Zamek królewski
 |
Z początkiem XVI wieku król Zygmunt I Stary przystąpił do powiększenia i przebudowy zniszczonego pożarem gotyckiego zamku. W latach 1507 - 1536 powstała 75wspaniała renesansowa rezydencja królewska z arkadowym dziedzińcem. Prace nad przebudową powierzył król sprowadzonym w tym celu architektom włoskim: Franciszkowi Florentczykowi, a po jego śmierci Bartłomiejowi Berrecciemu. Ich dziełem przy współpracy artystów miejscowych jest również architektura wnętrz pałacowych. |
| W parterowych izbach zamku mieścił się skarbiec i archiwa królewskie, pomieszczenia dla służby itp. Komnaty na I pietrze służyły jako apartamenty mieszkalne, na II pietrze znajdowały się sale reprezentacyjne. Z komnat I piętra do najpiękniejszych należy sypialnia krola Zygmunta I z malowanym stropem i baldachimowym łożem; w komnacie tej król Zygmunt I zmarł w 1548 roku. | |
 |
Wśród komnat II pietra wyróżnia się sala Poselska,gdzie królowie przyjmowali uroczyście zagranicznych posłów. Kasetonowy strop tej sali ozdobiony został w 1535 roku wspaniałą dekoracją rzeźbiarską w postaci rzeźbionych w drzewie i polichromowanych głów ludzkich. Widzimy tu królów koronnych, rycerzy i damy - są to słynne "głowy wawelskie". |
| Jeszcze w XVIII wieku rzeźb tych było 194, do naszych czasów zachowało się 30. Poniżej stropu, dookoła sali, biegnie fryz, tzw. "kraniec", wykonany w 1535 roku przez Hansa Dürera, przedstawiający historię życia ludzkiego. Namalowane przez artystę postacie ubrane są w stroje noszone w Polsce w pierwszej połowie XVI wieku. | |
 |
Ściany sali Poselskiej i wielu innych
komnat pokrywają barwne, przetykane złotem tkaniny -
słynne arrasy, które zachowały się z czasów
świetności zamku i stanowią największy skarb Wawelu.
Ta unikalna w skali światowej kolekcja zgromadzona
została w połowie XVI wieku przez krola Zygmunta
Augusta, na zamówienie którego wykonano je w
warsztatach tkackich Brukseli. Ongiś zamek wawelski
zdobiło 360 arrasów, obecnie jest ich 142. Jedną z piekniejszych komnat na II pietrze jest sala Pod Ptakami, ze ścianami pokrytymi kurdybanem (wytłaczaną złoconą skórą), wspaniałym brokatowym kominkiem i malowanym stropem. W największej z sal - Senatorskiej odbywały się przyjęcia i uroczystosci dworskie. Komnaty wawelskie, wypełnione dziełami sztuki i pamiątkami po królach polskich, należą do najpiękniejszych pałacowych wnętrz muzealnych w Europie. |
| Skarbiec koronny | |
 |
Skarbiec Koronny mieści się w parterowych salach skrzydła północnego zamku. Ongiś słynący z bogactwa, w ciągu stuleci zubożały i rozgrabiony, posiada dziś niewiele eksponatów. Ocalał słynny "Szczerbiec"- miecz koronacyjny królów polskich, miecz Zygmunta I Starego, którym król pasował rycerzy, sandały koronacyjne Zygmunta Augusta i inne pamiątki po królach polskich. W skarbcu zgromadzono również artystyczne przedmioty ze złota, srebra, kości słoniowej i bursztynu, wśród nich kielich Kazimierza Wielkiego z XIV wieku, wisior z kryształu górskiego, oprawiony w złoto z pierwszej połowy XI wieku, ponadto zloty kielich podróżny i patena z XI wieku, znalezione w 1961 roku w grobie opata tynieckiego. Na uwagę zasługuje cenna kolekcja królewskich medali. |
| Zbrojownia | |
 |
W zbrojowni zamkowej (tuż obok skarbca) obejrzeć można gotycką zbroję turniejową, półzbroje husarskie (jedna unikalna z zachowanymi skrzydłami), pełną zbroję łuskową, tzw. karacenową oraz wiele innych rzadkich okazów starej broni białej, palnej i miotającej. W jednej z sal wiszą kopie chorągiew krzyżackich, zdobytych przez polskie rycerstwo w wielkiej bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku. Sztandary te zostały odtworzone na podstawie zachowanych dokładnych rysunkó i opisów. |
