STANISŁAWOWSKI TEATR W STAREJ POMARAŃCZARNI W ŁAZIENKACH KRÓLEWSKICH

Teatr Starej Pomarańczarni, który szczęśliwie ominęły zniszczenia wojenne, jest obecnie jednym z nielicznych na świecie przykładów autentycznych teatrów dworskich z XVIII wieku. Urządzony był w latach 1786-1788 według projektu Dominika Merliniego. Prostą widownię obliczoną na dwustu widzów obiegają na piętrze loże, pomiędzy którymi stoją postacie kobiece modelowane przez A. Le Bruna, G. Monaldiego i G. Straggiego. Sufit zdobi wielki plafon malowany przez J.B. Plerscha, wyobrażający Apollina na kwadrydze w otoczeniu geniuszów. W narożach plafonu znajdują się medaliony z wizerunkami wybitnych dramaturgów: Sofoklesa, Szekspira, Racine'a i Moliera. W przestrzeni ponad gzymsem biegnie malowany iluzjonistycznie rząd lóż wypełnionych publicznością w osiemnastowiecznych strojach.

Wśród różnorodnych postaci odnajdujemy szlachcica polskiego w staropolskim kontuszu, jak również ówczesnego modnisia we fraku skrojonym na modłę francuską. Autorem tej dekoracji był również Plersch, który wykonał ponadto herb Rzeczpospolitej podtrzymywany przez Sławy, umieszczone nad sceną. Wnętrze zbudowane jest całkowicie z drewna, co zapewniało dobrą akustykę. Ściany, pilasty, belkowanie pokrywają polichromie naśladujące marmur. Poza kurtyną znajduje się głęboka scena z fragmentami dawnego wyposażenia połączone schodami i galeryjkami ze sceną. Otwarcie teatru nastąpiło w dniu 6 września 1788 roku, jego wystrój wzbudził powszechny zachwyt. Teatr, przeznaczony w zasadzie na potrzeby dworu, król oddał w 1791 roku na przedstawienia publiczne Wojciechowi Bogusławskiemu, twórcy sceny narodowej.