wykopy założone w miejscu nowożytnego śmietniska (Oczyszczono jego ściany i pogłębiono celem uzyskania profilu wału w tym miejscu).
• D - Ciąg wykopów którego zadaniem było uzyskanie profilu obwarowań grodu.
• E - Wykop na najbardziej zniszczonym głęboką orką obszarze grodu, znaleziono tu bardzo nikłe pozostałości zabudowy wnętrza grodu.
• F - Wykop usytuowany na krawędzi oczka wodnego znajdującego się na majdanie grodu, pod wałami, założony w celu określenia pochodzenia tegoż oczka wodnego.
• G - Wykop początkowo "ratunkowy" założony w miejscu współczesnej ziemianki (wykopanej przez młodzież dla zabawy - której efektem było zniszczenie pozostałości wczesnośredniowiecznej chaty). W tym miejscu planowane jest uzyskanie (poprzez założenie ciągu wykopów) przekroju przez wał obronny.
• H - Ciąg trzech wykopów, których zadaniem jest zbadanie terenu znajdującego się tuż przy wczesnośredniowiecznej bramie prowadzącej do grodu. Jest to wstęp do badań tejże bramy.
• I - Wąski wykop przecinający fosę grodu - w wyniku jego eksploracji uzyskaliśmy dane dotyczące szerokości fosy we wczesnym średniowieczu.