Miecz był największą świętością i skarbem samuraja. Od najdawniejszych czasów Japończycy uważali tę broń za dar "Boginii Słońca" dla jej wnuka, którego posłała, aby rządził ziemią i stanowił za pomocą tego miecza sprawiedliwość, wykorzeniał zło i umacniał dobro. Właśnie dlatego miecz stał się rekwizytem kultu sintoistycznego, zdobił świątynie i święte miejsca, przynoszony przez wiernych jako ofiara dla bogów, sam był też świętością.

Charakterystyczną cechą dawnego miecza japońskiego, który zwany był tsurugi lub ken, był prosty kształt ostrza. Taki miecz wojownicy nosili na plecach (na ukos), a kiedy trzeba było puścić go w ruch, ujmowali rękojeść oburącz. Mniej więcej w VII w. powstała nowa forma miecza - z lekkim wygięciem grzbietu klingi. Miecze tego typu otrzyamały później nazwę nihonto - "japoński miecz" i dotrwały do naszych czasów w niezmienionej formie, która była uważana za idealną i typową tylko dla mieczy japońskich.

Miecze w Japonii wytwarzali zawsze ludzie należący do klasy rządzącej. Zwykle zajmowali się tym krewni samurajów lub szlachty dworskiej. Kucie mieczy stało się również ceremonią religijną. Zanim japoński płatnerz (katanakaji) przystąpił do dzieła, spełniał rytualny akt oczyszczenia swojego ciała. Przed ołtarzem, który stał w każdej kuźni, płatnerz przygotowywał się moralnie do czekającej go pracy, żeby zagwarantować sobie powodzenie przedsięwzięcia.

Technologia wyrobu mieczy była bardzo skomplikowana. Stal na miecze wytwarzano przez wytapianie metalu  z magnetytu i żelazistych piasków. Klingę formowano z wielu warstw żelaza o różnej zawartości węgla, spojonych ze sobą w procesie roztapiania i kucia.W rezultacie przekuwania, wyciągania, wielokrotnego składania i nowegoo przekuwania pasów metalu tworzyła się cienka sztaba złożona z ogromnej liczby warstw stali o różnej zawartości węgla.W średniowieczu wykonanie miecza zabierało płatnerzowi nawet kilka lat. Klingi były szlifowane na grubych i drobnych kamieniach szlifierskich, po czym ją hartowano. Podobne klingi nie ustępowały wytrzymałością damasceńskim i były uważane za najlepsze na całym Dalekim Wschodzie.

Ostrze klingi i siłę ręki samuraja testowano zazwyczaj na trupach zabitych w boju lub przestępców. Dobrym mieczem samuraj mógł przerąbać trzy ciała położone jedno na drugim.W pojedynkach i na wojnie wojownicy starali się ciąć mieczem tak, aby przeciąć ciało wroga na ukos od ramienia do pasa lub od ramienia do serca.

W czasach rządów shogunów Ashikaga utrwaliła się tradycja noszenia przez samurajów dwóch mieczy, co było odtąd powszechnym przywilejem klasy samurajskiej. W tej epoce miecze stały się już nie tylko elementem rynsztunku bojowego, ale zaczęły należeć do cywilnego stroju bushi i nosili je wszyscy samuraje - od szeregowych wojowników po shoguna.