Kościół Franciszkanów

Kościół Franciszkanów powstał w latach 1252 - 1269 jako fundacja księcia Bolesława Wstydliwego dla zakonu Franciszkanów. Kościól z klasztorem zaczęto wznosić jeszcze przed lokacją Krakowa i wytyczeniem ulic, stąd też ulica Bracka wychodząca z Rynku pod kątem prostm później zatacza łuk, tak, by wylot jej znajdował się naprzeciw wejścia do kościoła.
Świątynia ma bardzo starą tradycję. Pochowany tu został książę panujący, Bolesław Wstydliwy (zm. w 1279 r.) oraz jego siostra, bł. Salomea. Gdy w 1289 roku wojska księcia wrocławskiego opanowały Kraków, Władysław Łokietek (wówczas jeszcze książę) w przebraniu mnicha ratował się ucieczką przez klasztor i mury miejskie, do których wówczas kościół przylegał. W reflektarzu klasztoru franciszkańskiego młodziutka królowa Jadwiga spotykała się potajemnie ze swym narzeczonym księciem Wilhelmem, gdy zabroniono mu wstępu na zamek. W zakrystii kościoła przyjął w 1386 roku katolicki chrzest Jagiełło, przed koronacją na króla Polski i ślubem z Jadwigą.
W tej samej istniejącej do dziś zakrystii rozegrał się w 1461 roku ostatni akt długoletniej walki mieszczaństwa krakowskiego z możnowładcami. Gdy butny magnat, Andrzej Tenczyński zniewieżył publicznie płatnerza za to, że na czas nie dostarczył mu zbroi, w mieście wybuchły groźne zamieszki. Sprawca ich schronił się do kościoła Franciszkanów, ale rozwścieczony tłum wtargnął do środka i Tenczyński został zabity a ciało jego zawleczono na Ratusz, gdzie leżało kilka dni, zanim wydano je rodzinie. Za ten bezprawny czyn król Kazimierz Jagiellończyk skazał na śmierć sześciu rajców i mieszczan, których ścięto na Wawelu.
Średniowieczne wyposażenie świątyni zniszczyły pożary, a zwłaszcza wielki pożar w 1850 roku - obecny wystrój wnętrza pochodzi z XIX wieku. Na uwagę zasługują wspaniałe witraże (1900 rok) projektu Stanisława Wyspiańskiego, należące do najwybitniejszych osiągnięć witrażownictwa polskiego. Dziełem tego samego artysty jest również piękna polichromia w prezbiterium i nawie poprzecznej, wykonana w 1895 roku.
Średniowieczne wyposażenie świątyni zniszczyły pożary, a zwłaszcza wielki pożar w 1850 roku - obecny wystrój wnętrza pochodzi z XIX wieku. Na uwagę zasługują wspaniałe witraże (1900 rok) projektu Stanisława Wyspiańskiego, należące do najwybitniejszych osiągnięć witrażownictwa polskiego. Dziełem tego samego artysty jest również piękna polichromia w prezbiterium i nawie poprzecznej, wykonana w 1895 roku.
Do kościoła przylegają zabudowania klasztorne, pochodzące głównie z XIV i XV wieku. W otaczających wirydarz krużgankach gotyckich (wejście z nawy poprzecznej, wewnątrz kościoła) obejrzeć można freski z XIV, XV, XVI wieku oraz galerię portretów biskupów krakowskich, założoną w 1520 roku, pozwalającą prześledzić rozwój polskiego malarstwa portretowego od XVI do XVIII wieku.